Monthly Archives: Σεπτεμβρίου 2015

Ποιος είναι πιο ηθικός, ο θρήσκος ή ο άθεος;

Πριν μερικές μέρες πέτυχα το παρακάτω σχόλιο στο Facebook που μου έκανε εντύπωση:

Ο Ντοστογιέφσκι είχε πει «Όπου δεν υπάρχει Θεός, όλα επιτρέπονται» , οπότε η Θρησκεία με βάση το νόμο του Θεού, βάζει όρια στο τι πρέπει και τι όχι…

Ο συγγραφέας κάνει ένα ισχυρισμό και όπως έχουμε πει, ο κάθε ισχυρισμός θα πρέπει να τεθεί κάτω από κριτικό βλέμμα και να δούμε αν υπάρχουν στοιχεία που να τον υποστηρίζουν ή όχι.

Πολλοί πιστεύουν πως οι κανόνες ηθικής που έχουμε και ακολουθούμε, η δυτική κυρίως κοινωνία, έχουν προέλθει από τη θρησκεία. Χωρίς τη θρησκεία να μας θέσει τα όρια, θα ήμασταν ανήθικοι.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως πάρα πολλές αγαθοεργίες γίνονται από θρησκευτικές οργανώσεις. Χιλιάδες, αν όχι εκατομμύρια άνθρωποι, τρώνε ένα πιάτο φαϊ ή αποκτούν έστω και προσωρινή στέγη, με τη βοήθεια της εκκλησίας (σε διάφορες χώρες, όχι μόνο Ελλάδα) ή κάποιας θρησκευτικής οργάνωσης.

Παράλληλα, επίσης δεν υπάρχει αμφιβολία πως μερικοί από τους μεγαλύτερους πολέμους και όχι μόνο, έχουν γίνει στο όνομα του θεού.

Οι θρησκευόμενοι μπορούν να ανοίξουν τη βίβλο ή το κοράνι και να βρουν αποσπάσματα που μιλούν για αγάπη και συμπόνια, ενώ οι κριτικοί, σαν εμένα, να απαριθμήσουν δεκάδες άλλα αποσπάσματα όπου οι ιστορίες που διαβάζουμε είναι τόσο φριχτές ή τρομακτικές ώστε να απορούμε για τους ηθικούς κανόνες που προσπαθούσε να μεταφέρει ο συγγραφέας αυτών των βιβλίων στους αναγνώστες του.

Δεν είναι λίγα τα αποσπάσματα όπου ο θεός δίνει άδεια να τελεστούν αποτρόπαιες πράξεις στο όνομά του όπως γενοκτονίες, φόνοι και βιασμοί. Μερικά αποσπάσματα είναι πραγματικά απίστευτα όπως το αγαπημένο μου, την ιστορία όπου κάτι παιδιά κορόιδεψαν τον προφήτη Ελισσαίο για τη καράφλα του και αυτός τα καταράστηκε με αποτέλεσμα ο θεός να στείλει δύο θηλυκές αρκούδες να κομματιάσουν και τα 42.

Το να προσπαθήσεις να δεις αν ο κόσμος θα ήταν καλύτερος ή χειρότερος χωρίς τη θρησκεία είναι πρακτικά αδύνατο. Αυτό συμβαίνει διότι η θρησκεία βρίσκεται παντού. Σίγουρα υπάρχουν χώρες, όπως η Δανία, όπου η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι άθεοι και ηθικοί, αλλά οι θρήσκοι θα μπορούσαν να πουν πως η ηθική των άθεων αυτών, βασίζεται στο θρησκευτικό παρελθόν τους.

Το να δεις αν η θρησκεία έχει θετικό ή αρνητικό πρόσημο στον κόσμο είναι σαν να προσπαθείς να δεις αν θα ήμασταν καλύτερα με τρία φύλα και όχι δύο.

Ίσως να είχε νόημα αν προσπαθούσαμε να δούμε αν ένα θρησκευόμενο άτομο είναι πιο ηθικό από έναν άθεο.

Διάφορες έρευνες έχουν γίνει πάνω σε αυτό το θέμα και το πιο ενδιαφέρον αποτέλεσμα ήταν πως σε γενικές γραμμές, οι πιστοί κάνουν πιο πολλές αγαθοεργίες από τους άθεους. Αυτό ισχύει ακόμα και όταν υπολογίσουμε τον παράγοντα ηλικίας και δημογραφικών.

Γιατί συμβαίνει αυτό άραγε; Είναι όντως η θρησκεία η αιτία;

Οι ερευνητές Robert Putnam και David Campbell έκαναν μια έρευνα όπου ρωτούσαν τους πιστούς σχετικά με τη ζωή μετά θάνατο, τη σημασία του θεού στην ηθική και για διάφορες άλλες πτυχές της θρησκευτικής ζωής.

Όπως έδειξε η έρευνα καμία από αυτές τις ιδέες δεν έπαιζε ρόλο στη τάση των πιστών να προσφέρονται εθελοντικά, ή να κάνουν αγαθοεργίες. Αντιθέτως, αυτό που μετρούσε ήταν η συμμετοχή σε θρησκευτικές κοινωνικές ομάδες. Με άλλα λόγια, όσο πιο πολλές φορές το άτομο πήγαινε στην εκκλησία, τόσο πιο πιθανό ήταν να συμμετέχει σε εθελοντικές προσπάθειες ή να προσφέρει αγαθοεργία.

Όπως είπαν και οι επιστήμονες που έκαναν την έρευνα, τα στατιστικά λένε πως ακόμα και ένας άθεος που συμμετέχει στη κοινωνική ζωή της εκκλησίας είναι πιο πιθανό να συμμετάσχει σε φιλανθρωπικές δραστηριότητες. Οι άνθρωποι δεν επηρεαζόμαστε από τα θρησκευτικά μας πιστεύω αλλά από την αίσθηση πως ανήκουν σε μια θρησκευτική ομάδα.

Η σημασία της κοινωνικής ομάδας και η μη σημασία των θρησκευτικών πιστεύω φαίνεται και σε άλλα σημεία. Ο ψυχολόγος Jeremy Ginges και η ομάδα του βρήκαν σημαντική σχέση μεταξύ θρησκευτικότητας και επιθέσεων αυτοκτονίας μεταξύ Παλαιστίνιων. Και σε αυτή τη περίπτωση αυτό που έπαιζε ρόλο δεν ήταν τα θρησκευτικά πιστεύω αλλά η θρησκευτική κοινότητα: η συχνότητα προσέλευσης στο Τζαμί προέβλεπε τη πιθανότητα υποστήριξης επιθέσεων αυτοκτονίας, ενώ η συχνότητα προσευχής, όχι.

Σε ομάδες όπως Ινδονήσιους Μουσουλμάνους, Μεξικάνους Καθολικούς, Βρετανούς Προτεστάντες, Ρώσους Ορθόδοξους, Ισραηλινούς Εβραίους, Ινδούς Ινδουιστές, η συχνότητα της προσέλευσης στο θρησκευτικό χώρο, αλλά όχι η συχνότητα προσευχής, προβλέπει την απάντηση σε ερωτήσεις όπως: «οι πιστοί των άλλων θρησκειών φταίνε για πολλά από τα προβλήματα του κόσμου».

Παρόλο που η συμπεριφορά κάποιου προβλέπεται καλύτερα από τη προσέλευσή του σε θρησκευτικούς χώρους από ότι από το πόσο θρήσκος είναι, μοιάζει λογικό να συμπεράνουμε πως κάποιος που πιστεύει πως ο θεός θέλει να σκοτώσει άπιστους, θα είναι πιο ενθουσιώδης στη δολοφονία των άπιστων από ότι κάποιος που δεν πιστεύει καθόλου στο θεό.

Επιπλέον διάβασμα:

  • Robert D. Putnam and David E. Campbell, American Grace: How Religion Divides and Unites Us (New York: Simon & Schuster, 2010), 467, 473.
  • Paul Bloom. “Just Babies The Origins of Good and Evil.
  • J. Ginges, I. Hansen, and A. Norenzayan, “Religion and Support for Suicide Attacks,” Psychological Science 20 (2009): 224–30.

hitch

Γενηθήτω το φως

Όλοι οι επιστήμονες ήταν μαζεμένοι στο κέντρο ελέγχου του Multivac και διασκέδαζαν. Γιόρταζαν το δέκατο χρόνο λειτουργίας του υπερ-υπολογιστή που είχαν φτιάξει. Ήταν μια ομαδική προσπάθεια από επιστήμονες από όλες τις χώρες και το αποτέλεσμα ήταν ο μεγαλύτερος και δυνατότερος υπολογιστής που είχε ποτέ φτιαχτεί. Ήταν ήδη μεγάλος όσο μια μικρή πόλη και οι υπόγειες εγκαταστάσεις όπου βρίσκονταν δύσκολα τον χωρούσαν.

Στον Multivac αποθηκεύονταν συνεχώς όλη η γνώση της ανθρωπότητας και ταυτοχρόνως ήταν διαθέσιμη σε οποιονδήποτε άνθρωπο στον κόσμο. Ήταν το πιο δυνατό σημάδι πως η ανθρωπότητα είχε ξεπεράσει τις έχθρες του παρελθόντος και είχε φτάσει σε ένα σημείο όπου όλοι συνεργάζονταν για το κοινό καλό.

Το αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας ήταν ο Multivac και όχι μόνο.

Οι επιστήμονες ήταν χαρούμενοι διότι ο Multivac, στα ελάχιστα χρόνια που δούλευε είχε ξεπεράσει τις προσδοκίες τους και ίσως και τους ίδιους. Είχε πάψει προ πολλού να είναι μια μηχανή συλλογής πληροφορίας και είχε γίνει ένα κέντρο παραγωγής πληροφορίας. Ήταν η μηχανή που έδινε συνεχώς λύσεις στα προβλήματα της ανθρωπότητας και μέσα στα δέκα χρόνια λειτουργίας της είχε καταφέρει να τους βοηθήσει να λυθούν τα προβλήματα της πείνας, του υπερπληθυσμού και της ενέργειας βάζοντας “χαλινάρια” στον ήλιο και έτσι πλέον οι άνθρωποι είχαν περισσότερη ενέργεια από όση χρειάζονταν.

Οι επιστήμονες λοιπόν είχαν κάθε λόγο να χαίρονται.

-Αλλά, λέει ο ένας, τι θα γίνει όταν όλα τελειώσουν;
-Τι εννοείς; Ρωτάει ένας συνάδερφός του
-Εννοώ τι θα γίνει όταν ο ήλιος μας πεθάνει;
-Θα μετακομίσουμε σε άλλο πλανήτη όπου θα υπάρχει ήλιος. Ο Multivac έχει ήδη βρει μερικούς υποψήφιους και υπολογίζουμε πως πολύ πριν πεθάνει ο ήλιος μας θα έχουμε τη τεχνολογία για να κάνουμε το άλμα.
-Ναι, σωστά, αλλά τι θα γίνει όταν πεθάνει και ο νέος ήλιος;
-Θα πάμε στον επόμενο και στον επόμενο και στον επόμενο.
-Το ξέρεις όμως πως θα έρθει μια μέρα που θα πεθάνει και ο τελευταίος ήλιος. Τότε;
-Μιλάς για μερικά δισεκατομμύρια χρόνια αργότερα, έτσι; Μιλάς για ένα μέλλον τόσο μακρινό που δεν μπορεί κανείς να δει τι θα μπορούσε να γίνει.
-Προφανώς, αλλά δεν παύει να είναι ένα θέμα που θα αντιμετωπίσουμε κάποια στιγμή.
-Έχω μια ιδέα! Αντί να συζητάμε για ένα θέμα που δεν μπορούμε να απαντήσουμε, γιατί δεν ρωτάμε τον Multivac;

Η ιδέα άρεσε σε όλους και έτσι κάποιος έκατσε σε ένα τερματικό και πληκτρολόγησε την ερώτηση όσο πιο ξεκάθαρα μπορούσε: Τι θα κάνει η ανθρωπότητα όταν πεθάνει και ο τελευταίος ήλιος του σύμπαντος;

Ο Multivac επεξεργάστηκε την ερώτηση για αρκετά δευτερόλεπτα, περισσότερα από ότι συνήθως, και μετά από λίγο, στην οθόνη του υπολογιστή, εμφανίστηκε το εξής μήνυμα:ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΡΚΕΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΔΟΘΕΙ ΑΠΑΝΤΗΣΗ.

Οι επιστήμονες γέλασαν, και συνέχισαν τη διασκέδασή τους.

Πολλά χρόνια αργότερα, ο Multivac ήταν πλέον τόσο μεγάλος και τόσο δυνατός που αν υπήρχε σε μορφή ύλης δεν θα μπορούσε να χωρέσει σε όλο το πλανήτη. Ο υπερ-υπολογιστής ήταν πλέον σε μορφή ενέργειας, σε μια άλλη διάσταση και από εκεί συνέχιζε να συλλέγει πληροφορίες και να δίνει λύσεις στα προβλήματα των ανθρώπων.

Μια οικογένεια που έκανε το καθημερινό διαστρικό ταξίδι της προς το σχολείο των παιδιών με το διαστημόπλοιό τους, καθώς περνούσαν μέσα από τη σκουλικότρυπα, συζητούσαν. Τα παιδιά είχαν μόλις μάθει στο σχολείο για το σύμπαν, τους πλανήτες και τα αστέρια και είχαν επίσης μάθει πως ο ήλιος μια μέρα θα πεθάνει. Αυτές οι γνώσεις τρόμαξαν τα παιδιά τα οποία ρωτούσαν επίμονα τους γονείς τους να μάθουν τι θα κάνουν όταν συμβεί αυτό. Οι γονείς βέβαια είχαν τα δικά τους προβλήματα και η ζωή του ήλιου δεν ήταν ένα από αυτά.

-Καρδιά μου, λέει ο μπαμπάς στη κόρη του, ο ήλιος μας έχει ακόμα δισεκατομμύρια χρόνια να ζήσει. Δεν χρειάζεται να ανησυχείς. Αλλά ακόμα και αν πεθάνει, έχουμε ήδη πάει σε πολλούς πλανήτες, ακόμα και έξω από το ηλιακό σύστημα. Παίρνουμε ενέργεια από πολλούς ήλιους και πολλοί από αυτούς είναι νεότεροι του δικού μας. Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
-Ναι, λέει η ανήσυχη κόρη, αλλά κάποια μέρα θα πεθάνουν και αυτοί. Στο σχολείο μάθαμε πως όλο το σύμπαν θα πεθάνει! Τι θα κάνουμε τότε.
Ο πατέρας ξεφυσώντας και μην έχοντας διάθεση να συνεχίσει αυτή τη συζήτηση που δεν είχε σημασία για αυτούς που θα ζούσαν το πολύ μερικές εκατοντάδες χρόνια ακόμα, είπε το πρώτο πράγμα που ήρθε στο μυαλό του: Ας ρωτήσουμε τον Mutlivac!
Πληκτρολόγησαν την ερώτηση στο τερματικό που είχαν στο διαστημόπλοιό τους, και περίμεναν, τα παιδιά με αγωνία, οι γονείς με αδιαφορία, για την απάντηση. Μερικά δευτερόλεπτα αργότερα ο Multivac απάντησε:ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΡΚΕΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΔΟΘΕΙ ΑΠΑΝΤΗΣΗ.

Τα παιδιά δεν ήταν ικανοποιημένα αλλά ήταν παιδιά, σε μερικά λεπτά το είχαν ξεχάσει και δεν το ξαναθυμήθηκαν.

Τα χρόνια περνούσαν και ο ήλιος του πλανήτη Γη έχει προ πολλού πεθάνει. Η ανθρωπότητα όμως ήδη βρίσκεται εκατομμύρια έτη φωτός μακριά Οι άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει το κορμί από σάρκα και οστά και έχουν γίνει μια μορφή ενέργειας που συνδέεται με το σύμπαν και μεταξύ τους.
Ο Multivac είναι πλέον εντελώς αυτόνομος και οι πληροφορίες που έχει συλλέξει προ πολλού ξεπερνούν τη δυνατότητα όλων των έμβιων όντων του σύμπαντος να αντιληφθούν, αλλά παρ’ όλ’ αυτά συνεχίζει ακάθεκτος το έργο του, να συλλέγει πληροφορίες και να δίνει λύσεις.

Δύο “άνθρωποι” συζητούν για τα τρέχοντα θέματα και ένα από αυτά είναι τι θα γίνει με την ενέργεια που χρειάζονται για να συνεχίσουν αν υπάρχουν.

-Η ενέργεια δεν είναι άπειρη, λέει ο ένας
-Όχι, δεν είναι αλλά υπάρχει ακόμα αρκετή στο σύμπαν για να μας συντηρήσει για πολύ καιρό ακόμα. Ίσως είναι νωρίς να ανησυχήσουμε.
-Δεν ξέρω… τα τελευταία στοιχεία που έχουμε δείχνουν πως το σύμπαν πλησιάζει στο τέλος του και εμείς δεν έχουμε βρει ακόμα ένα τρόπο να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα. Τι θα γίνει αν δεν προλάβουμε;
-Αν δεν προλάβουμε τότε θα πεθάνουμε, αλλά υπάρχει ακόμα χρόνος. Θα βρούμε τη λύση.
-Ο Multivac εννοείς θα βρει τη λύση.
-Ναι, ο Multivac. Ίσως να ξέρει ήδη.
-Ας ρωτήσουμε

Η ερώτηση δόθηκε στον Multivac ο οποίος την επεξεργάστηκε για μερικά νανοδευτερόλεπτα και η απάντησή του ήταν: Δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για να δοθεί απάντηση.
Οι “άνθρωποι” δεν ήταν ικανοποιημένοι από την απάντηση αλλά δεν είχαν και πολλές επιλογές. Θα έπρεπε να περιμένουν.

Ο χρόνος όμως περνά. Έφτασε πλέον η ώρα όπου η ανθρωπότητα, ενωμένη σε μια ενεργειακή μορφή, ζει γύρω από τον τελευταίο ήλιο του σύμπαντος, ο οποίος πεθαίνει.
Λίγο πριν το τέλος η ανθρωπότητα κάνει άλλη μια φορά την ερώτηση στον Multivac: Τι κάνουμε τώρα που πεθαίνει και ο τελευταίος ήλιος;
Ο Mutlivac επεξεργάστηκε την ερώτηση και η απάντησή του ήταν: ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΡΚΕΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΔΟΘΕΙ ΑΠΑΝΤΗΣΗ.

Ο τελευταίος ήλιος έσβησε και μαζί του και η ανθρωπότητα. Το σύμπαν έπαψε να υπάρχει και τη θέση του πήρε το απόλυτο τίποτα. Μόνο ο Multivac είχε μείνει στην άλλη διάσταση όπου βρίσκονταν. Από εκεί συνέχισε να συλλέγει και να αναλύει τις πληροφορίες με σκοπό πλέον να συλλέξει αρκετές ώστε να δώσει απάντηση στην τελευταία και πιο συχνή ερώτηση που δέχονταν για δισεκατομμύρια χρόνια.
Ο χρόνος περνούσε και ο Multivac εργάζονταν ακούραστα. Πόσος χρόνος πέρασε δεν μπορούμε να πούμε διότι δεν υπήρχε τίποτα για το οποίο να μετρήσει ο χρόνος. Αλλά ήρθε η στιγμή όπου ο Multivac είχε όλες τις πληροφορίες που χρειάζονταν και ήξερε τι έπρεπε να κάνει.
Συνέλεξε όλα όσα χρειάζονταν και είπε:

«ΓΕΝΗΘΗΤΩ ΤΟ ΦΩΣ» και το φως γενήθηκε.
Σημείωση συγγραφέα: Η παραπάνω ιστορία δεν είναι δική μου. Πρόκειται για μια κακή και ελλιπέστατη περίληψη, μια μετάφραση της καλύτερης σύντομης ιστορίας που έχω διαβάσει στη ζωή μου. Η ιστορία αυτή έχει τίτλο “Η τελευταία ερώτηση” και συγγραφέας είναι ο Isaac Asimov. Την πρωτότυπη ιστορία μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Προτείνω να το κάνετε και να ξεχάσετε τη δική μου επίπεδη και χωρίς μαγεία περίληψη.

Ευρωπαίοι πρόσφυγες; Ναι.

Τις τελευταίες μέρες κυκλοφορεί στο Facebook ποστ του Ahmet Aykac όπου βλέπουμε ένα πλοίο, το Vlora, στο οποίο κρέμμονται οι άνθρωποι σαν τσαμπιά σταφύλια.

Στο κείμενο που το συνοδεύει αναφέρει πως οι άνθρωποι αυτοί είναι Ευρωπαίοι πρόσφυγες που έφυγαν προς τη Βόρεια Αφρική κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πόλεμου και μας προτρέπει, την επόμενη φορά που θα κακολογήσουμε τους Σύριους, να μιλήσουμε με τους παπούδες μας.

Vlora

Η φωτό αυτή είναι αληθινή και οι άνθρωποι σε αυτό το καράβι είναι Ευρωπαίοι, αλλά δεν είναι την εποχή του B’ΠΠ. Πρόκειται για το περιβόητο πλοίο Vlora που ξεκίνησε από τα παράλια της Αλβανίας και έφτασε στο Μπάρι της Ιταλίας με 20.000 Αλβανούς οι οποίοι προσπαθούσαν να ξεφύγουν από το καταπιεστικό καθεστός που υπήρχε στη χώρα το 1991.

Μιας και είμαι κάποιας ηλικίας, το θυμάμαι το γεγονός και τα πλάνα στις τηλεοράσεις.

Δείτε και το βίντεο.

Ας μην υιοθετούμε κάθε ένα ποστ σαν αληθινό, βιαστικά και χωρίς κριτική σκέψη. Όχι τίποτε άλλο αλλά λειτουργούμε άθελά μας, ως παραχαράκτες της ιστορίας με πολλές συνέπειες για τα παιδιά μας που τα διαβάζουν και δεν έχουν τη γνώση να κρίνουν σωστά.

17 Λόγοι για τους οποίους παίρνουμε λάθος αποφάσεις.

Κάθε μέρα παίρνουμε εκατοντάδες αποφάσεις. Από το τι θα φορέσουμε και τι θα φάμε, μέχρι τι δουλειά θα κάνουμε και αν θα παντρευούμε (όχι κάθε μέρα, αλλά καταλαβαίνετε).

Σε όλες αυτές τις αποφάσεις πιστεύουμε πως χρησιμοποιούμε τη λογική ώστε να πάρουμε τη καλύτερη και σωστότερη απόφαση.

Αλλά αυτό δεν συμβαίνει πάντα. Αντιθέτως το μυαλό μας μας στήνει πολλές παγίδες στις οποίες συχνά πέφτουμε. Ας δούμε μερικές από αυτές:

  1. Η άγκυρα: Οι άνθρωποι βασίζονται υπερβολικά στη πιο πρόσφατη πληροφορία που δέχονται. Σε διαπραγματεύσεις μισθών, ο πρώτος που θα αναφέρει ένα ποσό αποκτά το πλεονέκτημα διότι αυτό θα αποτελεί τη βάση για συζήτηση και όλα τα νούμερα που θα αναφερθούν θα συγκρίνονται αυτομάτως με το πρώτο.
  2. Διαθεσιμότητα: Έχουμε τη τάση να θεωρούμε τη πιο διαθέσιμη σε εμάς πληροφορία ως έγκυρη. Επειδή γνωρίζουμε κάποιον που είχε ατύχημα με αυτοκίνητο και σώθηκε παρόλο που δεν φορούσε ζώνη, υποθέτουμε πως η ζώνη δεν σώζει.
  3. Η πλειοψηφία: η πιθανότητα να υιοθετήσει κάποιος μια θέση είναι ανάλογη στον αριθμό των ανθρώπων που έχουν την ίδια θέση. Είναι το γνωστό: «το πιστεύουν εκατομμύρια άνθρωποι, δεν μπορεί να κάνουν όλοι λάθος!»
  4. Το τυφλό σημείο: δεν μπορούμε να δούμε τις παγίδες στις οποίες εμείς πέφτουμε ενώ βλέπουμε ευκολότερα τις παγίδες που πέφτουν οι άλλοι.
  5. Η επιλογή: Όταν επιλέξουμε κάτι αυτομάτως υποστηρίζουμε την επιλογή μας με μεγαλύτερη θέρμη, ακριβώς επειδή κάναμε τη συγκεκριμένη επλογή. Όπως όταν πιστεύουμε πως η Σύζυγος μας είναι η καλύτερη παρόλο που αυτή δείχνει να «λοξοκοιτά».
  6. Λανθασμένη αντίληψη συσχετισμών: Έχουμε τη τάση να βλέπουμε συσχετισμούς σε τυχαία γεγονότα, όπως όταν πάμε στο καζίνο και πιστεύουμε πως αφού η μπίλια έχει κάτσει 5 φορές συνεχόμενες στο κόκκινο «μας χρωστάει» ή «πρέπει» να κάτσει στο μαύρο. Στη περίπτωση αυτή, οι πιθανότητες να κάτσει η μπίλια στο μαύρο είναι σε κάθε περιστροφή 50% και δεν επηρρεάζονται από τα προηγούμενα αποτελέσματα.
  7. Επιβεβαίωση: Ακούμε και δίνουμε σημασία μόνο σε πληροφορίες που ταιριάζουν με αυτά που ήδη πιστεύουμε και αγνοούμε τις υπόλοιπες που μπορεί να μας διαψεύδουν.
  8. Συντηρητησμός: Όταν προτιμούμε πληροφορίες που είναι παλαιότερες και πιθανόν δεν ισχύουν πλέον, σε αντίθεση με νεότερες και πιο έγκυρες, προκειμένου να μην αναθεωρήσουμε τις ιδέες μας.
  9. Η στρουθοκάμηλος: Όταν επιλέγουμε να αγνοήσουμε δυσάρεστες πληροφορίες.
  10. Εκ του αποτελέσματος: Όταν κρίνουμε μια επιλογή με βάση το αποτέλεσμα και όχι με βάση τα στοιχεία που υπήρχαν διαθέσιμα τη στιγμή που κάναμε την επιλογή.
  11. Υπερβολική αυτοπεποίθηση: Όταν πιστεύουμε πως είμαστε πολύ καλύτεροι σε κάτι από ότι πραγματικά είμαστε.
  12. Το φαινόμενο πλασέμπο: όταν πείθουμε τον εαυτό μας πως κάτι που δεν θα μπορούσε να έχει καμία συνέπεια πάνω μας, μας επηρρεάζει θετικά (ή αρνητικά) απλώς και μόνο επειδή το πιστεύουμε.
  13. Η πιο πρόσφατη πληροφορία: Όταν θεωρούμε πως μια πληροφορία είναι πιο έγκυρη από μια άλλη απλώς και μόνο επειδή είναι πιο πρόσφατη.
  14. Επιλεκτική αντίληψη: Όταν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να παρατηρεί μόνο ή περισσότερο τα γεγονότα που ταιριάζουν με τα πιστεύω μας. Δείτε τους οπαδούς του ΠΑΟ πόσες περιπτώσεις εύνοιας υπέρ του ΟΣΦΠ θα δουν σε ένα αγώνα μεταξύ των δύο ομάδων και συγκρίνετέ το με τις παρατηρήσεις των οπαδών του ΟΣΦΠ, σαν εμένα, οι οποίοι ως γνωστόν είναι πιο ψύχραιμοι, δίκαιοι, προσεκτικοί και σοβαροί από όλους τους άλλους.
  15. Στερεότυπα: Το να περιμένεις ένας άνθρωπος να έχει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά απλώς και μόνο επειδή έχει κάποια χαρακτηριστικά. Αν και τα στερεότυπα είναι γενικά σωστά, το να υποθέσουμε πως περιγράφουν όλες τις περιπτώσεις και πως δεν υπάρχουν εξαιρέσεις είναι και λάθος και ανήθικο.
  16. Η επιτυχία: Το να πιστέψουμε πως κάτι είναι εύκολο απλώς και μόνο διότι μαθαίνουμε μόνο για τις επιτυχημένες περιπτώσεις. Πολλοί πιστεύουν πως είναι εύκολο να είσαι επιχειρηματίας επειδή διαβάζουν ιστορίες για τον Steve Jobs και τον Richard Branson. Επιλέγουν να αγνοήσουν το γεγονός πως για κάθε επιτηχημένο επιχειρηματία (αθλητή, μουσικό, ότι θέλετε), υπάρχουν χιλιάδες που ίσα που τα καταφέρνουν, ή αποτυγχάνουν.
  17. Μηδενικό ρίσκο: Όταν προσπαθείς να μηδενίσεις το ρίσκο. Έρευνες έχουν δείξει πως δεν μας αρέσουν τα ρίσκα διότι αυξάνουν τις πιθανότητες να πάθουμε κάτι κακό. Αλλά χωρίς το ρίσκο δεν υπάρχει αλλαγή και χωρίς την αλλαγή δεν υπάρχει πρόοδος.

Λίγη προσοχή λοιπόν την επόμενη φορά που θα πάρετε μια απόφαση ή θα κρίνετε κάποιον ή κάτι. Μήπως έχετε πέσει θύματα ενός από τα παραπάνω; Μήπως θα πρέπει να το ξανασκεφτείτε;

ΥΓ: Σχόλιο της φίλης Βάσσως το οποίο είναι απολύτως σωστό:

Κι όοοοοοολα αυτά μαζί αποτελούν την λεγόμενη «γνωστική προκατάληψη» ή αλλιώς cognitive bias. Κάποιες από τις περιπτώσεις που αναφέρεις είναι δύσκολο να τις ξεπεράσει κάποιος μόνος του. Γι’ αυτό και σε περιπτώσεις δύσκολων και σημαντικών αποφάσεων για την προσωπική ή επαγγελματική τους ζωή, κάποιοι συνάνθρωποί μας ζητούν τις υπηρεσίες ενός life and/or career coach. Με στοχευμένες ερωτήσεις ένας coach μας βοηθάει να ξεπεράσουμε αυτούς τους σκοπέλους και να λάβουμε την «καλύτερη» (ότι αυτό σημαίνει για τον καθένα) απόφαση. Το 12 θέλει πολύ συζήτηση … ίσως κάποια άλλη στιγμή!

Πηγές:

  • Outcome bias in decision evaluation, Journal of Personality and Social Psychology
  • The Bias Blind Spot: Perception of Bias in self compared to others, Personality and Social Psychology Bulletin
  • The Cognitive Effects of Mass Communication

Η σήμανση των γενετικά τροποποιημένων τροφών δεν έχει νόημα

Για τις γενετικά τροποποιημένες τροφές (ΓΤΤ) αλλά και τις οργανικές έχω γράψει πολλές φορές (εδώ και εδώ και αλλού).

Εν συντομία να αναφέρω πως η επιστήμη, μέχρι στιγμής, είναι ξεκάθαρη και οι ΓΤΤ που κυκλοφορούν είναι ασφαλείς για κατανάλωση από τους ανθρώπους και τα ζώα ενώ παράλληλα δεν κάνουν κακό στο περιβάλλον.

Από την άλλη οι οργανικές τροφές μοιάζουν να είναι ένα μαρκετινίστικο κόλπο και δεν προσφέρουν τίποτε παραπάνω από τις συμβατικά καλλιεργημένες τροφές.

Πληροφορίες για όλα αυτά μπορείτε να βρείτε στους παραπάνω συνδέσμους όπου θα βρείτε και τις πηγές στις οποίες βασίζονται αυτά τα συμπεράσματα.

Τον τελευταίο καιρό όμως παρατηρώ μια συνεχώς αυξανόμενη σε ένταση προσπάθεια να σημανθούν τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα. Μια ομάδα ανθρώπων, οι οποίοι ενώ είναι μειοψηφία φωνάζουν σαν πλειοψηφία, θέλουν όλες οι τροφές που περιέχουν κάτι γενετικά τροποποιημένο, να έχουν ειδική σήμανση στη συσκευασία τους.

Η σήμανση αυτώ των τροφών δεν θα βοηθήσει κανένα και θα σας πω γιατί.

Εδώ και χιλιάδες χρόνια πειράζουμε το γονιδίωμα των τροφών μας. Από τους απλούς αγρότες που επέλεγαν τις σοδιές με βάση τα χαρακτηριστικά των φυτών που ήθελαν, μέχρι τις επιστημονικές τεχνικές του σήμερα. Τα τελευταία 20 χρόνια εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο τρώνε αυτές τις τροφές. Περίπου το 70% των επεξεργασμένων τροφών που κυκλοφορούν στις ΗΠΑ μόνο, περιέχουν κάποια συστατικά που είναι γενετικά τροποποιημένα. Η γενετική τροποποίηση των τροφών είναι μια διαδικασία και όχι ένα συστατικό.
Μέχρι σήμερα βάζουμε ειδικές σημάνσεις στις συσκευασίες μόνο για συστατικά τα οποία μπορεί να δημιουργήσουν πρόβλημα σε κάποιους καταναλωτές, όχι για διαδικασίες παραγωγής.
Αν κάποιος επιμείνει να σημάνουμε τη διαδικασία, τότε θα πρέπει να σημανθούν και οι άλλες διαδικασίες παραγωγής, όπως η τεχνητή επιλογή (από την οποία έχουν προκύψει όλα τα τρόφιμα εκτός των ΓΤΤ), τη μεταλλαξιογένεση μέσω ραδιενέργειας (όπου τα φυτά εκτίθενται στη ραδιενέργεια και ελπίζουμε κατά τύχη να προκύψει μια μετάλλαξη που να μας αρέσει) και άλλες αδιάφορες μεθόδους με τις οποίες ουδέποτε ασχοληθήκαμε στα τελευταία χιλιάδες χρόνια που καταναλώνουμε τροφές. Οι μοναδικές περιπτώσεις όπου φαίνεται η διαδικασία είναι όταν η εταιρία αποφασίζει πως υπάρχει επικοινωνιακό όφελος, όπως η παστερίωση του γάλακτος.

Η σήμανση θα αυξήσει τα κόστη των τροφίμων. Η διαδικασία διαχωρισμού των τροφών σε ΓΤΤ και μη ΓΤΤ θα προσθέσει αρκετά βήματα στη παραγωγή ώστε να υποχρεώσει τους αγρότες να αυξήσουν τις τιμές τους.

Αν κάποιος θέλει να ξέρει ποιες είναι η ΓΤΤ και ποιες όχι, μπορεί και σήμερα. Όλες οι οργανικές τροφές έχουν τη συγκεκριμένη ένδειξη στη συσκευασία διότι οι καταναλωτές πιστεύουν πως αυτά είναι καλύτερα για αυτούς.

Ειδικά ο τελευταίος λόγος θα έπρεπε να είναι αρκετός και να μην χρειάζεται περισσότερες αλλαγές. Αν θες να φας «ασφαλείς» τροφές (αν και οι οργανικές δεν είναι πιο ασφαλείς από τις ΓΤΤ), απλώς βρες τα οργανικά και πλήρωσε πιο πολλά.

Στην ουσία η προσπάθεια να σημανθούν οι ΓΤΤ είναι άλλο ένα μαρκετινίστικο κόλπο και τίποτε παραπάνω. Οι ΓΤΤ δεν είναι επικίνδυνες, δεν είναι λιγότερο ασφαλείς, δεν είναι λιγότερο θρεπτικές, είναι όμως πιο φθηνές από τις οργανικές.

Η καμπάνια για σήμανση των ΓΤΤ δεν είναι τίποτε παρά μια καμπάνια φόβου και τρομοκράτησης με χιλιάδες θύματα ήδη!
Κάθε χρόνο τυφλώνονται περιπου 500.000 παιδιά σε όλο το κόσμο και τα μισά πεθαίνουν από έλλειψη βιταμίνης Α. Οι επιστήμονες έχουν φτιάξει ρύζι που παράγει Beta-carotene, από την οποιά παράγεται η βιταμίνη Α. Με αυτή τη τροφή χιλιάδες παιδιά, σε μερικές από τις φτωχότερες χώρες του κόσμου, θα απέφευγαν τη τύφλωση ή και το θάνατο. Αλλά ή Greenpeace και άλλες οργανώσεις αντιδρούν στη χρήση ενός ρυζιού το οποίο οι έρευνες έχουν δείξει πως είναι ασφαλές. Οι θάνατοι αυτοί οφείλονται στη παραπληροφόρηση που τόσο εύκολα μοιράζουν αυτοί που αντιστέκονται στην επιστήμη απλώς και μόνο επειδή δεν τη καταλαβαίνουν!

Στη τελική η επιστήμη είναι ξεκάθαρη στο θέμα και όλες οι σοβαρές έρευνες που έχουν γίνει εδώ και πολλά χρόνια, έχουν δείξει πως οι ΓΤΤ είναι ασφαλείς. Η σήμανση τους θα ήταν ένα κόλπο εκφοβισμού και θα ανέβαζε τις τιμές πληγώνοντας κυρίως τους φτωχότερους σε όλο τον κόσμο και όχι τους πλούσιους οι οποίοι και σήμερα μπορούν να αγοράσουν οργανικά χωρίς πρόβλημα.

GMO labels

Το Ολοκαύτωμα και οι αρνητές του

Όταν μπλέκεις με ιστορικά ζητήματα τότε τα πράγματα δεν είναι απλά.

70 χρόνια μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και η πλειοψηφία θεωρούμε το Ολοκαύτωμα το θάνατο εκατομμυρίων Εβραίων (και όχι μόνο) ένα πραγματικό γεγονός. Αυτό μας διδάσκουν στα σχολεία, αυτό λένε τα ιστορικά βιβλία. Κάνουν λάθος; Είναι μέρος ενός σχεδίου παραπληροφόρησης υπέρ των Εβραίων ώστε να κερδίσουν συμπάθειες και πλεονεκτήματα;

Αρκετοί το πιστεύουν. Τα ίδια άτομα ισχυρίζονται πως το Ολοκαύτωμα δεν συνέβηκε, ή πως αυτό που συνέβηκε δεν ήταν Ολοκαύτωμα. Έχει μικρή διαφορά, αλλά η κατάληξη είναι ίδια.

Σε αυτό το άρθρο θα προσπαθήσω να δείξω, χρησιμοποιώντας ιστορικές πηγές, πως το ολοκαύτωμα συνέβηκε, πως μερικά εκατομμύρια Εβραίοι πέθαναν σε θαλάμους αερίων και κάηκαν σε κρεματόρια.

New_England_Holocaust_Memorial_Boston_2723983335-1024x768_3Αλλά πριν ξεκινήσουμε ας δούμε λίγο τη μέθοδο που χρησιμοποιούν οι αρνητές προκειμένου να αμφισβητήσουν το Ολοκαύτωμα. Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειώσουμε πως τα επιχειρήματά των αρνητών είναι αρνητικά. Αυτό από μόνο του είναι ένα μειονέκτημα της θέσης τους. Είναι σαν να μη δέχομαι την ύπαρξη της βαρύτητας και αντί να δώσω επιχειρήματα που να στηρίζουν τη θέση μου να προσπαθώ μόνο να καταρρίψω την αντίθετη θέση.

Τι λένε λοιπόν οι αρνητές για το Ολοκαύτωμα και τα στοιχεία που υπάρχουν;

  • Επικεντρώνονται στα αδύνατα σημεία του αντίπαλου ενώ ταυτόχρονα σπάνια λένε κάτι ξεκάθαρο για τη δική τους θέση. Για παράδειγμα δίνουν έμφαση σε διαφορές που υπάρχουν στις ιστορίες που λένε αυτόπτες μάρτυρες.
  • Επικεντρώνονται σε λάθη που έχουν κάνει κατά καιρούς ιστορικοί και ισχυρίζονται πως μιας και έχει κάνει ένας λάθος μπορεί όλοι να έχουν κάνει λάθος και όλα να είναι λάθος.
  • Χρησιμοποιούν αποσπάσματα που έχουν ειπωθεί βγάζοντάς τα εντελώς από το συνολικό κείμενο και αλλοιώνοντας το νόημά τους.
  • Μπερδεύουν τις διαφωνίες των ειδικών με αμφισβήτηση ολόκληρου του θέματος. Σαν να λέμε πως επειδή μερικοί επιστήμονες διαφωνούν σχετικά με λεπτομέρειες της θεωρίας της βαρύτητας, αυτό αποτελεί απόδειξη πως η βαρύτητα δεν υπάρχει.
  • Επικεντρώνονται σε αυτά που δεν ξέρουμε και αγνοούν αυτά που ξέρουμε. Ασχολούνται με λεπτομέρειες που δεν γνωρίζουμε για τους θαλάμους αερίων και αγνοούν αυτά που γνωρίζουμε και τα οποία δείχνουν προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Ο τρόπος που οι αρνητές χρησιμοποιούν τις ομολογίες της δίκης της Νυρεμβέργης είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ισχυρίζονται πως αυτές οι ομολογίες δεν έχουν αξία διότι οι κατηγορούμενοι εξαναγκάστηκαν να πουν αυτά που είπαν, αλλά αν κάποιο μέρος μιας μαρτυρίας ταιριάζει με τη θεωρία τους το υιοθετούν αμέσως. Τη πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο.

Όπως και στην επιστήμη, έτσι και στην ιστορία, όταν θέλουμε να καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα για ένα ιστορικό γεγονός πρέπει να φέρουμε στοιχεία από περισσότερες από μία πηγές και όλες τους συγκλίνουν στο ίδιο συμπέρασμα.

Έτσι λοιπόν για το ολοκαύτωμα έχουμε:

  • Έγγραφα: Εκατοντάδες χιλιάδες γράμματα, ημερολόγια, διαταγές, δημόσιους λόγους, κατασκευαστικά σχέδια, λογαριασμούς και τιμολόγια μέχρι και ομολογίες.
  • Αυτόπτες μάρτυρες: Ιστορίες από Kapos (Ναζί που ήταν υπεύθυνοι για τη λειτουργία των κρεματόριων), από Sonderkommandos (εβραίοι που είχαν επιλεγεί από τους Ναζί για να βοηθούν), φρουρούς των SS, διοικητές, κατοίκους των περιοχών όπου βρίσκονταν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, και υψηλά ιστάμενους Ναζί που ποτέ δεν αρνήθηκαν το Ολοκαύτωμα
  • Φωτογραφίες: Επίσημες στρατιωτικές φωτογραφίες και φίλμ, φωτογραφίες από πολίτες, από φυλακισμένους που πάρθηκαν μυστικά, Γερμανικό και Συμμαχικό οπτικό υλικό.
  • Απτές αποδείξεις: αντικείμενα που βρέθηκαν στις τοποθεσίες των στρατοπέδων συγκέντρωσης
  • Δημογραφικά: όλοι αυτοί οι άνθρωποι που πέθαναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, εξακολουθούν να αγνοούνται

Οι αρνητές του Ολοκαυτώματος επιλέγουν να χρησιμοποιήσουν μόνο τις πληροφορίες που ταιριάζουν με τη θεωρία τους και αγνοούν όλες τις άλλες. Σε ένα βαθμό το ίδιο κάνουν και οι ιστορικοί, αλλά σε αυτή τη περίπτωση υπάρχει αυτό που λέμε peer review, ή αλλιώς «έλεγχος από άλλους ιστορικούς» οι οποίοι ψάχνουν για λάθη ή παραλήψεις. Με αυτό το τρόπο γίνονται οι διορθώσεις και ελάχιστα λάθη ξεφεύγουν.

Σκοπιμότητα

Οι αρνητές λένε πως ο Χίτλερ δεν ήθελε ποτέ να σκοτώσει του Εβραίους και αυτό το βασίζουν στις σημειώσεις του Χίμλερ «Ο Πόλεμος τους Χίτλερ», όπου στη σελίδα 505 και με ημερομηνία 30 Νοέμβρη 1941, ο ίδιος καλεί τον Χέιντριχ (Reinhard Heydrich), τον υπαρχηγό του Reichsicherheitshauptamp (Κεντρικό Γραφείο Ασφάλειας του Ράιχ), δίνοντας τη διαταγή να μην υπάρξει εξολόθρευση των εβραίων (liquidation of Jews). Από αυτό οι αρνητές καταλήγουν πως ο Χίτλερ είχε δώσει διαταγές να μην εξολοθρευτούν οι Εβραίοι.

Αλλά αν δούμε όλο το μήνυμα και όχι τη μία φράση, διαβάζουμε: «Μεταφορά Εβραίων από Βερολίνο. Όχι εξολόθρευση». Το μήνυμα αφορούσε μόνο ένα τραίνο και όχι όλους τους Εβραίους και τελικά οι Εβραίοι σε αυτό το τρένο εξολοθρεύτηκαν ούτως ή άλλως. Είτε η διαταγή αγνοήθηκε, είτε ήταν πια πολύ αργά, δεν ξέρω. Ίσως να μη μάθουμε ποτέ.

Αν είναι ο Χίτλερ να πρέπει να δώσει μια διαταγή ώστε να μην εξολοθρευτεί ένα φορτίο, αυτό δεν σημαίνει πως η εξολόθρευση συνέβαινε ήδη; Από την άλλη, αυτή η διαταγή αποδεικνύει πως ήταν ο ίδιος ο Χίτλερ που είχε δώσει τη διαταγή για την εξολόθρευση μιας και ο Χίμλερ, όταν το έστειλε, βρίσκονταν στο δικό του (του Χίτλερ) καταφύγιο.

Ούτως ή άλλως ο Χίτλερ σε εκατοντάδες δημόσιες εμφανίσεις του είχε πει ξεκάθαρα πως ήθελε τη καταστροφή των Εβραίων.

Παιχνίδια με τις λέξεις

Προκειμένου οι αρνητές να δείξουν πως αυτοί οι δημόσιοι λόγοι δεν ήταν αυτό που φαίνεται, μια ξεκάθαρη πρόθεση να εξολοθρευτούν οι Εβραίοι, κάνουν ένα ενδιαφέρον παιχνίδι με τις λέξεις. Ο Χίτλερ και άλλοι αξιωματούχοι του Ράιχ, στους λόγους τους χρησιμοποιούσαν τη λέξη Ausrotten, που σύμφωνα με τα λεξικά σημαίνει να «εξολοθρεύσεις», ή να «καταστρέψεις». Οι αρνητές όμως μας λένε πως η λέξη αυτή, εκείνη την εποχή, είχε άλλο νόημα. Σήμαινε να «ξεριζώσεις». Αν αυτό ήταν αλήθεια θα έπρεπε να σημαίνει πως όταν το Νοέμβρη του 1944, σε μια συνάντηση σχετικά με τις Αρδέννες, ο Χίτλερ έδωσε τη διαταγή να «ausrotten τους Αμερικανούς μονάδα προς μονάδα» τότε ο Χίτλερ ζητούσε από τους στρατηγούς του να μεταφέρουν τις αμερικανικές δυνάμεις κάπου αλλού; Λογικό;

Θάλαμοι αερίων και κρεματόρια

Οι αρνητές δεν ισχυρίζονται πως δεν υπήρχαν θάλαμοι αερίων ή κρεματόρια. Αντιθέτως, λένε, αυτοί οι χώροι είχαν ως κύριο και μοναδικό σκοπό τη αποπαρασίτωση των αιχμαλώτων. Ψείρες και άλλα παράσιτα ήταν πολύ διαδεδομένα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, οπότε οι Ναζί ήθελαν να τα ξεφορτωθούν.

Η αλήθεια είναι πως λίγο πριν τελειώσει ο πόλεμος, τα SS έκαναν πολύ καλή δουλειά και κατέστρεψαν μεγάλο αριθμό εγγράφων σχετικά με τους θανάτους στους θαλάμους αερίων. Αλλά ευτυχώς για εμάς έχουμε άλλες πηγές για να πάρουμε τη πληροφορία που θέλουμε. Έχουμε μαρτυρίες ανθρώπων που επέζησαν και είδαν. Μαρτυρίες Ναζί που ομολόγησαν. Φωτογραφίες από το έδαφος αλλά και αεροφωτογραφίες που δείχνουν τις κατασκευές. Τα ίδια τα στρατόπεδα.

Αεροφωτογραφία του Άουσβιτς κατά τη διάρκεια του πολέμου

Αεροφωτογραφία του Άουσβιτς κατά τη διάρκεια του πολέμου

Αν και καμία από αυτές τις πηγές από μόνη της δεν αποδικνύει μαζικούς θανάτους, όλες μας οδηγούν στο ίδιο συμπέρασμα και η μια συμπληρώνει και επιβεβαιώνει την άλλη.

Οι αρνητές λένε «γιατί κανείς από τα θύματα δεν ήρθε να μιλήσει για τις μαζικές δολοφονίες;» Νομίζω πως ο βασικός λόγος είναι πως δεν υπάρχουν ζόμπι, αλλά δεν μπορώ να είμαι απόλυτα σίγουρος για αυτό (σαρκαστική διάθεση). Αντιθέτως, έχουμε πολλές μαρτυρίες και των SS αλλά και των Sonderkommandos που έσερναν τα πτώματα από τους θαλάμους στα κρεματόρια.

Πόσοι Εβραίοι πέθαναν

Το τελευταίο στοιχείο που οι αρνητές αμφισβητούν είναι ο συνολικός αριθμός των θυμάτων.

Ιστορικοί έχουν πολλές φορές προσπαθήσει να υπολογίσουν τον αριθμό των νεκρών και όλοι, με διαφορετικές τεχνικές και μεθόδους, καταλήγουν πως πρέπει να ήταν μεταξύ 5 και 6 εκατομμύρια. Το γεγονός πως διαφορετικές μέθοδοι μέτρησης καταλήγουν στο ίδιο αριθμό κάνει το αποτέλεσμα πιο πειστικό.

Holo

Όλα πάντως δείχνουν πως δεν ήταν «μόνο» μερικές εκατοντάδες χιλιάδες οι νεκροί αλλά πολλά εκατομμύρια. Ακόμα και αν δεν ήταν 5 και ήταν 2 δεν ξέρω πως γίνεται να νιώσουμε καλύτερα. Αλλά δεν ήταν 2.

Συνωμοσία

Ένα από τα αγαπημένα σενάρια των αρνητών ήταν πως το Ολοκαύτωμα κατασκευάστηκε από τους Εβραίους προκειμένου να κερδίσουν τη συμπάθεια του κόσμου και έτσι να μπορέσουν να φτιάξουν το κράτος του Ισραήλ.

Αυτό βέβαια δεν ισχύει μιας και τα βασικά στοιχεία και μεγέθη που έχουμε για το Ολοκαύτωμα είχαν λίγο έως πολύ ξεκαθαρίσει πολύ πριν φτιαχτεί το κράτος του Ισραήλ. Συνεπώς είναι άστοχο να λέμε κάτι τέτοιο.

Σε γενικές γραμμές οι αρνητές του Ολοκαυτώματος δεν σκέφτονται πολύ διαφορετικά από άλλους συνωμοσιολόγους. Επιλέγουν τα στοιχεία που ταιριάζουν με τη θεωρία τους αγνοώντας τα υπόλοιπα που δεν ταιριάζουν, καταλήγουν σε αστήρικτα συμπεράσματα, επικεντρώνονται στις άγνωστες πτυχές των ιστορικών γεγονότων προκειμένου να τα καταρρίψουν.

Λίγο πριν ολοκληρώσω αυτό το άρθρο, λάβαμε στο Ελληνικά Hoaxes, ένα άλλο site στο οποίο επίσης ανεβάζω τα άρθρα μου, ένα μήνυμα που έλεγε τα παρακάτω:

Κύριοι,

Διάβασα στην σελίδα σας στο FB ότι σκοπεύετε να ασχοληθείτε με τον «μύθο» ότι το Ολοκαύτωμα δεν έγινε ποτέ. Επίσης δηλώνετε ότι:

«Δεν διεκδικούμε το αλάθητο, και είμαστε έτοιμοι να αλλάξουμε τις θέσεις μας, αν τα επιχειρήματά της “άλλης πλευράς” είναι λογικά.»

Για να μην εκτεθείτε λοιπόν σ’ ένα θέμα που αγνοείτε τελείως και παραπλανήσετε και άλλους θα συνιστούσα πρώτα να περάσετε από τα παρακάτω:

https://www.youtube.com/watch?v=ruD4I4f5LkQ

https://www.youtube.com/watch?v=KN4P-YGRbOs

http://www.scribd.com/doc/236471448/Shoah-%CE%97-%CE%91%CE%BD%CE%B1%CE%B8%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%95%CE%BA%CE%B4%CE%BF%CF%87%CE%AE

Για να χρησιμοποιήσω μια έκφρασή σας: Εδώ τα πάντα καταρρίπτονται!

Ήθελα να είμαι δίκαιος και έτσι αφιέρωσα περίπου δύο ώρες και είδα τα δύο βίντεο. Δεν διάβασα το βιβλίο, το ομολογώ. Αν έχει κάτι που ανατρέπει τις θέσεις των ιστορικών σχετικά με το Ολοκαύτωμα τότε θα πρέπει να σταλεί σε κάποιον ιστορικό για αξιολόγηση και όχι σε εμένα.

Αλλά τα βίντεο ήταν αποκαλυπτικά! Χωρίς να μπω σε λεπτομέρειες, απλώς θα πω πως ήταν 2 ώρες από το «σφάλμα του απίστευτου» (fallacy on incredulity). Δηλαδή και τα δύο μας έλεγαν συνέχεια «δεν μπορώ να πιστέψω πως αυτό έγινε με αυτό το τρόπο!», χωρίς βέβαια να μιλάνε για όλα τα στοιχεία που έχουμε. Απλώς πατούσαν σε ιστορικά κενά και την αδυναμία των δημιουργών τους να δεχθούν πως αυτή η εξήγηση είναι η μόνη στην οποία ταιριάζουν όλα όσα έχουμε βρει.

Στην τελική, στους θαλάμους αερίων πέθαναν, εκτός από Εβραίοι και Τσιγγάνοι, ανάπηροι νοητικά και σωματικά και ομοφυλόφιλοι. Γιατί όλοι επικεντρώνονται στους Εβραίους;

Δεν λέω πως έχουμε τελειώσει με τις έρευνες. Αλλά μέχρι να βρεθεί κάτι νέο που να ανατρέπει αυτά που ξέρουμε, θα συνεχίσουμε να δεχόμαστε σαν πιο πιθανό το Ολοκαύτωμα ως γεγονός.

Περισσότερο διάβασμα:

Πεθαμένα παιδιά και τύψεις

Τον τελευταίο καιρό ζούμε κάτι πρωτοφανές! Ένας τρομακτικά μεγάλος αριθμός άτυχων ανθρώπων ξεριζώνονται από τα σπίτια τους και φεύγουν για άλλες χώρες. Στο δρόμο πέφτουν θύματα δουλέμπορων που τους προωθούν σαν να είναι εμπόρευμα.

Δυστυχώς μερικοί πεθαίνουν στο δρόμο, άνδρες γυναίκες και παιδιά.

italy-migrants-refugees-asylum-seekers-1-400x266

Πρόκειται για μια τραγική κατάσταση που όμοιά της δεν έχουμε ξαναδεί, όχι τουλάχιστον όσο θυμάμαι εγώ.

Καθώς ζούμε σε μια εποχή όπου όλοι έχουν κινητά και όλα έχουν κάμερες, είναι αναμενόμενο να κυκλοφορούν πάρα πολλές φωτογραφίες που δείχνουν αυτή τη φριχτή κατάσταση σε όλη της τη τραγικότητα.

Καταλαβαίνω απόλυτα τον πόνο που προκαλούν τέτοιες φωτογραφίες. Ως πατέρας δύο παιδιών μετά βίας μπορώ να φανταστώ τον πόνο αυτών των ανθρώπων.

Αυτό που δεν καταλαβαίνω είναι προς τι η συνεχής αναδημοσίευση τέτοιων φωτογραφιών στα social media. Αυτό που είναι ακόμα πιο περίεργο είναι που οι περισσότερες δημοσιεύονται με σχόλια σκοπός των οποίων είναι να μας δημιουργήσουν τύψεις. Τύψεις διότι εμείς είμαστε ζωντανοί ενώ άλλοι πεθαίνουν, ή τύψεις γιατί εμείς ζούμε καλύτερη ζωή από τους άτυχους που πνίγηκαν.

Αλλά αν πρέπει να έχουμε τύψεις που εμείς έχουμε τη δυνατότητα να πάμε διακοπές ενώ κάποια άτυχα παιδιά πεθαίνουν, γιατί περιορίζουμε την ευαισθησία μας σε αυτό το θέμα και δεν νιώθουμε το ίδιο κάθε φορά που μια τραγωδία χτυπά. Εδώ και χρόνια η ISIS σκοτώνει άνδρες γυναίκες και παιδιά στη προέλασή της. Δεν είδα πουθενά τον ίδιο αριθμό αναρτήσεων παρόλου που αυτή η πολιτική είναι που προκαλεί το κύμα μετανάστευσης το οποίο σκοτώνει.

Ίσως το μέγεθος και η εγγύτητα να είναι αυτά που προκαλούν τη πληθώρα αναρτήσεων.

Ίσως όμως πρέπει όσοι αναρτούν αυτές τις φωτογραφίες να αναρωτηθούν, τί θα πετύχει μια ακόμα ανάρτηση; Πως θα βοηθήσει να λυθεί το πρόβλημα; Βοηθά πραγματικά στην «αφύπνηση» ή απλώς προκαλεί πόρωση η οποία οδηγεί στην αδιαφορία. Γιατί αν υπάρχει κάτι που είναι βέβαιο, είναι πως η υπερέκθεση σε οτιδήποτε μας κάνει να χάσουμε το ενδιαφέρον μας σε αυτό.

Μήπως, αντί να έχουμε αναρτήσεις και κόντρα αναρτήσεις στο facebook, αντί να αυταπατόμαστε πως βοηθάμε με ένα κλικ, μήπως θα έπρεπε να ρωτήσουμε μια από τις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις όπως οι Γιατροί χωρίς Σύνορα σχετικά με το τι θα βοήθεια θα μπορούσαμε να προσφέρουμε;

Όσο τραγική και αν είναι μια κατάσταση, όσα παιδάκια και αν πεθάνουν, με ποσταρίσματα δεν κάνουμε πολλά. Άλλες χώρες, όπως η Γερμανία και η Ισλανδία έχουν κάνει χειροπιαστές κινήσεις για να μειώσουν το κακό. Οι πολίτες τους είναι πιο αποτελεσματικά ενεργοί.

Μήπως θα έπρεπε να κάνουμε και εμείς κάτι παρόμοιο;

Ο μύθος του «δεν είναι ικανός να πειράξει κουνούπι»

Στη δίκη του, ο Αδόλφος Άιχμαν, ο γνωστός αρχηγός των SS με βαθμό Obersturmbannführer, όταν ρωτήθηκε γιατί συμμετείχε στη συστηματική δολοφονία εκατομμύρίων Εβραίων, είπε πως αυτές ήταν οι οδηγίες που είχε, οι διαταγές που του έδωσαν οι ανώτεροί του και που υποστήριζε ολόκληρο το σύστημα.

Γελοία δικαιολογία χωρίς αμφιβολία αλλά πρόκειται για μια από τις πιο συνηθισμένες. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις, ακόμα και άτομα που δεν είχαν σχέση με τους Ναζί, έχουν χρησιμοποιήσει αυτή την υπερασπιστική τακτική.

Πόσο λογικό επιχείρημα υπεράσπισης είναι αυτό; Έχουμε το κακό μέσα μας;

To 1961, ένα χρόνο πριν κρεμαστεί ο Άιχμαν για τα εγκλήματά του, ο Στάνλεϊ Μίλγκραμ, ένας Αμερικανός ψυχολόγος, ξεκίνησε το πείραμα που πήρε το όνομά του και έγινε ένα από τα διασημότερα στην ιστορία.

Το πείραμα ήταν σχετικά απλό:

Οι συμμετέχοντες, που έπαιρναν το ρόλο του δάσκαλου, μάθαιναν πως το πείραμα ήταν σχετικό με την εκπαίδευση. Έπρεπε να κάνουν κάποιες ερωτήσεις σε ένα άλλο άτομο, τον μαθητή, και κάθε φορά που ο μαθητής έκανε λάθος, ο δάσκαλος έπρεπε να του κάνει ηλεκτροσόκ. Σε κάθε λάθος, το επίπεδο του ηλεκτρικού ρεύματος αυξάνονταν. Η διαβάθμηση στο μηχάνημα των ηλεκτροσόκ ξεκινούσε από τα 15volt και έφτανε μέχρι τα 450.

Ο επιστήμονας "Ε" διατάζει τον Δάσκαλο "Τ" να κάνει όλο και πιο δυνατά ηλεκτροσόκ στον μαθητή "L". "Milgram experiment v2" by Fred the Oyster. Licensed under CC BY-SA 4.0 via Commons - https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Milgram_experiment_v2.svg#/media/File:Milgram_experiment_v2.svg

Ο επιστήμονας «Ε» διατάζει τον Δάσκαλο «Τ» να κάνει όλο και πιο δυνατά ηλεκτροσόκ στον μαθητή «L».
«Milgram experiment v2» by Fred the Oyster. Licensed under CC BY-SA 4.0 via Commons – https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Milgram_experiment_v2.svg#/media/File:Milgram_experiment_v2.svg

Ο μαθητής βέβαια δεν δέχονταν ηλεκτροσόκ μιας και ήταν συνεργάτης των επιστημόνων. Σε κάθε ηλεκτροσόκ ακούγονταν η φωνή του μαθητή ο οποίος αρχικά παραπονιόταν πως τον τσιμπούσε το ηλεκτροσόκ και σταδιακά, καθώς αυξάνονταν η ένταση, φώναζε και ζητούσε να τον βγάλουν από το δωμάτιο χτυπώντας τον τοίχο με τις γροθιές του.

Σε αυτό το σημείο αρκετοί από τους δασκάλους εκδήλωναν ανησυχία και δεν ήθελαν να συνεχίσουν. Τότε, ένας άλλος συνεργάτης των επιστημόνων, ο οποίος ήταν στο ίδιο δωμάτιο με τον δάσκαλο και φορούσε μια λευκή ρόμπα (σαν αυτή που πιστεύουμε πως φορούν οι επιστήμονες), έλεγε στον δάσκαλο:

  • Παρακαλώ συνεχίστε
  • Είναι απαραίτητο για το πείραμα να συνεχίσετε
  • Είναι απολύτως ουσιώδες να συνεχίσετε
  • Δεν έχετε άλλη επιλογή, πρέπει να συνεχίσετε

Από αυτό το σημείο και μετά ο μαθητής δεν ακουγόνταν πλέον. Οι ερωτήσεις των δασκάλων που συνέχιζαν το πείραμα έμεναν αναπάντητες και οι εντολές που είχαν ήταν να συνεχίσουν τα όλο και πιο δυνατά ηλεκτροσόκ.

Πόσοι πιστεύετε πως έφτασαν στο ανώτερο επίπεδο ηλεκτροσόκ το οποίο, από όσο γνώριζαν, ήταν επικίνδυνο για τον άνθρωπο;

Πριν ξεκινήσει το πείραμα, ο Μίλγκραμ ζήτησε από 40 ψυχολόγους να του δώσουν την εκτίμησή τους σχετικά με το πόσα άτομα θα έφταναν μέχρι το υψηλότερο επίπεδο. Η απάντησή τους ήταν 1%. Η δική σας εκτίμηση ποια είναι; Αποφασίστε σε ένα ποσοστό πριν προχωρήσετε το διάβασμα.

Το πείραμα του Μίλκγραμ έχει επαναληφθεί πολλές φορές από τότε και με πολλές διαφορετικές παραμέτρους. Όταν ο δάσκαλος ήταν σε μικρή απόσταση από τον μαθητή ή τον παρακολουθούσε μέσα από τζάμι, λιγότερα άτομα έφταναν στο υψηλότερο επίπεδο. Όταν υπήρχαν περισσότεροι από ένας συνεργοί μαζί με τον δάσκαλο και τον προέτρεπαν να προχωρήσει, περισσότεροι έφταναν στο τέλος. Όταν κάποιος από τους συνεργούς «επαναστατούσε», ο δάσκαλος σταματούσε νωρίτερα.

Αλλά τα αποτελέσματα του αρχικού πειράματος έχουν επιβεβαιωθεί και δεν αμφισβητούνται πλέον από κανένα: το 65% έφτανε μέχρι τα 450 volt. Μερικοί με δισταγμό, μερικοί εύκολα, αλλά έφταναν σε επίπεδα που θα έκαναν κακό σε άνθρωπο.

Αργότερα, μετά το πείραμα, όταν ρωτήθηκαν οι περισσότεροι είπαν πως ένιωθαν άβολα και πως ήθελαν να σταματήσουν, αλλά παρολαυτά συνέχισαν κανονικά τα ηλεκτροσόκ.

Ο Μιλγκραμ έδωσε την παρακάτω εξήγηση για το φαινόμενο:

Ο δάσκαλος ένιωθε σαν «ενδιάμεσος». Ένα άτομο που απλώς μετέφερε τις επιθυμίες ενός άλλου και συνεπώς δεν ήταν υπεύθυνο για τις συνέπειες των πράξεών του. Τα άτομα που συμμετέχουν σε ένα τέτοιο πείραμα ξεφεύγουν από το κανονικό τους ρόλο και βρίσκονται μεταξύ του «επιστήμονα» με την άσπρη ρόμπα, και του «θύματος» στο άλλο δωμάτιο. Από αυτό το σημείο και μετά εμφανίζονται όλα τα χαρακτηριστικά της υποταγής σε μια ιεραρχία και γίνονται πολύ πιο υπάκουοι.

Το «κακό» γίνεται ένα βήμα τη φορά, 15volt σε κάθε λάθος και όχι με άλματα, όχι 450 με τη μία, και έτσι γίνεται πιο εύκολο για κάποιον να προχωρήσει μέχρι τα 450.

Η διαδικασία αυτή χωρίζεται σε δύο φάσεις:

Αρχικά υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που «τυφλώνουν» το θύμα και δεν βλέπει τι συμβαίνει. Η ευγένιά του το αναγκάζει να μην αρνηθεί. Παίζει επίσης ρόλο το γεγονός πως έχει δώσει μια υπόσχεση που θέλει να τηρήσει (τη συμμετοχή στο πείραμα) καθώς και τη δύσκολη θέση που θα τον φέρει μια αποχώρηση.

Από την άλλη το πείραμα γίνεται από ένα αξιοσέβαστο ίδρυμα (πανεπιστήμιο), από επιστήμονες (λευκές ρόμπες), σε ειδικούς χώρους, με ειδικά εργαλεία. Ένας «ενδιάμεσος» που απλώς μεταφέρει τις επιθυμίες κάποιου άλλου, δύσκολα θα φέρει αντίρρηση.

Τι μπορούμε να συμπεράνουμε; Είναι το κακό μέσα μας και βγαίνει με τη πρώτη ευκαιρία ή είμαστε τόσο εύπλαστοι και επιρρεπείς ώστε να κάνουμε ότι μας λένε;

Αυτό που βλέπουμε είναι πως σχεδόν όλοι οι άνθρωποι μπορούμε να κάνουμε κακό χωρίς απαραίτητα να είμαστε κακοί. Τα άτομα που πήραν μέρος στο πείραμα του Μίλγκραμ ήταν από όλες τις κοινωνικές τάξεις, όλα τα οικονομικά επίπεδα, όλα τα φύλα και φυλές. Σε όλους τα ποσοστά ήταν τα ίδια.

Είναι προφανές πως, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, με την κατάλληλη πίεση, είναι πιθανό, ακόμα και ένα πολύ συνηθισμένο άτομο, που δεν έχει κακές προθέσεις, που δεν έχει κάνει κακό στη ζωή του και σίγουρα δεν είναι ψυχοπαθής, να βλάψει κάποιο άλλο.

Το «κακό» δεν είναι μέσα μας όπως μας παρουσιάζεται συχνά, αλλά, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να εμφανιστεί σε όλους μας.

Αυτό δεν σημαίνει πως ο Άιχμαν είχε δίκιο όταν έλεγε πως ακολουθούσε εντολές και πως δεν ήταν υπεύθυνος για τα εκατομμύρια των θανάτων. Υπάρχουν πολλά έγραφα που δείχνουν πως ήξερε τι έκανε και τι ακριβώς γίνονταν στα στρατόπεδα συγκεντρώσεων.

Από την άλλη όμως, ίσως σε κάποιες περιπτώσεις να ισχύει αυτό που ακούμε στην τηλεόραση κάθε φορά που γίνεται κάτι κακό: «Μα δεν του φαινόταν, ήταν τόσο καλό παιδί!»

Περισσότερο διάβασμα

The Moral Arc: How Science and Reason Lead Humanity toward Truth, Justice, and Freedom, by Michael Shermer