Monthly Archives: Φεβρουαρίου 2015

Η ιδεολογία στην Ελληνική πολιτική

Από αυτό το μπλογκ προσπαθώ συνέχεια να καταρρίπτω μύθους που δεν βασίζονται στη λογική και έχω επανειλημμένως καταδικάσει την ιδεολογία και τα πιστεύω ως οδηγούς για λήψη αποφάεων.

Αυτοί οι οποίοι πιστεύουν πως τους ψεκάζουν έχουν αναγάγει την άγνοιά τους σχετικά με τη φυσική σε ιδεολογία προκειμένου να θωρακίσουν τη θέση τους πίσω από αυτή. Το ίδιο κάνουν και όσοι πιστεύουν πως τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό ή πως μας κυβερνούν ερπετόμοφροι με απώτερο στόχο να κερδίζει ο Ολυμπιακός συνεχώς το πρωτάθλημα.

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι, που δεν είναι ούτε ηλίθιοι ούτε με κάποιο άλλο τρόπο προβληματικοί, ανάγουν τις αστήριχτες θέσεις τους σε ιδεολογία και την υπερασπίζονται μέχρι θανάτου.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με την πολιτική.

Πρόσφατα, φίλος μου είπε πως κατάγεται από οικογένεια με αριστερή ιδεολογία και για αυτό είναι και ο ίδιος αριστερός, λίγο πριν με κάνει unfriend διότι δεν του άρεσαν οι δικές μου ιδέες.

Η ιδεολογία κυριαρχεί στην πολιτική αλλά αυτό που συνειδητοποίησα πρόσφατα είναι πως αυτή τη κυριαρχία τη θεωρούμε όχι μόνο αποδεκτή αλλά και αναμενόμενη!

Το πρόβλημα με το παραπάνω είναι πως, όπως ιστορικά έχει φανεί, καμία ιδεολογία δεν είναι απόλυτα σωστή και αυτό συμβαίνει γιατί δεν είναι βασισμένες στη λογική.

Έτσι λοιπόν, όταν ασπαζόμαστε μια πολιτική ιδεολογία η οποία αντιπροσωπεύεται από κάποιο κόμμα, υποστηρίζουμε αυτό το κόμμα ξεπερνώντας τη λογική και αποδεχόμενοι το κόμμα σχεδόν τυφλά.

Έτσι έχουμε περιπτώσεις όπου λογικά άτομα προσπαθούν να υποστηρίξουν την ολοφάνερα παράλογη θέση ενός κόμματος με την ίδια θέρμη που βλέπουμε και σε ένα θρησκευόμενο.

Δεν είναι λοιπόν περίεργο που η πολιτική έχει αναχθεί σε κάτι σαν θρησκεία και το κόμμα είναι ο προφήτης της.

Αλλά αυτή η αντιμετώπιση της πολιτικής, ως ιδεολογία, είναι τραγικό λάθος και το βλέπουμε και στην Ελλάδα.

Αντί να αξιολογούμε κάθε πρόταση ενός κόμματος και να κριτικάρουμε ή να χειροκροτούμε αναλόγως, υπερασπιζόμαστε κάθε κουβέντα και κάθε λόγο με το ίδιο πάθος που υπερασπιζόμαστε την ιδέα πως τα μεταλλαγμένα προϊόντα είναι κακά για την υγεία, ή πως ο Παναθηναϊκός έχει καλή ομάδα.

Είναι σημαντικό να ξεφύγουμε από την πολιτική ιδεολογία και να υιοθετήσουμε και στην πολιτική τη λογική. Κάθε εξαγγελία του κόμματος θα πρέπει να περνά από τα ίδια φίλτρα με τα οποία κρίνουμε οτιδήποτε άλλο και να απορρίπτουμε ή να συμφωνούμε, αλλά ποτέ αυτό δεν πρέπει να γίνεται τυφλά και με μοναδικό κριτήριο την ιδεολογική τοποθέτηση του κόμματος.

Η ιδεολογία είναι μια από τις χειρότερες εφευρέσεις του ανθρώπου και ενώ είναι εξαιρετικά δύσκολο να την αγνοήσουμε, είναι επιτακτικό να το κάνουμε.

Οι αποφάσεις μας θα πρέπει να λαμβάνονται με μοναδικό κριτήριο τη λογική και αυτή χρειάζεται σωστή ενημέρωση. Η σωστή ενημέρωση είναι θέμα κριτικής σκέψης και απόρριψης των κατευθυνόμενων μέσων και η κριτική σκέψη είναι θέμα παιδείας και σε αυτή τη χώρα πάσχουμε σε τέτοιο βαθμό ώστε αν η παιδεία μας ήταν άνθρωπος να θεωρούνταν κλινικά νεκρός.

Πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε σήμερα σαν χώρα οφείλονται στην ιδεολογική επιλογή των κομμάτων. Αν χρησιμοποιούσαμε τη λογική, τα κόμματα που κατά συρροή αθετούσαν υποσχέσεις δεν θα ψηφίζονταν, οι πολιτικοί που είτε δεν έχουν τις ικανότητες, είτε έχουν δείξει στο παρελθόν πως είναι ανίκανοι ή επικίνδυνοι, δεν θα έβλεπαν βουλευτικά έδρανα.

Το ιδανικό πολιτικό κόμμα θα ήταν αυτό που θα συμφωνούσε με οποιαδήποτε ιδέα οποιουδήποτε άλλου κόμματος, αρκεί αυτή η ιδέα, αλλά και οι δικές του, να στηρίζονται στη λογική και να ακολουθούνται από σοβαρά επιχειρήματα.

Ίσως να μπορέσουμε να αλλάξουμε, αλλά θέλει μεγάλη προσπάθεια και σωστές και συνεπείς αλλαγές στη παιδεία μας.

Πρώτα όμως πρέπει να επιλέξουμε το κόμμα που θα κάνει αυτές τις αλλαγές, χρησιμοποιώντας τη λογική.

Advertisements

O απόλυτος οδοστρωτήρας

Τελευταία κυκλοφορεί πολύ στα social media το: “From each according to his ability, to each according to his need” το οποίο στα Ελληνικά μεταφράζεται ως: «Από τον κάθε ένα ανάλογα με τις δυνατότητές του, στον κάθε ένα ανάλογα με τις ανάγκες του». Όπου το βλέπω παρουσιάζεται σαν το απόλυτα ηθικό εργαλείο που βοηθά τους φτωχούς παίρνοντας από τους κακούς πλούσιους.

defend-equality

Πρόκειται για ένα γνωμικό που λέγεται πως πρώτος το είπε ο Louis Blanc το 1851 και κατόπιν υιοθετήθηκε από τον Καρλ Μαρξ πριν φτάσει να γίνει μέρος της κομμουνιστικής ιδεολογίας.

Όταν χρησιμοποιείται από αριστερούς σημαίνει πως το κράτος θα πρέπει να πάρει την επιπλέον παραγωγή από αυτούς που τη παράγουν, προκειμένου να τη δώσει σε άλλους που την έχουν ανάγκη.

Ακούγεται ωραίο μιας και όλοι, ή τουλάχιστον σχεδόν όλοι, θα θέλαμε να βοηθήσουμε τον συνάνθρωπό μας όταν αυτός έχει ανάγκη. Αλλά αυτή η πρακτική, του να πάρεις από κάποιον που παράγει με βάση τις δυνατότητές του και να δώσεις σε κάποιον με βάση τις ανάγκες του είναι ο απόλυτος οδοστρωτήρας. Αυτό το εργαλείο αναδιανομής του πλούτου είναι ότι καλύτερο για να καταστρέψει την ανθρώπινη δημιουργικότητα και να σκοτώσει το κίνητρο για προσωπική βελτίωση.

Όταν κάποιος ξέρει πως αν παράξει κάτι παραπάνω, διότι μπορεί, αυτό δεν θα του προσφέρει επιπλέον πλούτο, αλλά θα του το πάρουν από τα χέρια, χάνει το κίνητρο να παράξει αυτό το επιπλέον.

Από την άλλη, αυτός που ξέρει πως θα πάρει με βάση τις ανάγκες του, δεν θα προσπαθήσει πολύ να βελτιωθεί ώστε να καλύψει μόνος τους αυτές τις ανάγκες. Θα επαναπαυθεί στην εξωτερική βοήθεια και θα περιμένει να καλυφθούν οι ανάγκες του από τους άλλους.

Αυτό το σύστημα μακροπρόθεσμα καταδικάζει τον μη-έχοντα στην απραξία και τη παθητική ζωή, ενώ ταυτοχρόνως τιμωρεί τον ικανό και του κόβει το κίνητρο να προσπαθήσει περισσότερο.

Συνεπώς εξισώνει τους πάντες στον χαμηλότερο παρονομαστή και αποτρέπει προσπάθειες διάκρισης και βελτίωσης από οποιονδήποτε. Η αριστεία καταργείται διότι δημιουργεί ανισότητες και αυτές οι ανισότητες είναι ανεπιθύμητες.

Αλλά στην τελική αυτή είναι και η αριστερή νοοτροπία. «Ισότητα πριν την ελευθερία» κάτι που μαθηματικά οδηγεί στην απώλεια και των δύο. Οι άνθρωποι λοιπόν θα είναι ίσοι με κάθε κόστος, ακόμα και αν αυτό περιλαμβάνει την απώλεια της ελευθερίας τους.

Μην ξαφνιαστείτε αν σταδιακά αρχίσουμε να βλέπουμε τέτοιες συμπεριφορές από τη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Αυτή είναι η νοοτροπία τους και αυτή η λογική τους. Μπορεί στον οικονομικό τομέα να μην επηρεάζουν πολύ τα τεκταινόμενα λόγω των συμφωνιών με την ΕΕ, αλλά εκεί που μπορούν θα το κάνουν.

Η ιστορία επιβεβαιώνει τα παραπάνω σε κάθε περίπτωση.

Τελικά διαπραγματευόμαστε με την Ευρώπη ή όχι;

Η κυβέρνηση μας λέει πως επαναδιαπραγματεύεται τους όρους του μνημονίου με την ΕΕ. Για αυτό το λόγο έστειλε τον Γιάννη Βαρουφάκη σε διάφορες χώρες τις Ευρώπης, για να περάσει το μήνυμα των θέσεών μας και να μαζέψει υποστήριξη. Το αν τα κατάφερε θα το δούμε λίγο παρακάτω.

Εν τω μεταξύ το ερώτημα που πλανάται στο δικό μου μυαλό τουλάχιστον είναι αν τελικά έχουμε μια διαπραγμάτευση ή όχι.

Προκειμένου να έχεις διαπραγμάτευση πρέπει να πληρούνται οι δύο παρακάτω προϋποθέσεις:

  • Να έχεις κοινό έδαφος με την άλλη πλευρά
  • Να μπορείς να μετακινηθείς από τη θέση σου προκειμένου να συναντήσεις τον άλλο σε κάποιο σημείο της διαδρομής, όχι απαραίτητα στη μέση.

Ας δούμε το κάθε ένα ξεχωριστά

negotiatedes

Κοινό έδαφος

Λέμε πως τα δύο μέρη μιας διαπραγμάτευσης έχουν κοινό έδαφος όταν μέρος των στόχων τους είναι κοινό.

Όταν ξεκίνησε η κρίση, η ΕΕ και η Ελλάδα είχαν ξεκάθαρο κοινό έδαφος: την παραμονή της Ελλάδας μακριά από την άτακτη χρεοκοπία. Αυτό συνέβηκε διότι οι διάφορες Ευρωπαϊκές τράπεζες είχαν πολλά ομόλογά μας και αν κάναμε παύση πληρωμών οι συνέπειες θα ήταν μεγάλες και δυσάρεστες.

Μέσα στα 5 χρόνια που πέρασαν από τότε, η ΕΕ φρόντισε να εξαφανίσει αυτό το κίνδυνο και πλέον, ακόμα και αν η Ελλάδα κηρύξει παύση πληρωμών, οι επιπτώσεις θα είναι πολύ μικρές. Τόσο μικρές ώστε να τις αντέξει άνετα το τραπεζικό της σύστημα χωρίς ιδιαίτερες συνέπειες. Συνεπώς το κοινό έδαφος της μη άτακτης χρεοκοπίας της Ελλάδας δεν υπάρχει πια.

Ποιο άλλο θα μπορούσε να είναι κοινό έδαφος; Να μείνει η Ελλάδα στην ΕΕ; Γιατί να ενδιαφερθεί η ΕΕ για την Ελλάδα; Αποτελεί ένα πολύ μικρό ποσοστό του Ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Δεν θα κλονιστούν ισορροπίες ούτε θα μειωθεί η δύναμη.

Μήπως η περιβόητη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας έχει σημασία; Όχι στρατιωτικά μιας και η εποχή των διακρατικών πολέμων πέρασε. Πλέον το εμπόριο σε μια παγκοσμοιοποιημένη οικονομία είναι πιο κερδοφόρο από ένα πόλεμο. Ας το δούμε διαφορετικά. Τι ζημιά θα πάθει η ΕΕ αν η Ελλάδα είναι αδύναμη; Δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι.

Μήπως κοινό έδαφος είναι η «συνέχεια και συνεκτικότητα της ΕΕ», όπως μου είπε ένας φίλος; Προσωπικά δεν πιστεύω πως οι συναισθηματισμοί επηρεάζουν σε αυτό το επίπεδο. Η ΕΕ θα συνεχίσει να υπάρχει και χωρίς την Ελλάδα. Αντιθέτως, αν υποχωρήσει η ΕΕ στα αιτήματα της Ελλάδας τότε ίσως να ρισκάρει τη συνεκτικότητά της, αλλά αυτό θα το δούμε παρακάτω.

Δεν βλέπω λοιπόν κοινό έδαφος. Μπορεί να μου ξεφεύγει κάτι και θα ήθελα λογικές προτάσεις, αλλά εγώ δεν βλέπω τίποτε άλλο.

Negotiation2

Δυνατότητα μετακίνησης των θέσεων

Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή πως οι θέσεις των δύο μερών, Ελλάδας (μέσω κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ) και ΕΕ είναι αρκετά ξεκάθαρες. Η ΕΕ θέλει υλοποίηση του προγράμματος όπως αυτό είχε συμφωνηθεί από την κυβέρνηση Σαμαρά μιας και θεωρεί πως ένα κράτος έχει συνέχεια όποιο κόμμα και αν κυβερνά, και ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει, ή τουλάχιστον ήθελε γιατί μετακινεί τις θέσεις του τελευταία, να επαναδιαπραγματευθεί το μνημόνιο από το μηδέν.

Μετά από τις συναντήσεις που είχε ο υπουργός Οικονομικών Γ. Βαρουφάκης φαίνεται το εξής: Ο ΣΥΡΙΖΑ, μέσω Βαρουφάκη, μετακινεί τις θέσεις του (δείτε πως ξεχάστηκε το θέμα του κουρέματος και λοιπές δηλώσεις περί 67%) ενώ η ΕΕ δεν έχει κουνήσει ούτε χιλιοστό!

Μπορεί κάποιος να μου πει πως αυτό είναι μέρος της τακτικής της ΕΕ, αλλά δεν νομίζω και θα σας πω γιατί. Η ΕΕ έχει πει ξεκάθαρα, από όλα τα «στόματα», πως αλλαγή στους όρους του προγράμματος δεν είναι αποδεκτή. Μάλιστα έχει προχωρήσει και σε κινήσεις που δείχνουν τη διάθεσή της (δείτε χρηματοδότηση Ελληνικών τραπεζών). Η απόλυτη ομοφωνία που υπάρχει στους κόλπους της καθώς και οι κινήσεις που γίνονται μαζί με την παντελή έλλειψη (ηθελημένων ή μη) διαρροών που να επιτρέπουν την επιλογή άλλου δρόμου για την ΕΕ, με κάνουν ιδιαίτερα απαισιόδοξο ότι θέλει να μετακινηθεί από τις θέσεις της.

Σε επικοινωνία με φίλους που μένουν σε Ευρωπαϊκές χώρες, η αίσθηση που υπάρχει στον κόσμο είναι πως οι Έλληνες ζητάμε να μην πληρώσουμε τα χρωστούμενα, ενώ παράλληλα θέλουμε και νέα δάνεια. Αυτό, όχι μόνο στα δικά τους αυτιά, αλλά και στα δικά μου, ακούγεται παράλογο. Υπάρχει λοιπόν και πίεση από τους πολίτες των χωρών που μας δάνεισαν ώστε οι πολιτικοί τους να μην κάνουν πίσω.

Παράλληλα η ΕΕ βλέπει πως γενναιόδωρες παραχωρήσεις, σαν αυτές που ζητάει η Ελλάδα, θα επιτρέψουν και σε άλλα ευρωπαϊκά κόμματα να αρχίσουν να ζητούν τα δικά τους. Επιπλέον θα φανεί σαν να υποχωρεί σε μια αδύναμη χώρα. Αυτό θα βλάψει την εικόνα της και θα μειώσει τη συνοχή και τη συνεκτικότητά της (σύνδεση με πιο πάνω).

Δεν βλέπω λοιπόν διαπραγμάτευση σε αυτό που γίνεται. Μοιάζει η Ελληνική κυβέρνηση να προσπαθεί να πείσει την Ευρώπη, αλλά άλλο η πειθώ και άλλο η διαπραγμάτευση. Τελικά δεν νομίζω ούτε να τη πείσει.

Υπάρχει πιθανότητα να κάνω λάθος; Βεβαίως και υπάρχει. Δεν είμαι στο μυαλό του Σόιμπλε και ούτε θα ήθελα να ήμουν. Αλλά, ως έχουν τα πράγματα, αν τελικά μας δώσει κάτι η ΕΕ, θα είναι για τα μάτια του κόσμου και όχι κάτι ουσιώδες.

Αυτό το κάτι θα το εκμεταλλευτεί ο ΣΥΡΙΖΑ βέβαια, όπως θα έκανε κάθε κόμμα στη θέση του και θα προσπαθήσει να μας το πουλήσει σαν επιτυχία.

Η σημασία της ελευθερίας του λόγου

Το τελευταίο καιρό νιώθω πως υπάρχει μια προσπάθεια να μειωθεί η ελευθερία του λόγου. Μοιάζει να είναι κρυμμένη πίσω από τη λογική «οφείλεις να υποστηρίξεις το χ διότι είσαι μέλος της ψ ομάδας» λες και αυτό είναι αξιωματικά σωστό.

Αν και έχουμε τεράστια εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης για παγκόσμια επικοινωνία, οι φωνές για «συντεταγμένη τοποθέτηση» συνεχίζουν και μάλιστα εντείνονται.

Αν κριτικάρεις μια επιλογή δημόσιου προσώπου αυτομάτως ακούς, «άσε να το χαρούμε», ή «υποστήριξε τους, είναι για το καλό μας» και άλλα ευγενικά.

Εναλλακτικά βέβαια υπάρχουν και οι όχι τόσο ευγενικές και λογικοφανείς φωνές οι οποίες μιλάνε ξεκάθαρα για «φασισμό» και χαρακτηρίζονται από το δόγμα του George Bush του νεότερου: «ή είσαι μαζί μας, ή είσαι με τους άλλους».

Σίγουρα παρόμοιες προσπάθειες γίνονταν και παλαιότερα και πάντα θα υπάρχει κάποιος που δεν θέλει να ακουστεί μια άλλη φωνή. Αλλά η πίεση που ασκείται αυτή τη περίοδο είναι εντονότερη. Ένας μπλόγκερ σαν εμένα έχει μάθει να δέχεται κριτική, λογική και μη, είναι μέρος του παιχνιδιού. Αλλά η πίεση που δέχομαι σε διάφορα social media όταν λέω τις απόψεις μου δεν είναι κάτι συνηθισμένο.

Ίσως λοιπόν η αξία της ελευθερίας του λόγου να γίνεται ακόμα μεγαλύτερη αυτή τη περίοδο όπου οι πιέσεις για κομφορμισμό είναι δυνατότερες.

Τρεις είναι οι λόγοι για τους οποίους η ελευθερία του λόγου είναι μια από τις βασικές αρχές κάθε πολιτισμένη κοινωνίας.

Ο πρώτος είναι πως χωρίς ελευθερία του λόγου δεν υπάρχει καμία ανταλλαγή ιδεών. Το γεγονός και μόνο πως εδώ ή αλλού συζητάμε για την ελευθερία του λόγου, προϋποθέτει πως υπάρχει ελευθερία του λόγου. Η συζήτηση για οποιοδήποτε θέμα, η κριτική και η διαφωνία δεν θα μπορούσαν σε καμία περίπτωση να υπάρχουν αν δεν υπήρχε ελευθερία του λόγου. Μπορεί αυτό να φαίνεται αυτονόητο και απλό, αλλά η σημασία του είναι τεράστια. Μόνο το γεγονός πως μιλάμε δείχνει όχι μόνο πως έχουμε αλλά και χρειαζόμαστε την ελευθερία του λόγου, αν θέλουμε να συνεχίσουμε να επικοινωνούμε.

Μόνο μέσω της κριτικής και της διαφωνίας, πάντα με λογικά επιχειρήματα, μπορούν να απορριφθούν κακές ιδέες και να προωθηθούν οι καλές, αυτές που προσφέρουν τα μέγιστα στο κοινωνικό σύνολο. Δεν λύνουμε τις διαφορές μας με τη σωματική δύναμη, ή τη δύναμη των όπλων. Συζητάμε και αναλύουμε, εκτός και αν κάποιος πιστεύει πως «εγώ έχω ελευθερία του λόγου αλλά εσύ όχι» .

Όποιος νομίζει πως το παραπάνω είναι αστεία τοποθέτηση δεν έχει παρά να φανταστεί ένα κόσμο όπου προφήτες, μάντεις, πάπες (ο πληθυντικός του Πάπα), ιμάμηδες, οραματιστές και γκουρού κάθε είδους έχουν την αποκλειστικότητα στην αλήθεια και εμείς, οι κοινοί θνητοί, θα ήμασταν τρελοί ή και εγκληματίες αν την αμφισβητούσαμε με οποιοδήποτε τρόπο.

Η ιστορία έχει δείξει πως ο κόσμος στον οποίο ζούμε δεν είναι τέτοιος. Οι αυτοαποκαλούμενοι κάτοχοι της αλήθειας έχουν ξανά και ξανά αποδειχθεί από την ιστορία, την επιστήμη και τη λογική, πως κάνουν λάθος.

Μια από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις που έχουμε κάνει στην ιστορία μας είναι πως οι παραδοσιακές πηγές γνώσης δημιουργούν λάθη και θα έπρεπε να απορρίπτονται. Τέτοιες παραδοσιακές πηγές συμπεριλαμβάνουν τη πίστη, την αποκάλυψη, το δόγμα, την εξουσία, το χάρισμα, την προφητεία, το προαίσθημα, τη μαντική και την υποκειμενική βεβαιότητα.

Οπότε πως θα μπορούμε να γνωρίζουμε; Με τη χρήση της επιστημονικής μεθόδου. Αλλά ή επιστημονική μέθοδος δεν είναι τέλεια και μπορεί επίσης να δημιουργήσει λάθη. Πως τα διορθώνουμε αυτά τα λάθη; Μόνο με τη χρήση της ελευθερίας του λόγου. Αν η ανταλλαγή ιδεών και η κριτική δεν είναι απολύτως ελεύθερες τότε είμαστε καταδικασμένοι σε λάθη και παρανοήσεις που οδηγούν σε μεγαλύτερα προβλήματα.

Και αυτός είναι ο δεύτερος λόγος για τον οποίο χρειαζόμαστε την ελευθερία του λόγου.

Ο τρίτος λόγος που κάνει την ελευθερία του λόγου ανεκτίμητη για την κοινωνία μας είναι πως προστατεύει τη δημοκρατία και λειτουργεί σαν πολιορκητικός κριός στα απολυταρχικά καθεστώτα.

Ένας από τους βασικότερους λόγους για τους οποίους τα απολυταρχικά καθεστώτα κατάφεραν να επιβληθούν είναι επειδή σιώπησαν τους διαφωνούντες. Κατάφεραν με τη βία να σταματήσουν τη κριτική, και όταν ανέλαβαν την εξουσία, πέρασαν νόμους οι οποίοι ποινικοποίησαν την ελευθερία του λόγου.

Γιατί οι δικτάτορες απεχθάνονται την ελευθερία του λόγου; Θα μπορούσε ένα τέτοιο καθεστώς να επιβιώσει αν οι πολίτες του επικοινωνούσαν ελεύθερα και αντάλλασσαν εμπειρίες και ιδέες κατά το δοκούν; Οι πολίτες ενός απολυταρχικού καθεστώτος δεν είναι ευτυχισμένοι. Μόλις μαζευτεί η γνώση, ανταλλαχθούν οι πληροφορίες και δημιουργηθεί μια κρίσιμη μάζα πολιτών, η επανάσταση δεν θα αργήσει και κανένα απολυταρχικό καθεστώς δεν μπορεί να επιβιώσει σε τέτοιες συνθήκες για πολύ.

Η παιδική ιστορία «Τα καινούργια ρούχα του αυτοκράτορα» όπου το παιδί είπε φωναχτά αυτό που όλοι ήξεραν, δείχνει με πολύ χαρακτηριστικό τρόπο γιατί το χιούμορ και  η σάτιρα είναι απαραίτητα συστατικά σε μια πολιτισμένη κοινωνία. Το παιδί δεν τους είπε κάτι που δεν ήξεραν. Το μόνο που έκανε ήταν να μοιραστεί τη γνώση και όλοι κατάλαβαν πως όλοι γνωρίζουν πως ο αυτοκράτορας είναι γυμνός. Αυτή η γνώση είναι που έκανε τη διαφορά και το χιούμορ και η σάτιρα παίζουν ακριβώς αυτό το ρόλο.

Υπάρχουν όρια στην ελευθερία του λόγου; Εμείς τα θέτουμε στη συκοφαντία, στην απάτη, στον εκβιασμό και στα εθνικά (στρατιωτικά) μυστικά και η παραβίασή τους οδηγεί σε νομικές κινήσεις. Αλλά αυτές οι εξαιρέσεις πρέπει να ορισθούν με μεγάλη λεπτομέρεια και να δικαιολογηθούν απόλυτα η κάθε μια ξεχωριστά. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο περιπτώσεις όπου αυτοί οι νόμοι έχουν χρησιμοποιηθεί εναντίων του ελεύθερου λόγου. Ο Oliver Wendel Holmes μίλησε για τη διάσημη πλέον εξαίρεση στον ελεύθερο λόγο – ψευδώς, να φωνάξεις «ΦΩΤΙΑ» σε ένα γεμάτο θέατρο – κατά τη διάρκεια μια δίκης στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ όπου δικάζονταν κάποιος που μοίραζε φυλλάδια κατά της επιστράτευσης. Μια ξεκάθαρη περίπτωση διαφωνίας στη δημοκρατία.

Τέλος, αν κάποιος από εσάς θέλει να διαφωνήσει μαζί μου και να μου δείξει πως έχω κάνει λάθος στα παραπάνω, θα πρέπει και να βασιστεί και να χρησιμοποιήσει την ελευθερία του λόγου.

grinds-my-gears-consequence-free-speech

Σχετικά

https://www.bostonglobe.com/opinion/2015/01/21/dictating-terms-freedom-speech/PYcOm0P6ezUqTrMpJXC0MM/story.html

http://www.bostonglobe.com/opinion/2015/01/12/charlie-hebdo-attack-reverberates-across-journalism/QAya3iJRgyJGZ9N1Rcv1iO/story.html

http://stevenpinker.com/files/pinker/files/why_free_speech_is_fundamental_-_opinion_-_the_boston_globe.pdf

http://www.bostonglobe.com/opinion/2014/12/19/sony-the-interview-and-power-satire/y4npf2U4SQCodbnhCuJtOP/story.html

Ο περήφανος Έλληνας

Νομίζω πως αυτό θα είναι το τελευταίο πολιτικό άρθρο για αρκετό καιρό. Όχι μόνο το παράκανα, αλλά δεν ξέρω αν έχω να προσθέσω κάτι περισσότερο, όχι τουλάχιστον μέχρι να δούμε κάτι χειροπιαστό από τον ΣΥΡΙΖΑ.

greekΜέσα σε αυτές τις 6 πρώτες μέρες του ΣΥΡΙΖΑ έχω διαβάσει πολλά σχετικά με την πολιτική που ακολουθεί και, όπως πάντα, υπάρχουν διαφωνούντες. Ένας από αυτούς είμαι και εγώ, αλλά σέβομαι τη δημοκρατία και δέχομαι πως θα κυβερνηθώ για τα επόμενα 4 χρόνια από αυτό το κόμμα.

Αυτό όμως που με παραξενεύει είναι που πολλοί Έλληνες δηλώνουν περηφάνια γαι τη στάση του ΣΥΡΙΖΑ έναντι των Ευρωπαίων. Μιλάνε για «ξεκάθαρα λόγια», για «πολιτικούς που δεν είναι γατάκια», για τον Βαρουφάκη που «έβαλε στη θέση του τον Ολλανδό» και άλλα όμορφα.

Και δηλώνουν περήφανοι που οι Έλληνες σηκώσαμε κεφάλι απέναντι στην Τρόικα και την Ευρώπη και που ανακτούμε το χαμένο μας γόητρο. Επιτέλους μπορούμε να περπατήσουμε με ψηλά το βλέμμα και να μην ανησυχούμε για το τί λένε οι άλλοι για εμάς.

Αυτό τουλάχιστον είναι το κεντρικό νόημα αυτών που διαβάζω. Αυτό είναι που με προβληματίζει.

Δεν καταλαβαίνω γιατί είμαστε περήφανοι μετά από 5 χρόνια κρίσης. Δεν καταλαβαίνω γιατί ενώ άλλες χώρες έχουν βγει από την κρίση σε δύο χρόνια και εμείς δεν βλέπουμε φως στο τούνελ, νιώθουμε περήφανοι που «τρίζουμε τα δόντια».

Προσωπικά θα ένιωθα περήφανος αν, ως λαός, είχαμε κάνει την αυτοκριτική μας, είχαμε βρει τα λάθη μας, είχαμε σηκώσει τα μανίκια και κάναμε τη δουλειά που πρέπει, όλοι, προκειμένου να βγούμε από τη τρύπα.

Αντί για αυτό, 5 χρόνια μετά, υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν πως τα μνημόνια έφεραν τη κρίση!

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Αντί να κοιτάξουμε πίσω στο χρόνο και να αναρωτηθούμε τί μας έφερε ως εδώ, κοιτάζουμε πως θα πάρουμε νέα χρήματα. Ξεχνάμε τις κινήσεις που κάναμε λάθος, τρώμε από τα ίδια συνθήματα και δεχόμαστε την κατάσταση ως έχει. Η δική μας ιδέα για ανάκαμψη δεν είναι μέσα από την διόρθωση των προβλημάτων, αλλά με την επανάληψη των ίδιων λαθών.

Δεν θέλουμε να δουλεύουμε για να αφήσουμε κάτι στα παιδιά μας, θέλουμε να διοριστούμε για να πηγαίνουμε στη Βίσση γιατί κάποιος μας είπε πως έτσι αποκτούμε «ειδικό βάρος» στην κοινωνία.

Δεν επιδιώκουμε να βραβεύσουμε τον εργατικό, αλλά να επανατοποθετήσουμε τον αργόσχολο.

Δεν ξέρω γιατί είμαστε περήφανοι που ο ΣΥΡΙΖΑ παίζει το «παιχνίδι της κότας» (a game of chicken για τους αμερικανομαθείς) με την Ευρώπη. Δεν είναι ο εγωισμός το πρόβλημά μας αλλά η έλλειψη κριτικής σκέψης. Αντί να πηγαίνουμε σε αυτούς από τους οποίους εμείς ζητήσαμε δανεικά όταν δεν είχαμε και ήμασταν έτοιμοι να κλατάρουμε και να τους προκαλούμε, ίσως θα έπρεπε να κοιτάξουμε μέσα μας, στον ίδιο μας τον εαυτό και να αποφασίσουμε να αλλάξουμε.

Αλλά κανένα κόμμα, από τα μεγάλα τουλάχιστον, δεν είχε κάτι τέτοιο στην ατζέντα του.

Όπως φαίνεται ούτε και οι Έλληνες έχουμε. Μας αρέσουν οι μαγκιές και τρελαινόμαστε να λέμε πως είμαστε σκληροί, αλλά στη πραγματικότητα το μόνο που θέλουμε είναι να μην αλλάξουμε τίποτα.

Προσωπικά θα ένιωθα περήφανος αν είχαμε δει τα λάθη μας και σκιζόμασταν να φτιάξουμε μια Ελλάδα καλύτερη, αντί να αναλωνόμαστε σε μαγκιές.

Τελικά μάλλον έχουμε πιστέψει τον ίδιο μας το μύθο.