Monthly Archives: Νοέμβριος 2014

Ancient Aliens – Ο τάφος του Βασιλιά Πακάλ

Σήμερα ξεκινάμε ένα νέο κεφάλαιο. Αφήνουμε για λίγο πίσω τα θρησκευτικά και τα διατροφικά, νομίζω πως ότι είχα να πω το είπα, μέχρι νεοτέρας βέβαια, και θα ασχοληθώ για λίγο καιρό με τα περί Αρχαίων Εξωγήινων (ΑΕ), ή Ancient Aliens, όπως αναφέρονται εδώ και καιρό από το History Channel.

Η θεωρία των ΑΕ, με λίγα λόγια, λέει πως ένας ή περισσότεροι εξωγήινοι πολιτισμοί έχουν επισκεφθεί τη Γη κατά το παρελθόν, ήρθαν σε επαφή με μερικούς αρχαίους πολιτισμούς, τους έδωσαν τη δυνατότητα να κάνουν κάποια πράγματα που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν και μετά έφυγαν. Αποδείξεις για τέτοιες επισκέψεις υποτίθεται πως βλέπουμε σε αρχαία μνημεία και αντικείμενα, ή τουλάχιστον έτσι τα ερμηνεύουν οι πιστοί της θεωρίας των ΑΕ.

Ένας από τους πιο διάσημους αυτής της θεωρίας είναι και ο Εριχ Φον Νταίνικεν, ένας Ελβετός που έχει γράψει μια μεγάλη σειρά από βιβλία όπου κάνει παρόμοιους ισχυρισμούς.

Όταν ήμουν νεότερος, όχι μόνο είχα διαβάσει όλα τα βιβλία του αλλά και πίστευα πως έχει δίκιο και αυτά που περιγράφει, επισκέψεις εξωγήινων και διαμοίραση τεχνολογίας, είχαν συμβεί. Έπρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια και να αρχίσω να διαβάζω τις απόψεις αρχαιολόγων, τους οποίους ο Νταίνικεν είτε απέρριπτε είτε τους κατηγορούσε για συγκάλυψη, οι οποίοι είχαν πολύ διαφορετική άποψη για τα διάφορα αρχαιολογικά ευρήματα.

Το ατυχές για τους αρχαιολόγους είναι πως οι δικές τους ιστορίες δεν είναι τόσο σέξυ ούτε και τόσο ενδιαφέρουσες όσο του Νταίνικεν και έτσι η γνώμη τους σπάνια γίνεται γνωστή και βέβαια ποτέ το History Channel δεν έκανε αφιέρωμα σε αυτούς.

Αλλά εδώ, σε αυτό το μπλογκ, θα κάνουμε αυτό που μπορούμε για να παρουσιάσουμε την άποψή τους για αυτά τα θέματα ώστε όλοι, ή τουλάχιστον οι 17 που το διαβάζετε, να πάρετε μια ιδέα γιατί αυτοί οι επιστήμονες λένε πως η θεωρία των ΑΕ δεν στέκει και αυτά που ισχυρίζονται διάφοροι είναι λάθος.

Θα ξεκινήσουμε με τον περιβόητο τάφο του Βασιλιά Πακάλ των Μάγια.

Ο τάφος του Βασιλιά Πακάλ βρίσκεται στον αρχαιολογικό χώρο του Παλένκε στο Μεξικό. Πρόκειται για μια από τις πιο γνωστές πόλεις των Μάγια. Δεν θα σας δώσω ιστορικά στοιχεία και άλλα παρόμοια. Όποιος ενδιαφέρεται να μάθει περισσότερα ας δει εδώ.

Πάνω στον τάφο του βασιλιά υπάρχει μια μεγάλη πλάκα εξαιρετικά διακοσμημένη.

18dcafc5ac08

Οι πιστοί της θεωρίας των αρχαίων εξωγήινων μας λένε πως η εικόνα δείχνει τον βασιλιά μέσα σε ένα διαστημόπλοιο. Με το αριστερό πόδι χειρίζεται ένα πετάλι, με τα χέρια τα χειριστήρια, στη μύτη καταλήγει μια συσκευή αναπνοής και βρίσκεται μέσα σε ένα όχημα το οποίο από τη μία άκρη βγάζει φλόγες.

Η θεωρία λοιπόν λέει πως δεν θα μπορούσαν οι Μάγιας να έχουν τέτοιες εικόνες, εκτός και αν τις παίρνανε από έναν άλλο πολιτισμό που είχε προηγμένη τεχνολογία. Αλλά μιας και κανένας πολιτισμός της περιόδου εκείνης δεν είχε τόσο προηγμένη τεχνολογία, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως εξωγήινοι επισκέφτηκαν τους Μάγια και τους έδωσαν αυτή την έμπνευση.

Θα προσπεράσω το γεγονός πως αυτό το συμπέρασμα είναι αυθαίρετο. Θα προσπεράσω και το γεγονός πως δεν καταλαβαίνω γιατί ένας προηγμένος πολιτισμός εξωγήινων θα έλεγχε το διαστημόπλοιο με πετάλ σαν να είναι μηχανάκι.

Προκειμένου να καταλάβουμε τί πραγματικά λέει αυτή η εικόνα δεν πρέπει να ακούσουμε έναν άνθρωπο που δεν έχει σχέση με την αρχαιολογία όπως είναι ο Νταίνικεν, αλλά κάποιον που έχει σπουδάσει το αντικείμενο και έτσι έχει εμπεριστατωμένη άποψη.

Η θεωρία των ΑΕ λέει πως οι Μάγια ήθελαν να παρουσιάσουν ένα διαστημόπλοιο και όχι κάτι διαφορετικό.

Αντιθέτως οι αρχαιολόγοι λένε πως η εικόνα δείχνει τη στιγμή του θανάτου του Πακάλ και την κάθοδό του στον κάτω κόσμο.

Γιατί το λένε;

Το πιο σημαντικό στοιχείο σε αυτή τη ταφόπλακα είναι το Δέντρο του Κόσμου το οποίο είναι ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία στη θρησκεία των Μάγια.

Το Δέντρο του Κόσμου

Το Δέντρο του Κόσμου

Η ιδέα είναι πως το Δέντρο του Κόσμου επεκτείνονταν μέχρι τον ουρανό με τα κλαδιά του και οι ρίζες του έφταναν στον κάτω κόσμο. Ήταν το σύμβολο της γέφυρας μεταξύ του κάτω κόσμου, του ουρανού και της γης.

Το Δέντρο του Κόσμου

Το Δέντρο του Κόσμου

Όταν εμφανίζεται έχεις σχεδόν πάντα το δικέφαλο «όραμα φιδιού» στα κλαδιά, όπως ακριβώς το βλέπουμε και στη ταφόπλακα του Πακάλ. Το όραμα φίδι πιστεύονταν πως ζούσε στο κέντρο του κόσμου και για αυτό το παρουσίαζαν ακριβώς πάνω από τον κάτω κόσμο και κάτω από τον ουρανό.

Το δικέφαλο φίδι

Το δικέφαλο φίδι ανάμεσα στη γη και τον ουρανό

Στα πάνω κλαδιά είναι το ουράνιο πουλί το οποίο βλέπουμε πιο καθαρά σε άλλες απεικονίσεις αλλά και σε αυτή του Πακάλ φαίνεται αρκετά καθαρά. Το ουράνιο πουλί είναι το σύμβολο του ουρανού και έτσι εμφανίζεται πάνω από το Δέντρο του Κόσμου. Αυτό που η θεωρία λέει πως είναι ο καπνός και οι φλόγες του πυραύλου (δες στα δεξιά της φωτογραφίας) δεν είναι παρά οι ρίζες του δέντρου που προεκτείνονται στον κάτω κόσμο. Αυτό δεν είναι κάτι που βλέπουμε μόνο στη ταφόπλακα αυτή, αλλά σε κάθε απεικόνιση του Δέντρου του Κόσμου.

Το ουράνιο πουλί

Το ουράνιο πουλί

Στον κάτω κόσμο βλέπουμε μια εικόνα του τέρατος ήλιου των Μάγια το οποίο ο Πακάλ καβαλάει προκειμένου να πάει στον κάτω κόσμο. Η ιδέα ήταν πως κάθε μέρα που ο ήλιος έδυε, ταξίδευε στον κάτω κόσμο όπου εκεί όλα πεθαίνουν. Μάλιστα, στις απεικονίσεις, ο μισός ήλιος που έχει περάσει στον κάτω κόσμο έχει γίνει σκελετός, ενώ το μισό που είναι στη γη είναι ακόμα με σάρκα. Με αυτό τον τρόπο οι Μάγια συμβόλιζαν την αλλαγή από τη ζωή στο θάνατο.

Οπότε ο Πακάλ είχε κάνει οτοστόπ πάνω στον ήλιο στο δρόμο για τον κάτω κόσμο! Λογικό αν σκεφτείς πως η αναπαράσταση είναι πάνω σε μια ταφόπλακα.

Ακόμα και αυτό που η θεωρία αποκαλεί «καπνό» εξηγείται εύκολα αν καταλάβεις τα σύμβολα των Μάγια. Στην τέχνη των Μάγια βλέπουμε τον «ταξιδιώτη», ένα άτομο που είναι μεταξύ δύο κόσμων και πρέπει να υπάρχει κάτι να βοηθήσει αυτό το ταξίδι. Μερικές φορές είναι ένα ομφάλιος λώρος, αλλά σχεδόν πάντα είναι ένα φίδι, συχνά ένα δικέφαλο φίδι.

Ο "καπνός" ή η γενειάδα του φιδιού

Ο «καπνός» ή η γενειάδα του φιδιού

Με άλλα λόγια, όταν είσαι στο στόμα ενός δικέφαλου φιδιού σημαίνει πως περνάς από τον ένα κόσμο στον άλλο. Ο περιβόητος «καπνός» είναι η γενειάδα του φιδιού που φαίνεται σε κάθε εικονογράφηση του φιδιού από τους Μάγια.

Τα παραπάνω λένε οι ειδικοί αρχαιολόγοι για την εικόνα στα ταφόπλακα. Ας δούμε τώρα τί λέει η θεωρία των Αρχαίων Εξωγήινων.

«Με τα χέρια πιάνει τα χειριστήρια του πυραύλου» Στην πραγματικότητα μόνο το ένα χέρι πιάνει κάτι, το άλλο δεν πιάνει τίποτα. Αυτό που πιάνει το αριστερό χέρι είναι μέρος του κορμού του Δέντρου του Κόσμου ο οποίος έμοιαζε με το δέντρο Ceiba, το οποίο έχει ένα πολύ ιδιόμορφο κορμό και το οποίο βλέπαμε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στο Δέντρο του Κόσμου.

belize_ceiba_tree

Ένα από τα θέματα που προκύπτει συχνά από τη θεωρία των ΑΕ είναι πως τα χέρια του Πακάλ μοιάζουν να είναι σε πολύ «ντελικάτη» θέση. Αλλά τέτοιες θέσεις χεριών είναι συνηθισμένες στη τέχνη των Μάγια.

«Το πόδι του πατάει ένα πετάλι». Σε αυτό τον ισχυρισμό υπάρχει ένας εντυπωσιακός αριθμός λαθών. Μερικά από αυτά είναι πως το πετάλι μοιάζει να μην είναι σχεδιασμένο σωστά μιας και πατάει στη φτέρνα και όχι στο πέλμα. Η όλη λογική προϋποθέτει πως οι εξωγήινοι έχουν, σε μεγάλο βαθμό, ανθρώπινα χαρακτηριστικά, κάτι που δεν ξέρω από που προκύπτει. Παράλληλα υπάρχουν πολλές απεικονίσεις των Μάγια όπου ο άνθρωπος πατάει κάτι σαν πετάλ, αλλά δεν υπάρχει ο πύραυλος.

«Στη μύτη καταλήγει κάτι σαν σωληνάκι που μεταφέρει αέρα». Δύσκολο να πεις αν αυτό το σωληνάκι φέρνει κάτι, ή αν είναι και σωληνάκι. Υποθέτω οι Μάγια δεν είχαν σωληνάκια, αλλά θα έπρεπε να έχουν δει καλάμια και άλλα φυσικά υλικά που μπορούν να μεταφέρουν αέρα. Από την άλλη, αν προσέξετε αυτό στο οποίο συνδέεται, το ίδιο σχέδιο μπορείτε να βρείτε και από την άλλη μεριά της εικόνας, κάτι που μας οδηγεί να πιστέψουμε πως δεν είναι παρά ένα διακοσμητικό μέρος του . Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν πως αυτό το αντικείμενο στη μύτη του Πακάλ είναι ένα κοκάλινο σκουλαρίκι. Το σκουλαρίκι είναι κοκάλινο διότι ο σκελετός είναι μέρος του θανάτου. Λογικό αν σκεφτούμε πως η εικονογράφηση αυτή είναι σε μια ταφόπλακα.

Θα ήταν αρκετά περίεργο αν οι Μάγια αδιαφορούσαν εντελώς για τον συμβολισμό που έχουν δημιουργήσει και στη περίπτωση του Πακάλ, χρησιμοποιούσαν τα ίδια σύμβολα τα οποία χρησιμοποιούν για όλα όσα αναφέραμε παραπάνω, προκειμένου να δείξουν κάτι εντελώς διαφορετικό, ένα πύραυλο στη ταφόπλακα.

Τί είναι πιο λογικό τελικά; Ότι ένας συγγραφέας, άσχετος με την αρχαιολογία των Μάγια ξέρει περισσότερα από τους αρχαιολόγους; Ή μήπως και οι αρχαιολόγοι αυτοί είναι μέρος μιας ακόμα συνωμοσίας της οποίας ο στόχος είναι να μην μάθουμε το μεγάλο μυστικό, πως πριν χιλιάδες χρόνια μας επισκέφτηκαν εξωγήινοι;

Ποιο σενάριο είναι πιο λογικό;

ΥΓ: Θα συνεχίσω να γράφω για τους ΑΕ, για τουλάχιστον μερικά άρθρα ακόμα. Αν υπάρχει κάποιο σχετικό θέμα που προτιμάτε μου λέτε να δω τι μπορώ να κάνω

Πηγές:

Miller, Mary; and Karl Taube (1993). The Gods and Symbols of Ancient Mexico and the Maya. London: Thames and Hudson. ISBN 0-500-05068-6.

Schele, Linda; and David Freidel (1990). A Forest of Kings: The Untold Story of the Ancient Maya. New York: William Morrow. ISBN 0-688-07456-1. OCLC 21295769.

Stierlin, Henri (2001). The Maya: Palaces and Pyramids of the Rainforest. London; New York: Taschen. ISBN 3-8228-1241-2.

DIANNA WILSON MOSLEY. “ANCIENT MAYA AFTERLIFE ICONOGRAPHY: TRAVELING BETWEEN WORLDS” (2000).http://etd.fcla.edu/CF/CFE0001258/WilsonMosley_Dianna_L_200608_MA.pdf.

Francisco Cámara Riess. “PAKAL’S TOMB”,  http://www.delange.org/PalenqueTomb/PalenqueTomb.htm.

Harald Reinl. In Search of Ancient Astronauts, 1973. http://www.imdb.com/title/tt0133018/.

Οι τεχνητές γλυκαντικές ουσίες δεν είναι επικίνδυνες

-«Κι άλλο αναψυκτικό θα πιείς;»

-«Ναι, άλλο ένα, γιατί;»

-«Γιατί αγόρι μου δεν σου κάνουν καλό»

-«Γιατί ρε μάνα;»

-«Άσε τον μαμά, νομίζει πως τα ξέρει όλα.» λέει η αδερφή μου

-«Μα δεν είπα πως τα ξέρω όλα, αντιθέτως ρώτησα να μάθω γιατί!»

-«Ναι, σε ξέρω, μόλις σου πω κάτι θα αρχίσεις να με ρωτάς πως το ξέρω, ποιές έρευνες το λένε και άλλα παρόμοια.»

-«Κακό είναι να βεβαιώνουμε τις πηγές μας;»

-«Εσύ να βεβαιώνεις ότι θες, ο κόσμος έχει βουίξει πως η ασπαρτάμη κάνει κακό, οπότε κάνε ότι θες.»

Το παραπάνω είναι μέρος ενός οικογενειακού διαλόγου, όσο καλύτερα μπορώ να τον θυμηθώ, μιας και έγινε πριν καιρό. Από τότε δεν ήθελα να ασχοληθώ με τα τεχνητά γλυκαντικά και ο βασικός λόγος είναι πως έπρεπε να κάνω αρκετό ψάξιμο και να βρω αρκετές πηγές και δεν είχα διάθεση. Αντιθέτως άρχισα να μαζεύω πηγές μία μία, όπως εμφανίζονταν κάθε μέρα, εβδομάδα στα νέα του υπολογιστή μου.

Τελικά έχω μαζέψει αρκετές για να παρουσιάσω την άποψη της επιστήμης για το θέμα.

Αντίθετα με την «κοινή» άποψη, οι τεχνητές γλυκαντικές ουσίες δεν προκαλούν καρκίνο, αυτισμό, πάρκινσον, αλτσχάιμερ, πνευμονία και πονόλαιμο.

Αλλά ας τα πάρουμε με τη σειρά.

Δέχομαι πως είναι λογικό οι άνθρωποι να φοβούνται κάτι που δεν ξέρουν. Με τους ρυθμούς που τρέχει η τεχνολογία θα ήταν περίεργο αν εμείς μπορούσαμε να την ακολουθήσουμε σε ικανοποιητικό βαθμό. Παράλληλα με το φόβο του νέου υπάρχει και η επίσης υπερβολική αγάπη σε οτιδήποτε φυσικό, η οποία έχουμε δει πολλές φορές πόσο αδικαιολόγητη είναι.

Ο συνδυασμός των δύο πολλές φορές οδηγεί σε φοβίες που δεν βασίζονται σε λογικά επιχειρήματα αλλά σε συναισθήματα, μύθους και παραπληροφόρηση.

Από τις τεχνητές γλυκαντικές ουσίες που χρησιμοποιούμε, τρεις ξεχωρίζουν για την ιστορία που τις ακολουθεί.

artificialsweeteners

1. Ζαχαρίνη

Η ζαχαρίνη είναι από τις πιο παλιές τεχνητές γλυκαντικές ουσίες. 50 έρευνες έχουν γίνει για τις συνέπειες της ζαχαρίνης σε αρουραίους. Σε 20 από αυτές οι αρουραίοι έτρωγαν ζαχαρίνη για 1,5 χρόνια! 19 από αυτές τις έρευνες δεν βρήκαν τίποτα. 1 από αυτές βρήκε αυξημένες πιθανότητες καρκίνου της ουροδόχου, αλλά μη βιάζεστε να καταλήξετε σε καταδικαστική απόφαση μιας και ήταν σε ένα είδος αρουραίου που είναι επιρρεπές σε μολύνσεις από το παράσιτο της ουροδόχου, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο.
Οι επιστήμονες όμως, σωστά, δεν σταμάτησαν σε αυτές τις 50 έρευνες και προχώρησαν σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου.
Δοκίμασαν το ίδιο σε δύο γενιές αρουραίων, μπαμπά και γιόκα ή κόρη. Τα στοιχεία έδειξαν πως οι αρσενικοί αρουραίοι της δεύτερης γενιάς είχαν αυξημένο ρίσκο για…..έλα….μαντέψτε…..καρκίνου της ουροδόχου. Εξαιτίας αυτών των αποτελεσμάτων κάποιες χώρες απαγόρευσαν τη ζαχαρίνη ενώ στις ΗΠΑ άρχισαν να βάζουν προειδοποιήσεις στα προϊόντα που την περιείχαν. Αλλά ο σύνδεσμος μεταξύ ζαχαρίνης και καρκίνου δεν βρέθηκε όμως στους ανθρώπους. Με άλλα λόγια αυτός ο ασθενής σύνδεσμος μεταξύ ζαχαρίνης και καρκίνου της ουροδόχου που βρέθηκε στους αρουραίους, δεν βρέθηκε στους ανθρώπους.
Μεταγενέστερες έρευνες έδειξαν πως καρκίνος στους αρουραίους δεν σημαίνει και καρκίνος στους ανθρώπους. Για παράδειγμα, αν δώσεις στους αρουραίους βιταμίνη C, σε ίδιες ποσότητες με της ζαχαρίνης, θα προκαλέσει καρκίνο της ουροδόχου.
Αλλά κανείς δεν προσπαθεί να καταργήσει τη βιταμίνη C και μάλιστα στο internet πωλείται σαν φάρμακο κατά του καρκίνου! Εντυπωσιακό;
Από τα παραπάνω καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως δεν υπάρχουν πραγματικά στοιχεία πως η ζαχαρίνη προκαλεί καρκίνο. Πάμε στο επόμενο.
2. Συκλαμίδη (ελπίζω να το μεταφράζω σωστά)
Το 1958 δόθηκε έγκριση από το FDA για χρήση της συκλαμίδης στην Αμερική. 20 χρόνια αργότερα μια έρευνα έδειξε πως η συκλαμίδη αύξανε τις πιθανότητες καρκίνου…πάμε πάλι…μαντέψτε…ναι, στους αρουραίους. Αυτό βέβαια είχε σαν αποτέλεσμα να απαγορευτεί σε διάφορες χώρες. Μερικά χρόνια αργότερα ξανά επετράπη η κυκλοφορία παντού εκτός των ΗΠΑ.
Σε μια έρευνα οι επιστήμονες τάισαν ομάδες πιθήκων 0 ποσότητες συκλαμίδης (control group), 100γρ/σωματικό κιλό συκλαμίδη ή 500γρ/σωματικό κιλό συκλαμίδη για 24 χρόνια κάθε μέρα! 500γρ/κιλό είναι σαν να πίνουμε 30 κουτάκια αναψυκτικού την ημέρα. Τώρα αυτό το εντυπωσιακό νούμερο φανταστείτε πως το πολλαπλασιάζετε για κάθε μέρα του χρόνου, για 24 χρόνια! Ακόμα και εγώ που λατρεύω τα αναψυκτικά δεν μπορώ να καταναλώσω πάνω από 5 κουτάκια, όχι 30. Πόσο μάλλον για 24 χρόνια!
Στο τέλος της έρευνας οι μαϊμούδες θανατώθηκαν και έγινε αυτοψία. 3 από αυτές στα γκρούπ που έπαιρνε συκλαμίδη είχαν καρκίνο. Αλλά ήταν διαφορετικά είδη καρκίνου σε διαφορετικά μέλη του σώματος και ήταν κοινοί τύποι καρκίνου σε μαϊμούδες.
Το συμπέρασμα ήταν πως δεν υπήρχε κίνδυνος ακόμα και με τόση συκλαμίδη που ίσως να ξεχείλιζε από τα αυτιά των συμπαθών πρωτευόντων. Παρολαυτά η πολιτική των ΗΠΑ δεν άλλαξε και η συκλαμίδη δεν άρχισε να ξανακυκλοφορεί.
3. Ασπαρτάμη
Εγκρίθηκε το 1981 από το FDA αλλά οι τρομακτικές ιστορίες ξεκίνησαν το 1996. Μια έρευνα εμφανίστηκε που έλεγε πως υπήρχε αύξηση των περιπτώσεων καρκίνου του εγκεφάλου και έθετε το ερώτημα αν υπάρχει σχέση μεταξύ καρκίνου και ασπαρτάμης.
Καταλαβαίνετε πως τα ΜΜΕ έκαναν πάρτυ. Άρθρο σε άρθρο, στόμα σε στόμα, μια απλή υπόθεση πήρε γιγαντιαίες διαστάσεις και ακόμα και σήμερα δεν έχει κάτσει ο κουρνιαχτός.
Αυτό που όλοι όμως αμελούν να αναφέρουν είναι πως έρευνες του Εθνικού Κέντρου Ερευνών Καρκίνου έδειξαν πως η αύξηση σε αυτό το είδος καρκίνου, το οποίο η έρευνα συνδέει με την ασπαρτάμη, άρχισε το 1973, 8 χρόνια πριν κυκλοφορήσει η ασπαρτάμη!
Επίσης, τα περισσότερα περιστατικά καρκίνου τα έβλεπαν σε άτομα άνω των 70 που δεν είναι και οι μεγαλύτεροι λάτρεις αναψυκτικών διαίτης.
Μια έρευνα double blind σε ανθρώπους που αυτο-αποκαλούνταν «ευαίσθητοί στην ασπαρτάμη», έδειξε πως η ασπαρτάμη δεν προκαλεί πονοκεφάλους, όπως οι ίδιοι ισχυρίζονταν.
Άλλη έρευνα έδειξε πως η ασπαρτάμη δεν επηρέαζε τη μνήμη, τη συμπεριφορά ή τη διάθεση.
Μια ακόμα έρευνα του 2006 ακολούθησε περισσότερους από 285.000 άνδρες και 190.000 γυναίκες και δεν βρήκε καμία σχέση μεταξύ ασπαρτάμης και λευχαιμίας ή καρκίνου του εγκεφάλου.
Τελικά υπάρχει κάποιο πρόβλημα που να προκύπτει από την κατανάλωση των τεχνητών γλυκαντικών; Ίσως ένα. Δεν είναι λίγες οι φορές που κάποιος πίνει ένα light ποτό και μετά, βασισμένος στο γεγονός πως δεν πήρε πολλές θερμίδες από αυτό, αποφασίζει να φάει μια πάστα ακόμα σαν επιβράβευση για την επιλογή του. Τέτοιες συμπεριφορές οδηγούν βέβαια σε παχυσαρκία, αλλά για αυτό δεν φταίνε οι γλυκαντικές, αλλά το μυαλό μας.
Αρκετοί θα μου πουν «αν σου αρέσουν τόσο πολύ να τα τρως εσύ». Δεν έχω αντίρρηση με αυτό το σχόλιο. Προφανώς ο κάθε ένας είναι ελεύθερος να καταναλώσει ότι θέλει και εγώ δεν προσπαθώ να αλλάξω τις συνήθειες κανενός. Αυτό που με ενοχλεί, όπως συνήθως, είναι οι δηλώσεις που δεν βασίζονται στα στοιχεία, αλλά στους μύθους και στις προσωπικές εμπειρίες, που έχουμε πει πόσο άχρηστες είναι για τη δημιουργία ασφαλών συμπερασμάτων.
Κάθε μέρα τα παιδιά μου ζητάνε ένα σωρό γλυκά. Κάποια τα παίρνουν, τα περισσότερα όχι. Με βάση όλα τα παραπάνω, αν είχα να επιλέξω μεταξύ ενός αναψυκτικού με ζάχαρη και ενός με τεχνητές γλυκαντικές ουσίες, θα επέλεγα εύκολα το δεύτερο γιατί πλέον γνωρίζουμε τα προβλήματα που μπορεί να προκαλέσει η υπερκατανάλωση ζάχαρης. Δεν μπορεί να δέχεστε τις έρευνες που δείχνουν τα προβλήματα της ζάχαρης και να μην δέχεστε τις έρευνες που δείχνουν την ασφάλεια των τεχνητών γλυκαντικών!
Ή μήπως μπορείτε;
ΠΗΓΕΣ

Ο μύθος της Εναλλακτικής Ιατρικής και του κρυφού φάρμακου για τον καρκίνο

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως οι Έλληνες είμαστε φαρμακολάτρεις και ιατρόφοβοι. Μας αρέσει να παίρνουμε φάρμακα για οτιδήποτε μας ενοχλεί, ενώ από την άλλη δεν θέλουμε να πηγαίνουμε στο γιατρό, ίσως γιατί φοβόμαστε τον πόνο (ένεση) ή τα πιθανά άσχημα νέα που θα μας πει.

Αυτός ο συνδυασμός μας οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην λεγόμενη Εναλλακτική Ιατρική.

Η δική μου γνώμη είναι πως δεν υφίσταται αυτό που αποκαλούμε Εναλλακτική Ιατρική και θα εξηγήσω.

Ας ξεκινήσουμε με τον ορισμό της λέξης Ιατρική και Φάρμακο:

Η Ιατρική είναι επιστήμη και τέχνη που ασχολείται με την έρευνα και την εφαρμογή μεθόδων και τεχνικών για την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία των ασθενειών του ανθρώπου. Έτσι μας λέει η Βικιπαίδεια.

Αντίστοιχα ο ΠΟΥ μας λέει πως φάρμακο είναι: Κάθε ουσία ή μείγμα ουσιών, που παράγεται, προσφέρεται προς πώληση, ή παρουσιάζεται για χρήση …στη διάγνωση, στη θεραπεία, στον μετριασμό ή στην πρόληψη νόσου, μη φυσιολογικής φυσικής κατάστασης, ή των συμπτωμάτων τους στον άνθρωπο ή στα ζώα καθώς και για χρήση…στην αποκατάσταση, την διόρθωση, ή την μεταβολή οργανικών λειτουργιών στον άνθρωπο ή τα ζώα».

Δεν υπάρχει μέση οδός εδώ. Από τους παραπάνω ορισμούς καταλήγουμε στο ότι κάτι είναι φάρμακο αν «λειτουργεί». Αν δεν λειτουργεί τότε δεν είναι φάρμακο. Το ίδιο και για την ιατρική όπου αν κάτι δεν συνεισφέρει στην ίαση τότε δεν είναι ιατρική.

Το μόνο που μπορεί να διαφέρει είναι ο βαθμός της αποτελεσματικότητας, αλλά για να αποκαλέσουμε μια μέθοδο «ιατρική» και ένα σκεύασμα «φάρμακο» θα πρέπει να έχει κάποιο αποτέλεσμα σημαντικότερο από το φαινόμενο πλασέμπο.

Καλά ως εδώ;

Με ποια διαδικασία βλέπουμε αν μια μέθοδος είναι ιατρική και κάποιο σκεύασμα είναι φάρμακο; Μέσω της κλινικής έρευνας. Αν και η διαδικασία αυτή είναι γνωστή εδώ και χρόνια, έχει εξελιχθεί περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Για την ιστορία της κλινικής έρευνας δείτε εδώ.

Ας δούμε ένα παράδειγμα και ας υποθέσουμε πως μόλις έφτιαξα ένα νέο φάρμακο το οποίο λέγεται Μούφεξ. Σαν φαρμακευτική εταιρία που είμαι έχω ξοδέψει πολλά εκατομμύρια για την εξέλιξη του φαρμάκου και θέλω να το βγάλω στην αγορά αλλά θα πρέπει πρώτα να δείξω πως δεν κάνει κακό και πως κάνει αυτό που λέω πως κάνει. Αν κάνω εγώ την έρευνα θα με κατηγορήσουν πως σπρώχνω τα συμφέροντά μου και θα έχουν δίκιο. Οπότε το αναθέτω σε μια ανεξάρτητη ομάδα να κάνει αυτή την έρευνα ώστε να μην μπορεί κανείς να με κατηγορήσει πως ήθελα τόσο πολύ να πάρω θετικό αποτέλεσμα ώστε, ακόμα και άθελα μου, επηρέασα τα αποτελέσματα.

Η ανεξάρτητη ομάδα στην οποία αναθέτω την έρευνα πρέπει πρώτα να βρει άτομα που πάσχουν από την αρρώστια την οποία θεραπεύει το Μουφέξ, ας τη πούμε Ασυναρτητολογία.

Η ομάδα θα πρέπει λοιπόν να βρει 500 άτομα που πάσχουν από Ασυναρτητολογία και να τους ρωτήσει αν θέλουν να συμμετέχουν στην έρευνα γα την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου.

Γιατί 500; Γιατί η ανεκδοτολογικές ιστορίες δεν έχουν αξία για την επιστήμη. Να το αναλύσω λίγο μιας και το «ναι αλλά η ομοιοπαθητική με βοήθησε εμένα» είναι από τα πιο κοινά επιχειρήματα που ακούω.

coin1

Ας πούμε πως πετάτε ένα νόμισμα στον αέρα και αυτό προσγειώνεται με τα γράμματα πάνω. Θα ήταν σωστό να υποθέσουμε με βεβαιότητα πως κάθε φορά που πετάμε ένα νόμισμα θα έρχονται γράμματα; Σίγουρα όχι.

Αν πετάξουμε το νόμισμα 10 φορές και έρθει 7 γράμματα και 3 κορώνα θα είναι λογικό να πούμε πως το 70% των περιπτώσεων που πετάμε νόμισμα αυτό θα φέρνει γράμματα; Πάλι όχι, διότι αν συνεχίσουμε να το πετάμε τότε θα δούμε πως αυτά τα ποσοστά τείνουν να φτάσουν το 50%. Με άλλα λόγια, όσο πιο πολλές φορές κάνετε ένα πείραμα τόσο πιο μεγάλη ακρίβεια θα έχετε στα συμπεράσματά σας.

Το ίδιο συμβαίνει και με τις κλινικές έρευνες. Όσο μεγαλύτερο το πλήθος των πειραμάτων, εδώ οι άνθρωποι είναι τα πειραματόζωα, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχετε να δείτε τις πραγματικές δυνατότητες του φάρμακου.

Αυτές οι έρευνες γίνονται σε φάσεις, 3-4 από δάυτες. Ο λόγος είναι πως αν το φάρμακο έχει δυσάρεστες συνέπειες στους ασθενείς, τουλάχιστον δεν το έχεις δώσει σε πολλούς και μετριάζεται το κακό. Μέχρι να τελειώσουν όλες οι φάσεις  μπορεί να έχεις παρακολουθήσει χιλιάδες άτομα. Αλλά για ευκολία, ας υποθέσουμε πως γίνεται μόνο μια φάση στην έρευνα.

Όταν λοιπόν μαζέψουμε αρκετούς εθελοντές τότε στους μισούς δίνουμε το φάρμακο και στους άλλους μισούς ένα πλασέμπο, ένα σκεύασμα που δεν έχει φαρμακευτικές ιδιότητες. Αυτό το κάνουμε ώστε να ελέγξουμε για το φαινόμενο του πλασέμπο, όπου άτομα νιώθουν διαφορά στην υγεία τους απλώς και μόνο επειδή πείστηκαν πως παίρνουν ένα φάρμακο, ενώ η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Τα αποτελέσματα των δύο αυτών ομάδων συγκρίνονται μεταξύ τους και έτσι μπορούμε να δούμε αν το Μουφέξ είναι ικανό να γιατρέψει τη τρομερή και φοβερή Ασυναρτητολογία και αν είναι πιο αποτελεσματικό από το πλασέμπο. Αν το Μουφέξ δείξει σημαντική διαφορά από το πλασέμπο τότε το φάρμακο είναι επιτυχημένο και θα προωθηθεί στην αγορά. Αν δεν δείξει σημαντική διαφορά τότε θα πάει στο νεκροταφείο των άχρηστων φαρμάκων.

Το Viagra είναι από τα πιο κλασσικά παραδείγματα φαρμάκου που φτιάχτηκε για ένα λόγο (ρύθμιση πίεσης αίματος) και τελικά απέτυχε αλλά φάνηκε πως βοηθούσε αλλού…

Το ηθικό μας δίδαγμα λοιπόν είναι πως δεν πρέπει να δέχεσαι συμβουλές από κάποιον που δοκίμασε κάτι μια φορά και αυτό λειτούργησε. Υπάρχουν σχεδόν άπειροι λόγοι που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την υγεία ενός ανθρώπου και το φάρμακο είναι μόλις ένας. Αντ’ αυτού ρωτήστε το γιατρό σας και αν είστε σκεπτικιστής, όπως εγώ, ψάξτε για τις κλινικές έρευνες που έχουν γίνει (πχ για τη θεραπεία του πονόλαιμου με ψεκασμό άρνικας στο στόμα).

Αν και εμπιστευόμαστε τους γιατρούς, είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως κάποιοι από αυτούς δεν ακολουθούν τις οδηγίες της επιστήμης και είναι τσαρλατάνοι.

Όλοι οι ισχυρισμοί της ιατρικής είναι επιστημονικοί στη φύση τους, δηλαδή υπάρχει κάποια βιολογική διαδικασία που κρύβεται πίσω από τη χορήγηση του φαρμάκου που ή θα σε κάνει να νιώσεις καλύτερα, να νιώσεις το ίδιο, ή να νιώσεις χειρότερα.

Τρεις σημαντικές αρχές της επιστήμης που πρέπει να θυμόμαστε είναι:

  • Ανεκδοτολογικές αποδείξεις δεν είναι αποδείξεις.
  • Αυτό που μπορεί να καταστραφεί από τις αποδείξεις οφείλει να καταστραφεί
  • Εξωπραγματικοί ισχυρισμοί χρειάζονται εξωπραγματικές αποδείξεις.

Αυτοί είναι οι λόγοι που θεωρώ πως η εναλλακτική Ιατρική είναι ένας μύθος, ένα μαρκετινίστικο τέχνασμα από κάποιους επιτήδειους με μοναδικό στόχο να πάρουν τα λεφτά μας.

Πριν τελειώσουμε να ξεκαθαρίσω κάποια πράγματα πριν τα βρω στα σχόλια από ευγενικούς αναγνώστες.

Μερικοί λένε πως η Εναλλακτική Ιατρική (αν και ο όρος Ιατρική δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιείται όπως είδαμε) είναι πιο «αγνή» από την Ιατρική διότι η δεύτερη έχει ως στόχο το κέρδος. Ενώ η Εναλλακτικοί γιατροί προσφέρουν τις υπηρεσίες τους τσάμπα; Ή τα ομοιοπαθητικά είναι δωρεάν; Χαζό επιχείρημα.

Άλλοι λένε πως οι φαρμακευτικές έχουν βρει το φάρμακο για τον καρκίνο και το κρατούν επτασφράγιστο μυστικό και το δίνουν μόνο σε λίγους πλούσιους, παρόλο που πολλοί πλούσιοι πεθαίνουν από καρκίνο μαζί με εμάς τους πτωχούς πλην τίμιους.
Το παραπάνω δεν χρειάζεται και πολύ σκέψη για να γκρεμιστεί, αλλά ας δούμε μερικά σημαντικά σημεία:

  • Οι φαρμακευτικές εταιρίες όντως φτιάχνουν φάρμακα που θεραπεύουν τον καρκίνο. Λέγονται χάπια χημειοθεραπείας. Απλώς δεν έχουμε ένα φάρμακο που να γιατρεύει όλους τους καρκίνους κάθε φορά.
  • Η θεωρία αυτή προϋποθέτει πως η φαρμακευτική ξοδεύει εκατομμύρια για να εξελίξει ένα φάρμακο που να δουλεύει και μετά το κρύβει σε μια κατακόμβη για να μη χρησιμοποιηθεί. Αν το κάνει αυτό δεν θα πάρει ποτέ τα χρήματα που επένδυσε. Οι διάφοροι που χρησιμοποιούν αυτό το επιχείρημα μας θυμίζουν πόσο κερδοσκοπικές και άπληστες είναι οι φαρμακευτικές αλλά ταυτόχρονα ισχυρίζονται πως είναι διατεθειμένες να πετάξουν χρήματα στα σκουπίδια. Υπάρχει μια αντίφαση εδώ, έτσι;
  • Μετά πρέπει να υποθέσουμε πως όλοι οι επιστήμονες που πήγαν στην Ιατρική σχολή με σκοπό, αρκετοί από αυτούς, να σώσουν ζωές, και μερικοί με την ελπίδα να είναι αυτοί που γιάτρεψαν τον καρκίνο, έφαγαν χρόνια να εξελίξουν ένα φάρμακο που κάνει όλα αυτά που ονειρεύονται, μόνο και μόνο για να το θάψουν επί χρήμασι. Αυτή η ιδέα είναι προσβλητική για οποιονδήποτε ηθικό γιατρό «έφαγε» 8 χρόνια σπουδάζοντας για να μπορέσει μια μέρα να σώσει τη ζωή μας.
  • Τέλος, όποιος ξέρει πως λειτουργούν οι φαρμακευτικές ξέρει πως δεν υπάρχει ένας γιατρός που ανακαλύπτει ένα φάρμακο, αλλά στα εργαστήρια μπορεί να εργάζονται δεκάδες ή και εκατοντάδες επιστήμονες στα χρόνια που χρειάζεται ένα φάρμακο για να εξελιχθεί. Επιπλέον οι φαρμακευτικές έχουν Διοικητικό Συμβούλιο του οποίου η δουλειά είναι να βεβαιώνει τη κερδοφορία της εταιρίας και όχι να επενδύει χρήματα στο τίποτα. Κανένας μα κανένας δεν έχει πάει σε ένα κανάλι να καταγγείλει αυτή την εξαιρετικά ανήθικη πρακτική και να δώσει και αποδείξεις; Κανείς;

Νομίζω πως αυτά τα ολίγα φτάνουν για το θέμα. Ελπίζω να μην ξανακούσω το «επιχείρημα» «εμένα με βοήθησε», αλλά ας είμαι ρεαλιστής. Το να μην το ξανακούσω είναι το ίδιο πιθανόν να ξαναφυτρώσουν τα μαλλιά μου επειδή ο κόρη μου έχυσε ένα ποτήρι γάλα με σοκολάτα στο χαλί.

Χαιρετώ με αυτή τη καταπληκτική φωτογραφία που θα θυμώσει πολλούς!

539838_10150934532972695_942140407_n-560x7001

Η νίκη της επιστήμης

Όπως ξέρετε όσοι διαβάζετε αυτό το μπλογκ, είμαι μεγάλος θαυμαστής της επιστήμης. Όχι μόνο πιστεύω πως είναι ο καλύτερος τρόπος να καταλάβουμε τον κόσμο γύρω μας, αλλά θυμώνω με αυτούς που είτε την αμφισβητούν προκειμένου να «σπρώξουν» τις δικές τους θεωρίες, είτε την παραποιούν ώστε να ταιριάξει με τα πιστεύω τους.

Λίγο έως πολύ σχεδόν όλα τα θέματα με τα οποία καταπιάνομαι εδώ ανήκουν σε αυτές τις δύο κατηγορίες. Για παράδειγμα, οι διάφορες συνωμοσίες είτε απορρίπτουν την επιστήμη και επιμένουν πως ο άνθρωπος γεννήθηκε πριν 6.000 χρόνια, όπως κάνει η θρησκεία, είτε την παραποιούν και μας λένε πως τα ίχνη των αεροπλάνων είναι δηλητήρια ή πως τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα είναι θανατηφόρα.

Στην τελευταία κατηγορία ανήκει η Food Babe, μια μπλογκερ που γράφει περί διατροφής και ξέρει τόσα πολλά για το ζήτημα, όσα και η πεντάχρονη κόρη μου για αστροφυσική. Σε κάθε της άρθρο η Food Babe εκτίθεται αλλά δεν το ξέρει γιατί ζει στον κόσμο της.

Πρόσφατα, ανακαλύφθηκε στο site της ένα άρθρο που είχε γράψει το 2011 και δείχνει όλο το μεγαλείο της άγνοιάς της αλλά και το γιγαντισμό του εγώ της που την κάνει ειδική, όχι μόνο στα διατροφικά θέματα, αλλά ακόμα και σε αυτά που αφορούν τα αεροπλάνα.

Σκέφτηκα να αφιερώσω ένα άρθρο σε αυτή την ιστορία, αλλά αποφάσισα πως δεν της αξίζει. Μόλις η Food Babe κατάλαβε πως το άρθρο της έγινε διάσημο και όλοι γελάνε με αυτά που γράφει, αμέσως το κατέβασε, όπως κάνουν όλοι όσοι δεν έχουν σοβαρά, λογικά επιχειρήματα βασισμένα σε επιστημονικές έρευνες, αλλά γράφουν ότι τους κατέβει στο κεφάλι. Ευτυχώς για εμάς, αλλά δυστυχώς για τη Food Babe, ότι ανεβαίνει στο internet παραμένει εκεί για πάντα και έτσι έχουν κυκλοφορήσει πολλά αντίγραφα του άρθρου. Μπορείτε να το βρείτε εδώ, αλλά προτείνω ανεπιφύλακτα να διαβάσετε τα σχόλια των πιλότων και των ανθρώπων που ξέρουν λίγα παραπάνω πράγματα από αυτή σχετικά με τα αεροπλάνα, τη φυσική και την ατμόσφαιρα. Εγγυημένο γέλιο!

Αυτό όμως που με προβληματίζει τον τελευταίο καιρό είναι πως άτομα σαν την Food Babe χαίρουν εκτίμησης από χιλιάδες άλλους οι οποίοι ακολουθούν τις προσταγές της κατά γράμμα (κατά τ’ άλλα εμείς είμαστε τα πρόβατα) και δεν υπάρχει μια Food Babe, υπάρχουν χιλιάδες «πειραγμένα» άτομα που προτείνουν από την άρνηση των εμβολίων, μέχρι την κατάρριψη των αεροπλάνων που τους ψεκάζουν. Για αρκετό καιρό ένιωθα πως η μάχη κόντρα στην άγνοια, την τρομολαγνεία και την ηλιθιότητα θα χαθεί, αν δεν έχει ήδη χαθεί, και με πήρε από κάτω.

Σταδιακά όμως επανήλθα και αυτό έγινε διότι θυμήθηκα πως μέχρι σήμερα, σε ολόκληρη την ιστορία της ανθρωπότητας, η επιστήμη δεν έχει χάσει καμία μάχη.

Από την εποχή που η Καθολική Εκκλησία απείλησε τον Γαλιλαίο με θάνατο για τις ηλιοκεντρικές του θεωρίες, μέχρι και τον Δαρβίνο που βρήκε απέναντί του σχεδόν όλο τον πολιτισμένο κόσμο, η επιστήμη έχει κάθε φορά κερδίσει τη μάχη. Μερικές φορές η νίκη έρχεται γρήγορα, άλλες έρχεται με καθυστέρηση, αλλά πάντα έρχεται.

Η επιστήμη νικά επειδή έχει με το μέρος της τα ψυχρά και αλύγιστα δεδομένα που προκύπτουν από έρευνες. Έρευνες που, αν γίνουν με επιστημονικό τρόπο, θα δίνουν πάντα το ίδιο αποτέλεσμα, όποιος και αν τις κάνει, ότι ατζέντα και αν έχει. Έρευνες που σταδιακά γίνονται αποδεκτές από όλη την επιστημονική κοινότητα, όχι γιατί τους συμφέρει, αλλά γιατί τα σωστά αποτελέσματα προάγουν την επιστήμη, εξηγούν νέα φαινόμενα, κάνουν επιτυχημένες προβλέψεις και ταιριάζουν με τον κόσμο στον οποίο ζούμε.

Αυτός είναι και ο λόγος που άτομα σαν τη Food Babe και κάθε Food Babe που υπάρχει εκεί έξω, αργά ή γρήγορα θα επιστρέψουν στην αφάνεια από όπου ήρθαν. Γιατί μπορεί να έχουν μαζέψει ακόλουθους οι οποίοι τους πληρώνουν αδρά για να κάνουν κακό στον εαυτό τους, αλλά ταυτοχρόνως έχουν αρχίσει να αποκτούν και αντίπαλους! Άνθρωπους που έχουν περάσει χρόνια σε πανεπιστήμια, έχουν τρίψει δεκάδες παντελόνια στα θρανία, έχουν αφιερώσει χιλιάδες ώρες σκυμμένοι πάνω από βιβλία για να μάθουν την επιστήμη που μια Food Babe διαστρεβλώνει σε κάθε της πρόταση. Αυτοί οι άνθρωποι αργούν αλλά τελικά αντιδρούν. Έτσι λοιπόν έχουμε πλέον πολλές σελίδες του Facebook αφιερωμένες στην κατάρριψη των ιδεών της Food Babe ή στη γελοιοποίησή τους. Σελίδες σατιρικές για τους αεροψεκασμούς, τους Ιλουμινάτι και τις συνωμοσίες των ερπετόμορφων. Σελίδες που ξεκίνησαν από άτομα με λογικά επιχειρήματα και αρκετές γνώσεις για να καταρρίψουν αυτές τις θεωρίες.

Παράλληλα έχουμε επιστήμονες που πλέον μιλούν ανοικτά για τα λάθη που συνεχώς κάνει η Food Babe, άρθρα σε σοβαρά έντυπα που την ξεσκεπάζουν για αυτό που είναι και ομάδες ανθρώπων που πλέον μιλάνε ανοικτά για τη παραπληροφόρηση.

Η αντίδραση όλων των Food Babe βέβαια είναι, είτε να σβήνουν τα σχόλια αν αυτά είναι στο Facebook, γιατί στο Twitter δεν μπορούν, είτε να βάζουν τα δάχτυλα στα αυτιά και να αρχίσουν να φωνάζουν «λαλαλαλαλαλαλαλαλα» ώστε να είναι σίγουροι πως δεν άκουσαν αυτό που τους λένε.

Με κάθε άρθρο μιας Food Babe ο λάκκος γίνεται βαθύτερος, η άγνοια αποκαλύπτεται και ο κόσμος καταλαβαίνει καλύτερα.

Η επιστήμη είναι πάντα πιο αργή από την ψευδοεπιστήμη και ο λόγος είναι πως ο δρόμος που ακολουθεί είναι γεμάτος εμπόδια. Λάθη βέβαια γίνονται, συνεχώς. Αλλά είναι θέμα χρόνου να διορθωθούν και να προχωρήσουμε ξανά προς τα εμπρός. Αργά ή γρήγορα η επιστήμη προλαβαίνει τους ψευδοεπιστήμονες γιατί αυτοί δεν εξελίσσονται, δεν αλλάζουν και δεν βελτιώνονται. Υπερασπίζονται τα πιστεύω τους με πάθος θρησκευτικό, και όπως η θρησκεία που δεν έχει αλλάξει εδώ και χιλιάδες χρόνια, έτσι και αυτοί τελικά γίνονται απολιθώματα μιας άλλης ξεπερασμένης εποχής με ένα κοινό που συνεχώς μειώνεται και παύει να τους δίνει σημασία.

Έτσι λοιπόν όλοι οι αρνητές των εμβολίων, όλοι οι ψεκασμένοι, όλοι οι ακτιβιστές που καίνε σοδειές, όλοι αυτοί που κάνουν κλύσματα καφέ για να γιατρέψουν τον καρκίνο, αργά ή γρήγορα θα περάσουν στο παρελθόν όπου και ανήκουν και η ανθρωπότητα θα προχωρήσει σε νέους ορίζοντες χωρίς αυτούς.

Θα έρθουν βέβαια νέες Food Babes. Θα εμφανιστούν νέοι τσαρλατάνοι. Είναι αναπόφευκτο. Είναι μέρος της φύσης μας. Αλλά και αυτοί, όπως και οι πρόγονοί τους, θα χαθούν στη σκόνη της επιστήμης και της προόδου.

Η μάχη λοιπόν δεν έχει χαθεί, αντιθέτως, είναι βέβαιο πως θα κερδίσουμε, αρκεί να συνεχίσουμε να εμπιστευόμαστε τη λογική, τα επιστημονικά επιχειρήματα και να αμφισβητούμε τα πάντα, πρώτο και καλύτερο τον εαυτό μας. Αυτή είναι η επιστήμη. Αμφισβήτηση μέχρι τα δεδομένα να δείξουν προς κάποια κατεύθυνση και τότε πάμε προς τα εκεί.

Ο δρόμος αυτός είναι αργός, με στροφές, παγίδες και θα κάνουμε και αρκετά λάθη. Αλλά αυτός είναι που μας έφερε εδώ που ήμαστε σήμερα και μας έδωσε τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε αρρώστιες που μέχρι πρόσφατα μας σκότωναν χωρίς σταματημό, αλλά και να μας στείλει στο φεγγάρι.

Ή μήπως πιστεύετε πως μια Food Babe έχει μεγαλύτερη δύναμη από ολόκληρη τη Καθολική Εκκλησία;

Καλημέρα σε όλους!

1380520_250557041758832_2084653867_n

10336768_10152397799857327_2947879465352476019_n 10632866_10152397798872327_9044966022560351033_n

Ο ορισμός της ειρωνίας

  • Να σου λένε «κάνε την έρευνά σου» άτομα που απορρίπτουν τις έρευνες παγκοσμίως αναγνωρισμένων επιστημόνων.
  • Να σε αποκαλούν «κλειστό μυαλό» άτομα που δημοσίως περηφανεύονται πως κανείς και τίποτα δεν τους αλλάζει τη γνώμη.
  • Όταν τα μέντιουμ που ισχυρίζονται πως έχουν άμεση επαφή με τον άλλο κόσμο και τα πνεύματά του, δυσκολεύονται να ξεχωρίζουν το γράμμα Μ από το γράμμα Κ, στο μήνυμα που τους δίνει το πνεύμα, και θέλουν τη βοήθειά σου.
  • Όταν προσπαθούν να σου αποδείξουν πως δεν είναι συνωμοσιολόγοι διότι ο όρος «θεωρία συνωμοσίας» έχει φτιαχτεί από τη Νέα Τάξη προκειμένου να κάνει αυτούς που ξέρουν τη κρυφή αλήθεια να φανούν αναξιόπιστοι.
  • Να σου κάνει κήρυγμα για τις τοξίνες στα φαγητά μας κάποιος που έχει πιεί 3 σφηνάκια τεκίλα και συνεχίζει.
  • Όταν σου λέει πως τα Γενετικά Τροποποιημένα Τρόφιμα χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να δείξουν την ασφάλειά τους κάποιος που διακηρύττει πως δεν πρόκειται ποτέ να αλλάξει γνώμη για τα ΓΤΤ.
  • Να σου μιλάει για τα οφέλη της αποτοξίνωσης του σώματος κάποιος που κάνει κλύσματα καφέ.
  • Όταν σου μιλάει για τη δύναμη των οργανώσεων που ελέγχουν τον κόσμο όλο και σκοτώνουν κατά χιλιάδες αλλά δεν μπορούν να κατεβάσουν το βίντεό του που αποκαλύπτει την αλήθεια από το Youtube.
  • Όταν οι ακτιβιστές κατά των ΓΤΤ απαιτούν να έχουν το «δικαίωμα να γνωρίζουν» ενώ έχουν αρνηθεί να μάθουν τα βασικά.
  • Να σου λέει πως είναι άγνωστες οι σκέψεις του Θεού όταν πεθαίνουν χιλιάδες από θεομηνίες, αλλά είναι σίγουρος πως μισεί τους ομοφυλόφιλους.
  • Όταν σου λέει πως η επιστήμη κάνει λάθος και δεν πρέπει να την εμπιστευόμαστε αυτός που χρησιμοποιεί την ορολογία της και προσπαθεί να την αντιγράψει με όποιο τρόπο μπορεί.
  • Να σου λέει πως οι εξωγήινοι ταξιδεύουν γιγαντιαίες αποστάσεις, αποφεύγουν τα ραντάρ, σβήνοντας τις μνήμες των απαχθέντων, αλλά αφήνουν περίεργους κύκλους στα σπαρτά και εμφανίζονται σαν θολές φωτεινές κουκκίδες στο βίντεο που τράβηξε με το κινητό του

1979623_672916616109354_175415888_n

4 Μύθοι των οργανικών τροφών

Μερικές μέρες πριν έγραψα ένα άρθρο σχετικά με τα οργανικά τρόφιμα και τα συνέκρινα με αυτά που καλλιεργούνται με σύγχρονες μεθόδους. Όπως ήταν αναμενόμενο οι αντιδράσεις ήταν αρκετά έντονες και μερικές ήταν απλώς υβριστικές. Αυτό γίνεται όταν τα δεδομένα έρχονται σε κόντρα με βαθιά ριζωμένες απόψεις, απόψεις που συνήθως είναι στηριγμένες σε συναισθήματα και όχι λογική.

Μερικά από τα σχόλια αφορούσαν τη γεύση των οργανικών τροφών και οι σχολιαστές ισχυρίζονταν πως υπάρχει μεγάλη διαφορά υπέρ των οργανικών. Η γεύση είναι ένα υποκειμενικό θέμα και δεν θα ασχοληθώ, αλλά αν κάποιος θέλει αν δει έρευνες για τη γεύση ας δει εδώ και εδώ.

Άλλοι μου είπαν να γράφω μόνο για μύθους και όχι για τέτοια θέματα, λες και δεν υπάρχει μύθος ή θα αρχίσω να γράφω μόνο ότι αρέσει και όχι ότι θέλω.

Αλλά είναι προφανές πως κάποιοι αναγνώστες προτιμούν μια συγκεκριμένη δομή, ένα συγκεκριμένο τρόπο έκφρασης, οπότε ας το ακολουθήσουμε με στόχο τη μεγιστοποίηση της κατανόησης.

Μύθος 1: Τα οργανικά δεν καλλιεργούνται με φυτοφάρμακα (για ευκολία στη λέξη «φυτοφάρμακο» θα συμπεριλαμβάνω και τα ζιζανιοκτόνα).

Σε μια έρευνα που έγινε στην Αγγλία φάνηκε πως το 95% των ερωτηθέντων που ψώνιζαν οργανικά τρόφιμα τα αγόραζαν, μεταξύ άλλων, διότι δεν έχουν φυτοφάρμακα. Αν και στο προηγούμενο άρθρο αναφέρθηκα στο θέμα και έδειξα πως βεβαίως και έχουν φυτοφάρμακα, δεν μπήκα σε λεπτομέρειες για τα φυτοφάρμακα αυτά.

Στην πραγματικότητα στις ΗΠΑ χρησιμοποιούνται πάνω από 20 διαφορετικά χημικά τα οποία πληρούν τα οργανικά στάνταρ και έχουν εγκριθεί από τις αρμόδιες αρχές. Τα χημικά αυτά χρησιμοποιούνται σε μεγαλύτερες ποσότητες από τα συνθετικά φυτοφάρμακα διότι δεν είναι τόσο δυνατά και έτσι χρειάζεται μεγαλύτερη δόση για το ίδιο αποτέλεσμα (η δόση κάνει το δηλητήριο, να το θυμάστε αυτό, θα το ξαναδούμε).

10421330_254250978100252_3311844051059509743_n

Η διαφορά, μου λένε, είναι πως τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται στις οργανικές καλλιέργειες είναι χημικά που παράγονται από τη φύση, ενώ αυτά που χρησιμοποιούνται στις συμβατικές καλλιέργειες είναι συνθετικά. Η προέλευσή τους (φύση) τα κάνει λοιπόν πιο φιλικά στο περιβάλλον. Μύθος. Καθώς αυξάνονται οι έρευνες που γίνονται στην τοξικότητα των χημικών αυτών, μαθαίνουμε πως μερικά οργανικά χημικά μπορούν να προκαλέσουν μεγάλες ζημιές στο περιβάλλον (1).

Ένα παράδειγμα είναι το Rotenone. Για δεκαετίες το Rotenone χρησιμοποιείται στις ΗΠΑ ως φυτοφάρμακο (2) και θεωρείται ασφαλές μιας και είναι βιολογικής προέλευσης. Οι έρευνες έχουν δείξει πως το χημικό αυτό επιτίθεται στα μιτοχόνδρια των κυττάρων και για αυτό το λόγο είναι επικίνδυνο στους ανθρώπους και τα θηλαστικά ενώ σε αρουραίους έχει βρεθεί να δημιουργεί συμπτώματα σαν του Αλτσχάιμερ. Χρησιμοποιείται κατά κόρων ως φονιάς ψαριών και χύνεται σε μεγάλες ποσότητες στο νερό για αυτό ακριβώς το λόγο.

Με αυτό το παράδειγμα προσπαθώ να δείξω πως η φυσικότητα ενός χημικού δεν κρίνει την ασφάλειά του. Κάθε ουσία μπορεί να γίνει δηλητήριο και αυτό εξαρτάται από τις επιδράσεις που έχει στους ζωντανούς οργανισμούς και από τη δόση (θυμάστε;).

Σε πρόσφατη έρευνα βρέθηκε πως λίγο πάνω από 1% των οργανικών τροφών που καλλιεργούνται στην Ευρώπη έχουν υψηλότερα επίπεδα φυτοφαρμάκων από τα επιτρεπτά και τα φυτοφάρμακα που βρέθηκαν ήταν μη οργανικά! (3)

Όχι μόνο τα οργανικά φυτοφάρμακα δεν είναι ασφαλή, αλλά έρευνες έχουν δείξει πως κάποια από αυτά είναι πιο επιβλαβή για το περιβάλλον από τα συνθετικά. (4) Βέβαια υπάρχουν οργανικά φυτοφάρμακα που είναι πιο ήπια από τα συνθετικά, αλλά οι έρευνες σαν τη παραπάνω δείχνουν πόσο λάθος είναι η λογική φυσικό=ασφαλές.

Μύθος 2: Οι οργανικές τροφές είναι πιο θρεπτικές

Για αυτό το θέμα έγραψα στο προηγούμενο άρθρο, οπότε δεν θα μπω σε λεπτομέρειες. Απλώς θα αναφέρω πως αν δεν σας άρεσε η συλλογή από έρευνες που σας έδωσα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη νέα συλλογή (5) από 162 έρευνες που έγιναν την περίοδο από 1958 μέχρι 2008 και περιλαμβάνει 3558 συγκρίσεις θρεπτικών συστατικών μεταξύ οργανικών τροφών και συμβατικών. Τί έδειξαν; Έκπληξη…….περιμένετε……περιμένετε……περιμένετε…..καμία σημαντική διαφορά. Εμ, τί περιμένατε;

Μύθος 3: Οι οργανικές καλλιέργειες είναι καλύτερες για το περιβάλλον.

Αν και αρκετοί πιστεύουν πως επιλέγοντας οργανικά κάνουν καλό στο περιβάλλον, κάνουν λάθος. Ή τουλάχιστον, για να είμαι απόλυτα δίκαιος, εδώ τα πράγματα δεν είναι μαυρόασπρα αλλά περιέχουν αρκετές αποχρώσεις του γκρι, όπως εκείνο το βιβλίο soft porn που κυκλοφορεί τελευταία.

Σας λέω αστειάκια για να σας μαλακώσω, διότι τώρα μπαίνουμε σε δύσκολες «θάλασσες» και αρκετοί από εσάς θα θυμώσετε μαζί μου ακόμα περισσότερο. Μάλιστα, με τις μαντικές μου ικανότητες βλέπω να έρχονται βροχή οι κατηγορίες περί χρηματισμού μου από διαβολικές πολυεθνικές (ονόματα δεν λέμε) και ομολογώ πως πολύ θα ήθελα να ήταν αλήθεια, αλλά δυστυχώς δεν είναι. Δεν παίρνω ούτε σέντσι για τα ψέμ…εεε….τις αλήθειες που λέω, αν και θα με βοηθούσε πολύ μια μηνιαία επιταγή μερικών εκατοντάδων ευρώ. Αλλά… τιπτις!

Τέλος πάντων, να γυρίσουμε στο θέμα.

Ένα επιχείρημα υπέρ του τρίτου μύθου είναι αυτό με τα φυτοφάρμακα που δεν είναι επιβαρυντικά για το περιβάλλον. Είδαμε όμως πως σε κάποιες περιπτώσεις αυτό δεν ισχύει και τα οργανικά φυτοφάρμακα είναι εξίσου επιβαρυντικά.

Από την άλλη, έχουμε τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα (GMO) τα οποία μπορούν να αυξήσουν τη παραγωγή, να μειώσουν τα φυτοφάρμακα και να αυξήσουν τη διατροφική αξία. Δηλαδή όλα όσα προσπαθούν να κάνουν τα οργανικά.

Αυτή τη στιγμή ετοιμάζεται μια γλυκοπατάτα που θα είναι ανθεκτική σε ένα ιό που θερίζει τις αφρικανικές σοδειές κάθε χρόνο και θα μπορούσε να ταΐσει εκατομμύρια ανθρώπους σε μια από τις φτωχότερες περιοχές του πλανήτη. (6) Οι επιστήμονες έχουν δημιουργήσει καρότα που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο για να πολεμήσουν την οστεοπόρωση και ντομάτες με μεγάλη περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά. Όσο σημαντικό είναι το τί βάζουμε μέσα στα φυτά, άλλο τόσο σημαντικό είναι τί βγάζουμε από τα φυτά. Οι πατάτες αλλάζουν ώστε να μην παράγουν υψηλές ποσότητες τοξικών γλυκοαλκαλοειδών και από τα φιστίκια αφαιρείται η πρωτεΐνη που προκαλεί αλλεργίες και στέλνει εκατοντάδες στα νοσοκομεία κάθε χρόνο. Αυτή τη στιγμή κανένα από αυτά δεν είναι διαθέσιμο στην αγορά. Όλα είναι και θα παραμείνουν στη φάση των ελέγχων που είναι η πιο αυστηροί που υπάρχουν. Τα οργανικά δεν ελέγχονται το ίδιο ή καθόλου. Ούτε καν αν είναι πραγματικά οργανικά.

10527724_10152616766866155_7783409621951159156_n

Αλλά οι φανατικοί αρνούνται να εξετάσουν τη πιθανότητα τα GMO να προσφέρουν κάποιο όφελος και απορρίπτουν τα πάντα συλλήβδην. Για παράδειγμα, εδώ και χρόνια οι καλλιεργητές οργανικών βάζουν στις σοδειές τους τη τοξίνη Bacillus thuringiensis (Bt), μια εντομοκτόνα πρωτεΐνη που παράγεται από βακτήρια στο χώμα. Αυτό είναι κάτι που κάνουν εδώ και δεκαετίες μιας και το Bt θεωρείται ένα οργανικό φυτοφάρμακο.

Όταν όμως εξελίσσονται φυτά που περιέχουν στο γονιδίωμά τους τις οδηγίες να παράξουν αυτή τη τοξίνη, τα φυτά αυτά δαιμονοποιούνται και οργανώνονται από διαμαρτυρίες μέχρι και νυχτερινές καύσεις σοδειών, λες και οι αγρότες δεν χάνουν όταν καταστρέφεται η σοδειά τους, αλλά στα πλαίσια του «ευρύτερου καλού», όπως το καταλαβαίνει ο κάθε «ακτιβιστής» που δεν έχει επιστημονικές γνώσεις, όλα επιτρέπονται. Τα φυτά αυτά μαρκάρονται ως δολοφόνοι από τους ίδιους ανθρώπους που ψεκάζουν χωρίς πρόβλημα την ίδια τοξίνη στις καλλιέργειες τους. Οικολογικά λοιπόν σε αυτή τη περίπτωση τα GMO είναι καλύτερη λύση μιας και μειώνουν τη χρήση αυτής της τοξίνης αλλά και δεν επιτρέπουν η ίδια τοξίνη να χύνεται στο χώμα και κατ’ επέκταση στον υδροφόρο ορίζοντα.

Αλλά ο βασικότερος λόγος που τα GMO είναι καλύτερα στη μεγαλύτερη κλίμακα, γιατί σε μικρές φάρμες τα οργανικά έχουν πλεονεκτήματα που τα GMO δεν έχουν, είναι γιατί παράγουν περισσότερη τροφή στην ίδια ή και μικρότερη έκταση. Οι οργανικές φάρμες παράγουν το 80% της παραγωγής των GMO στην ίδια έκταση (κάποιες έρευνες μιλάνε για 50%). (7)

Σήμερα περίπου 800 εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν από πείνα και κακή διατροφή, και περίπου 16 εκατομμύρια από αυτούς θα πεθάνουν για αυτούς τους λόγους. (8) Αν γυρνούσαμε την παραγωγή σε αποκλειστικά οργανικές καλλιέργειες, ο αριθμός των ανθρώπων που υποφέρουν θα έφτανε το 1,3 δις, υποθέτοντας πως χρησιμοποιούμε τις ίδιες εκτάσεις γης που χρησιμοποιούμε και σήμερα. Αυτό βέβαια δεν θα είναι επιτρεπτό και έτσι είναι σίγουρο πως θα αυξηθούν οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις καταστρέφοντας υπάρχοντες βιότοπους, δηλαδή οργώνοντας τα λίγα άγρια μέρη που έχουν μείνει.

Αυτή τη στιγμή καλλιεργούμε το 35% της έκτασης της γης που δεν είναι καλυμμένη με πάγους, μια περιοχή μεγαλύτερη από όλες τις πόλεις του κόσμου με τα προάστιά τους μαζί! Αυτή η ανάγκη μας για καλλιέργειες είναι μια από τις πιο καταστροφικές μας δραστηριότητες από τότε που τη ξεκινήσαμε. Φανταστείτε τί θα γίνονταν αν παίρναμε και άλλο ένα 20% γης για τις δικές μας οργανικές ανάγκες.

Αν οι οργανικές καλλιέργειες δεν υιοθετήσουν μοντέρνες μεθόδους δεν πρόκειται ποτέ να φτάσουν τα μεγέθη παραγωγής που προσφέρουν οι συμβατικές. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να πάψει η δαιμονοπόιηση της επιστήμης, ακόμα και αν δεν χρησιμοποιούνται GMOs.

Νέα Προσθήκη: Το άρθρο αυτό δεν είναι νέο, αλλά πριν μερικές μέρες έμαθα πως ένα γενετικά τροποποιημένο φυτό, ένα φασόλι, αποσύρθηκε από τη φάση των ελέγχων. Πιο συγκεκριμένα οι έρευνες έδειξαν πως η κατανάλωσή του προκαλεί αλεργικές αντιδράσεις στα ποντίκια. Αυτό ήταν αρκετό για να πεταχτούν στα σκουπίδια έρευνες 10 ετών και πολλά εκατομμύρια δολλάρια που επενδύθηκαν. Το παραπάνω το αναφέρω ως αντι-επιχείρημα σε αυτά που μου λένε οι συνωμοσιολόγοι πως όλα «περνάνε» ψευδοελέγχους, όλα σκοτώνουν και όλα είναι ακατάλληλα. Σε αυτή τη περίπτωση είμαι σίγουρος πως κανείς δεν ήθελε να πεταχτεί και η έρευνα και το χρήμα, αλλά αυτό έγινε. Λέω τώρα…

Μύθος 4: Το ψευδοδίλημμα

Στόχος του άρθρου δεν είναι να δαιμονοποιήσω με τη σειρά μου τα οργανικά. Είναι πολύ πιθανόν τα οργανικά να είναι ο σωστός τρόπος για να αντιμετωπίσουμε τις καλλιέργειες μακροπρόθεσμα. Δυστυχώς για εμάς, βραχυπρόθεσμα, σήμερα, τα οργανικά δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες μας, όσα πλεονεκτήματα και αν έχουν. Για να γίνει κάτι τέτοιο θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί η τεχνολογία και να επιτραπεί ένας άλλος τρόπος σκέψης, κάτι που σήμερα δεν είναι εφικτό.

Το γεγονός πως κάποιοι αναγνώστες, που κατά τ’ άλλα δεν είναι κακοί άνθρωποι, θα μου ευχηθούν ψόφο μόνο και μόνο γιατί γράφω ένα κείμενο που έρχεται σε αντίθεση με τα πιστεύω τους αποδεικνύει αυτό που λέω παραπάνω. Αυτή τη στιγμή και οι δύο πλευρές αρνούνται να δουν πως αυτό που έχουν μπροστά τους δεν είναι ένα δίλημμα αλλά ένα ψευδοδίλημμα. στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν μόνο δύο επιλογές, οργανικά ή μη, αλλά υπάρχει και η δυνατότητα του συνδυασμού των δύο.

10168204_275431802617464_314179489_n

Αυτό που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι πως όλη αυτή η συζήτηση γίνεται αποκλειστικά στις ανεπτυγμένες χώρες όπου η τροφή είναι άφθονη και μοιάζει ανεξάντλητη και όχι στις φτωχότερες. Καλώς ή κακώς τα οργανικά τρόφιμα είναι πολύ ακριβά για να δοθούν σε φτωχές χώρες και αυτό δείχνουν να το αγνοούν οι υπερασπιστές τους, κλεισμένοι μέσα στο μικρόκοσμό τους. Εδώ είναι πολύ ακριβά για τη δική μου τσέπη, πόσο μάλλον για ένα κάτοικο μιας υποσαχάριας Αφρικανικής χώρας. Έτσι όπως είναι τοποθετημένα τα οργανικά τρόφιμα, από πλευρά marketing, είναι προσιτά σε λίγους.

Ο μόνος τρόπος που υπάρχει για να ξεπεραστεί αυτό το πρόβλημα, της σύγκρουσης μεταξύ των «δύο κόσμων» είναι η κριτική σκέψη και η ενημέρωση από την επιστήμη και μόνο. Η ιδέα πως κάποιες εταιρίες τροφίμων μας πουλάνε δηλητήρια μέσω των GMOs είναι τόσο χαζή όσο και αστήριχτη. Η άλλη ιδέα πως εγώ με κάποιο τρόπο έχω συμφέροντα να προωθήσω τη μία πλευρά είναι και αυτή αστήριχτη. Οι προσπάθειες που γίνονται από διάφορες grass root οργανώσεις προκειμένου να σημανθούν τα προϊόντα που περιέχουν GMO στα συστατικά τους, εκτός από αντι-επιστημονικές είναι και αντικοινωνικές μιας και δεν λαμβάνουν υπ’ όψη πως αρκετοί δεν έχουμε χρήματα να αγοράσουμε τα ακριβότερα προϊόντα που θα προκύψουν από την αναγκαστική προσαρμογή των εταιριών στα νέα δεδομένα σήμανσης.

Τέλος, αν και το άρθρο δεν είναι ένα που αναφέρεται ειδικά στα GMO, ξέρω (με τις μαντικές μου ικανότητες) πως θα υπάρξουν σχόλια που θα κατευθύνουν εκεί τη συζήτηση. Έτσι λοιπόν στο τέλος των πηγών θα βρείτε εκτενή λίστα με έρευνες που δείχνουν πως τα GMO δεν αποτελούν απειλή για την υγεία μας.

Ξέρω, ξέρω, λέω παπαριές, είμαι εγκάθετος, κτλ, κτλ. Ξεσπαθώστε, δεν πειράζει. Προκειμένου να στηρίξω τα επιχειρήματά μου χρησιμοποιώ έρευνες οι οποίες είναι διαθέσιμες σε όλους για αξιολόγηση και όχι ιδεολογίες και άναρθρες κραυγές. Αν τα σχόλιά σας δεν είναι του ίδιου επιπέδου θα μου επιτρέψετε να τα απορρίψω αμέσως μόλις τα διαβάσω. 😉

10487358_1541979052688772_8065511519736361490_n

Πηγές:

  1. Gold, L., Slone, T., Stern, B., Manley, N., & Ames, B. (1992). Rodent carcinogens: setting priorities Science, 258 (5080), 261-265 DOI: 10.1126/science.1411524
  2. Rotenone: Resource Guide for Organic and Disease Management. Cornell University. Available at http://www.nysaes.cornell.edu/pp/resourceguide/mfs/11rotenone.php (Viewed 19 Nov, 2009).
  3. Reasoned opinion of EFSA prepared by the Pesticides Unit (PRAPeR) on the 2007 Annual Report on Pesticide Residues. EFSA Scientific Report (2009) 305, 1-106
  4. Bahlai, C., Xue, Y., McCreary, C., Schaafsma, A., & Hallett, R. (2010). Choosing Organic Pesticides over Synthetic Pesticides May Not Effectively Mitigate Environmental Risk in Soybeans PLoS ONE, 5 (6) DOI:10.1371/journal.pone.0011250
  5. Dangour, A., Lock, K., Hayter, A., Aikenhead, A., Allen, E., & Uauy, R. (2010). Nutrition-related health effects of organic foods: a systematic review American Journal of Clinical Nutrition, 92 (1), 203-210 DOI: 10.3945/ajcn.2010.29269
  6. Qaim, M. The Economic Effects of Genetically Modified Orphan
    Commodities: Projections for Sweetpotato in Kenya. Agricultural Economist Center for Development Research (ZEF), No. 13-1999. PDF
  7. Mader, P. (2002). Soil Fertility and Biodiversity in Organic Farming Science, 296(5573), 1694-1697 DOI: 10.1126/science.1071148
  8. Fedoroff, N. (1999). Plants and population: Is there time? Proceedings of the National Academy of Sciences, 96 (11), 5903-5907 DOI: 10.1073/pnas.96.11.5903
  9. http://blogs.scientificamerican.com/science-sushi/2011/07/18/mythbusting-101-organic-farming-conventional-agriculture/#1

Έρευνες για την ασφάλεια των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων:

http://dx.doi.org/10.1038/nbt0602-567
http://dx.doi.org/10.1016/s0378-4274(01)00519-7
http://dx.doi.org/10.1038/419111b
http://dx.doi.org/10.1016/s0300-483x(02)00485-7
http://dx.doi.org/10.1007/bf02987457
http://dx.doi.org/10.1890/1051-0761(2002)012%5B1119:irafns%5D2.0.co;2
http://dx.doi.org/10.1146/annurev.ento.47.091201.145309
http://dx.doi.org/10.1053/jada.2003.50029
http://dx.doi.org/10.1046/j.0960-7412.2002.001607.x
http://dx.doi.org/10.1371/journal.pbio.0000008
http://dx.doi.org/10.1641/0006-3568(2003)053%5B0512:affatr%5D2.0.co;2
http://dx.doi.org/10.1046/j.0960-7412.2003.01602.x
http://dx.doi.org/10.1016/s1360-1385(03)00057-8
http://dx.doi.org/10.1016/j.fct.2004.02.002
http://dx.doi.org/10.1111/j.0272-4332.2004.00421.x
http://dx.doi.org/10.1093/jac/dkh419
http://dx.doi.org/10.1016/j.tibtech.2004.05.002
http://dx.doi.org/10.1023/B:TRAG.0000017198.80801.fb
http://dx.doi.org/10.1016/j.fct.2004.02.019
http://dx.doi.org/10.1016/j.fct.2004.02.004
http://dx.doi.org/10.1146/annurev.ecolsys.34.011802.132406
http://dx.doi.org/10.1016/j.biopha.2005.07.013
http://dx.doi.org/10.1111/j.1365-2672.2005.02595.x
http://dx.doi.org/10.1016/j.tibtech.2004.11.004
http://dx.doi.org/10.1080/15216540500092252
http://dx.doi.org/10.1051/ebr:2007020
http://dx.doi.org/10.1051/ebr:2007018
http://dx.doi.org/10.1111/j.1469-8137.2006.01710.x
http://dx.doi.org/doi:10.2903/j.efsa.2010.1879
http://dx.doi.org/10.1021/jf0511650
http://dx.doi.org/10.1111/j.1523-1739.2006.00534.x
http://dx.doi.org/10.1016/j.appet.2005.11.005
http://dx.doi.org/10.1051/ebr:2007021
http://dx.doi.org/10.1051/ebr:2007017
http://dx.doi.org/10.1051/ebr:2007022
http://dx.doi.org/10.1007/s00003-006-0061-y
http://dx.doi.org/10.1051/ebr:2007023
http://dx.doi.org/10.1038/sj.embor.7400769
http://dx.doi.org/10.1007/s00253-006-0449-8
http://dx.doi.org/10.1016/j.fct.2007.05.028
http://dx.doi.org/10.1146/annurev.phyto.45.062806.094434
http://dx.doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2007.07.036
http://dx.doi.org/10.1038/sj.embor.7400947
http://dx.doi.org/10.1007/s11248-007-9083-1
http://dx.doi.org/10.1016/j.plantsci.2007.09.003
http://dx.doi.org/10.1051/ebr:2007004
http://dx.doi.org/10.1002/biot.200700020
http://dx.doi.org/10.1016/j.fct.2006.07.009
http://dx.doi.org/10.1038/nbt1276
http://dx.doi.org/10.1111/j.1539-6924.2008.01076.x
http://dx.doi.org/10.1016/j.yrtph.2008.08.003
http://dx.doi.org/10.1016/j.yrtph.2008.08.006
http://dx.doi.org/10.1038/nbt0508-478
http://dx.doi.org/10.1258/jrsm.2008.070372
http://dx.doi.org/10.1016/j.yrtph.2007.09.007
http://dx.doi.org/10.1038/nbt0208-161
http://dx.doi.org/10.1051/ebr:2008012
http://dx.doi.org/10.1111/j.1467-7652.2007.00300.x
http://dx.doi.org/10.1007/s00216-008-2313-4
http://dx.doi.org/10.1038/embor.2008.94
http://dx.doi.org/10.1104/pp.108.118422
http://dx.doi.org/10.1038/nbt0908-975

Τα οργανικά τρόφιμα δεν είναι πιο υγιεινά ή ασφαλή από τα συμβατικά

Μετά από εκατοντάδες έρευνες πολλών χρόνων οι επιστήμονες καταλήγουν στο συμπέρασμα πως η κατανάλωση οργανικών τροφών δεν προσφέρει διατροφικό πλεονέκτημα σε σχέση με τη κατανάλωση συμβατικών τροφών. Αυτό ισχύει για όλα τα είδη τροφών, από λαχανικά και σπόρους, μέχρι φρούτα, κρέας και αυγά. Οι ίδιες έρευνες έδειξαν πως δεν υπήρχε σημαντική διαφορά ούτε και στο επίπεδο χημικών που «κουβαλούσαν» ως συνέπεια της χρήσης συνθετικών ζιζανιοκτόνων ή λιπασμάτων.

Αντιθέτως ο μύθος που κυκλοφορεί καιρό τώρα και τον οποίο περιγράφω παρακάτω, είναι πως οι οργανικές τροφές είναι πιο υγιεινές και ασφαλείς. Ο μύθος αυτός επιλέγει λίγες και και αμφιλεγόμενες έρευνες προκειμένου να στηριχθεί και αγνοεί την πληθώρα των ερευνών που δείχνουν πως δεν υπάρχει σημαντική διαφορά.

Ας δούμε όμως μερικές σημαντικές πληροφορίες.

Οι οργανικές τροφές καλλιεργούνται χωρίς συνθετικά ζιζανιοκτόνα, λιπάσματα ή ορμόνες.

Οι πωλήσεις τους ανέρχονται στα 32 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο τις ΗΠΑ και πολύ κόσμος τα τρώει θεωρώντας πως είναι πιο υγιεινά ή ασφαλή.

Αυτή τη στιγμή, πάνω από 4% των τροφών που πωλούνται στις ΗΠΑ είναι οργανικές.

Γνωρίζοντας βέβαια πως θα προσελκύσω την μήνη των διαφόρων που πιστεύουν πως μόνο τα οργανικά είναι καλά, θα πω πως δεν με ενδιαφέρει η άποψή σας, εκτός και αν στηρίζεται σε έρευνες. Το ίδιο ισχύει βέβαια και για τη δική μου άποψη, οφείλω να τη στηρίξω σε έρευνα. Εδώ θα βρείτε τις πηγές μου.

Η πιο πρόσφατη έρευνα εκδόθηκε στο Annals of Internal Medicine τον Σεπτέμβριο του 2012. Πρόκειται για συστηματική που αναλύει όλες τις έρευνες που έχουν γίνει από το 1996 μέχρι το 2009. Ας δούμε εν συντομία τί έδειξαν όλες αυτές οι έρευνες και σε πια συμπεράσματα καταλήγουν οι επιστήμονες.

  • 223 έρευνες έγιναν για να συγκρίνουν τα οργανικά με τα συμβατικά σχετικά με τη διατροφική αξία και τις επιμολύνσεις που μπορεί να είχαν.
  • Από αυτές, 153 έρευνες ήταν για φρούτα λαχανικά και σπόρους, ενώ 71 ήταν για κρέας, αυγά και πουλερικά.
  • Δεν βρέθηκε σημαντική διαφορά στο περιεχόμενο των βιταμινών μεταξύ των οργανικών και των συμβατικών τροφίμων.
  • Έγιναν άλλες 11 έρευνες με τις οποίες έλεγχαν ασκορβικό οξύ, κάλιο, ασβέστιο, φώσφορο, μαγνήσιο, σίδηρο, πρωτεΐνες, κερσετίνη, καμπφερόλη, φλαβονόλη και φενόλες. Δεν βρέθηκε καμία σημαντική διαφορά.
  • Εξέτασαν τις τροφές για ζιζανιοκτόνα. Τα οργανικά είχαν περισσότερες πιθανότητες να έχουν λιγότερα ζιζανιοκτόνα μιας και δεν χρησιμοποιούνται, σε αντίθεση με τα συμβατικά τρόφιμα. Αυτό που βρήκαν ήταν πως ούτε τα συμβατικά είχαν συγκεντρώσεις μεγαλύτερες από τα χαμηλότερα επιτρεπτά όρια. Συνεπώς δεν υπήρχε καμία σημαντική διαφορά.
  • Ελέγξανε για το βακτήριο E-coli, το οποίο βρέθηκε σε 7% των οργανικών και σε 6% των συμβατικών. Καμία σημαντική διαφορά.
  • Όταν κοίταξαν όλους τους τύπους τροφών για όλα τα βακτήρια που μπορείτε να φανταστείτε, δεν βρήκανε σημαντική διαφορά.
  • Δεν υπήρχε καμία σημαντική διαφορά σε μύκητες ή βαρέα μέταλλα.
  • Αλλά τί συμβαίνει στους ανθρώπους που τρώνε αυτές τις τροφές; Η ανάλυση συμπεριλάμβανε 17 έρευνες που εξέταζαν πάνω από 13.000 συμμετέχοντες. Δύο από αυτές εξέταζαν έγκυες και παιδιά ώστε να δούνε αν το φαγητό που έτρωγαν προκαλούσε εμφάνιση άσθματος, εκζέματος ή άλλα σημάδια ατοπικών νόσων. Τα αποτελέσματα ήταν αρνητικά.
  • 11 άλλες έρευνες εξέτασαν ενήλικες που δεν ήταν έγκυοι. Οι εξετάσεις ήταν ουρολογικές και αιματολογικές. Δεν βρέθηκε καμία σημαντική διαφορά.
  • 1 έρευνα έδειξε πως αν τρως οργανικό κρέας αυξάνει τις πιθανότητες να αρρωστήσεις από καμπυλοβακτηρίδιο, ένα βακτηρίδιο που προκαλεί διάρροια και εμετούς.

Όλες οι παραπάνω έρευνες δείχνουν πως δεν υπάρχει πλεονέκτημα, είτε διατροφικό, είτε από μείωση ζιζανιοκτόνων, όταν τρώμε οργανικές τροφές.

Για πιο λόγο όμως κυκλοφορεί αυτός ο μύθος και μάλιστα είναι τόσο διαδεδομένος; Γιατί βασίζεται το μύθο που λέει πως ότι είναι «φυσικό» είναι και καλό, ή δεν μπορεί να μας κάνει κακό. Ο μύθος αυτός βέβαια είναι….μύθος. Υπάρχουν πάρα πολλές τροφές που είναι απόλυτα φυσικές και μπορούν μέχρι και να μας σκοτώσουν.

Ξέρω βέβαια πως όσοι από εσάς έχετε ήδη αποφασίσει για το θέμα, δεν θα πιστέψετε ούτε εμένα, αλλά ούτε και τις εκατοντάδες έρευνες. Αν πω ότι ξαφνιάζομαι θα λέω ψέματα.

Προσέξτε πως δεν μιλάω καθόλου για το κατά πόσο τα οργανικά είναι καλύτερα για το περιβάλλον, πιο φιλικά προς τους αγρότες ή τα ζώα. Είναι πιθανόν να είναι έτσι. Αν θέλετε να επιχειρηματολογήσετε πάνω σε αυτά τα σημεία, κάντε το. Αλλά αν θέλετε να επιχειρηματολογήσετε για τη διατροφική τους αξία, τότε δεν έχετε και πολλά επιχειρήματα…

organic-vs-conventional

Food Babe: Η επικινδυνότητα της άγνοιας

Με τη Food Babe, κατά κόσμο Vani Hari, έχω ξανά ασχοληθεί. Πρόκειται για μια food blogger που μάζεψε αναγνώστες με τον πιο εύκολο τρόπο, τρομοκρατώντας τους. Τώρα με τον στρατό της, τον οποίο αποκαλεί foodbabearmy, κάνει επιθέσεις σε διάφορες εταιρίες που φτιάχνουν τρόφιμα ή ποτά με σκοπό να περάσει τις αντιεπιστημονικές και, στην ουσία, τρομοκρατικές της ιδέες.

Την ακολουθούν άτομα που προφανώς βρίσκουν ικανοποίηση όταν μαθαίνουν πως ότι έχει όνομα που δεν προφέρεται εύκολα τους κάνει κακό, άτομα που πάσχουν από ορθορεξία, ένα ψυχαναγκασμό που επιβάλει στους πάσχοντες να «ψυρίζουν» σε τέτοιο βαθμό το φαγητό τους ώστε να φτάνουν στο σημείο να μην έχουν κάτι να φάνε. Μια πάθηση από την οποία βέβαια πάσχουν μόνο τα άτομα των ανεπτυγμένων χωρών που έχουν την πολυτέλεια να επιλέγουν το φαγητό τους από μια ατελείωτη ποικιλία τροφών και καταστημάτων. Κανείς από τους άτυχους που ζούνε σε λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες δεν πάσχει από αυτή την πάθηση μιας και η ικανοποίηση της πείνας είναι χαρμόσυνο γεγονός και όχι μια απλή διαδικασία της καθημερινής ζωής.

Η Food Babe βέβαια δεν σταματάει στα διατροφικά της παιχνίδια. Δεν αρκείται στο να δαιμονοποιεί τροφές και να πουλάει άλλες, με αμφιλεγόμενη διατροφική αξία, από τις οποίες βγάζει χρήματα. Μπαίνει συνεχώς σε ξένα «χωράφια» και κυρίως της ιατρικής όπου φαίνεται πως έχει την ίδια ειδίκευση που έχει και στα διατροφικά θέματα, καμία!

Σε ένα παλαιότερο ποστ της στο Facebook λέει:

10998_1489585897975385_6709920749669818210_n

«Αν τα τέστ έδειξαν πως έχετε το γονίδιο BRCA (γονίδιο υπεύθυνο για τον καρκίνο), θα αφαιρούσατε το στήθος σας; Τους όρχεις σας, ακόμα και αν δεν έχετε καθόλου καρκίνο στο σώμα σας; Ή θα τρώγατε τις καλύτερες τροφές στον πλανήτη, θα αποφεύγατε όσες περισσότερες περιβαλλοντικές τοξίνες είναι δυνατόν ώστε να αποτρέψετε τον καρκίνο φυσικά; Η ιστορία της Angelina Jolie με μπερδεύει και με ανησυχεί.»

Το πλήθος από κάτω αλαλάζει και τις δίνει πάνω από 1300 likes γιατί η τριμέγιστη Hari είπε άλλη μια αλήθεια, μας έδειξε για άλλη μια φορά το δρόμο προς την υγιεινή ζωή χωρίς καρκίνο.

Η ίδια βέβαια έχει τόσες γνώσεις ιατρικής και βιολογίας όσες έχει και η 4χρονη κόρη μου. Η διαφορά των δύο είναι πως η κόρη μου δεν λέει ότι της κατέβει στο κεφάλι για τέτοια θέματα και αρκείται να δει κάποιο επεισόδιο της Ντόρας της Εξερευνήτριας όπου συνήθως συμμετάσχει.
Η Hari δεν έχει τέτοιους ενδοιασμούς. Κάνει ότι μπορεί να βγει η άγνοιά της στην επιφάνεια και να εκτεθεί, όχι στο δικό της κοινό που τη θεωρεί υπέρλαμπρη θεά, αλλά σε όλο τον άλλο κόσμο που αναρωτιέται για την ακρίβεια των λεγόμενών της και κοιτάζει να μάθει.

Η άγνοιά της με θυμώνει περισσότερο από όσο φαίνεται. Μιλάει για προβληματισμό και ανησυχία σχετικά με τον καρκίνο αλλά δεν ξέρει πως δεν υπάρχει «τεστ που να δείχνει αν έχεις το γονίδιο BRCA». Όλοι, ΟΛΟΙ έχουμε το γονίδιο αυτό. Μάλιστα έχουμε δύο BRCA γονίδια, το BRCA1 & BRCA2.
Τα δύο αυτά γονίδια είναι «υπεύθυνα» για τις πρωτεΐνες που περιορίζουν τους όγκους. Όταν ένα από αυτά μεταλλαχθεί για κάποιο λόγο, τότε οι πρωτεΐνες αυτές δεν φτιάχνονται ή δεν φτιάχνονται σωστά. Αλλά μιας και όλοι έχουμε ένα τέτοιο γονίδιο από κάθε γονιό, το ανέπαφο γονίδιο συνεχίζει να φτιάχνει αυτές τις πρωτεΐνες και με αυτό το τρόπο καλύπτει την ανεπάρκεια του άλλου. Αν έχουμε κληρονομήσει ένα ελαττωματικό γονίδιο από τον ένα γονιό, είναι σχεδόν σίγουρο πως καθώς περνούν τα χρόνια, το δεύτερο, το «καλό» γονίδιο θα αποκτήσει μια μετάλλαξη που θα το κάνει και αυτό προβληματικό. Αν κάποιος δεν έχει κληρονομήσει γονίδιο με τέτοιο ελάττωμα, τότε θα πρέπει και τα δύο του γονίδια να μεταλλαχθούν στο ίδιο κύτταρο. Στατιστικά οι πιθανότητες να συμβεί αυτό είναι πολύ μικρές, οπότε αυτή η μορφή καρκίνου του μαστού δεν θα προκύψει σε άτομο που δεν έχει κληρονομήσει ελαττωματικό γονίδιο. Αντίστροφα, ένα άτομο που έχει κληρονομήσει ένα τέτοιο γονίδιο από τους γονείς, έχει πολλές πιθανότητες να αποκτήσει καρκίνο. (απλοποιημένη περιγραφή, για περισσότερα εδώ)
Σε όλα τα παραπάνω, η οργανική διατροφή, οι «αγνές» τροφές, δεν επηρεάζουν καθόλου. Όσα κοκτέιλ καρότου και μπρόκολου και αν πιει κάποιος δεν πρόκειται να κάνει διαφορά καμία!

Πόσο καλύτερα θα ήταν η Foodbabe να μίλαγε για αυτά που γνωρίζει (computer science έχει σπουδάσει) και να μην λέει πράγματα που είναι δυνατόν να προκαλέσουν πόνο σε ανθρώπους των οποίων η ζωή έχει ήδη γίνει πολύ δύσκολη εξαιτίας του καρκίνου.

Καμία μα καμία ντροπή πλέον;

Ο μύθος του μπλε καλαμποκιού

Το μίσος των ανθρώπων για οποιαδήποτε γενετικά τροποποιημένη τροφή είναι εντυπωσιακό. Δεν φτάνει που δεν μπορούν να συλλάβουν το απλό γεγονός πως όλες ανεξαιρέτως οι τροφές μας είναι γενετικά τροποποιημένες μέσα από τις χιλιετίες που είχαμε για να τις επεξεργαστούμε, αλλά πλέον βάζουν τη ταμπέλα του «μεταλλαγμένου» σε οτιδήποτε δεν συμφωνεί με την δική τους ιδέα περί «φυσικού».

Τελευταίο παράδειγμα αυτής της λογική είναι το «μπλε καλαμπόκι». Το meme που κυκλοφορεί σε social media και όχι μόνο τον τελευταίο καιρό είναι το παρακάτω:

Blue-Corn-Seeds

Παράλληλα, στις ΗΠΑ, κυκλοφορεί και αυτή η εξαιρετικά παραπλανητική διαφήμiση που μπορείτε να βρείτε εδώ.

Αλλά τί πραγματικά συμβαίνει; Γιατί είναι το καλαμπόκι μπλε και είναι όντως γενετικά τροποποιημένο;

Η απάντηση είναι σχετικά απλή και οποιοσδήποτε αγρότης θα μπορούσε να σας ενημερώσει, αλλά όταν η μόνες πηγές πληροφορίας είναι το Facebook και το Youtube τότε δεν πρέπει να περιμένουμε πολλά.

Το μπλε χρώμα στο καλαμπόκι δεν είναι ενδεικτικό της γενετικής τροποποίησής του ή όχι. Μπλε μπορεί να είναι το γενετικά τροποποιημένο καλαμπόκι αλλά και το μη γενετικά τροποποιημένο.

Το χρώμα προκύπτει από ένα στρώμα προστατευτικής ουσίας με την οποία καλύπτεται ο σπόρος. Στόχος αυτής της ουσίας είναι να δώσει περισσότερες πιθανότητες στο σπόρο να μεγαλώσει στο χώμα, είτε προστατεύοντάς τον από μικροοργανισμούς ή έντομα. Με το χρόνο το χρώμα ξεθωριάζει και η αποτελεσματικότητα της ουσίας εξαφανίζεται και καμία ποσότητά της δεν μεταφέρεται στο τελικό προϊόν που θερίζει ο αγρότης.

Ίσως να προσέξατε πως επέλεξα να μη μιλάω ειδικά για το καλαμπόκι αλλά χρησιμοποιώ λέξεις όπως «σπόρος» και «τελικό προϊόν». Αυτό συμβαίνει διότι δεν είναι μόνο ο σπόρος του καλαμποκιού που έχει αυτή την επικάλυψη αλλά πολλοί άλλοι. Κλασικό παράδειγμα είναι ο σπόρος σιταριού το οποίο δεν κυκλοφορεί στην αγορά γενετικά τροποποιημένο.

2014-10-17-16.18.10

Ένα άλλο πλεονέκτημα αυτής της πρακτικής είναι πως μειώνονται οι ψεκασμοί μιας και το εντομοκτόνο εφαρμόζεται απ’ ευθείας στο σπόρο και δεν υπάρχει καμία περίπτωση το ψεκαστικό υγρό να παρασυρθεί από τον αέρα σε άλλα σημεία και να κάνει ζημιά.

Τέτοιου είδους μέθοδοι μόνο βελτίωση στις υπάρχουσες διαδικασίες καλλιέργειας μπορούν να προσφέρουν και είναι απόλυτα επιθυμητές. Αυτά προσφέρει η τεχνολογία και η επιστήμη. Στην αγορά υπάρχουν πολλές παρόμοιες μέθοδοι προστασίας των σπόρων και χρησιμοποιούνται ακόμα και στις οργανικές σοδειές.

Την επόμενη φορά λοιπόν που κάποιος σοφός ιντερνετικός αυτοπροσδιορισμένος διατροφολόγος σας πει κάτι για μπλε μεταλλαγμένο καλαμπόκι, θα ξέρετε τί να του πείτε και δεν θα πέσετε θύμα της άγνοιά του.

Πηγές:

http://www.askthefarmers.com/blue-corn-myth-exposed/

Το καλύτερο τραγούδι για το Halloween