Η εξέλιξη του καρκίνου στο ανθρώπινο σώμα


Εδώ και πολύ καιρό ακούω διάφορα για τον καρκίνο, σωστά και μη, αλλά επειδή είναι μια αρώστια που έχει αγγίξει την οικογένειά μου αποφάσισα να διαβάσω και να ενημερωθώ για το θέμα. Στο βιβλίο που διαβάζω αυτή τη περίοδο (The Emperor of all Maladies) το οποίο είναι η “βιογραφία”, όπως λέει και ο συγγραφέας, του καρκίνου, μεταξύ άλλων εξαιρετικά ενδιαφερόντων πληροφοριών που μπορεί να βρει ο αναγνώστης και τις οποίες όταν τελειώσω θα προσπαθήσω να μαζέψω σε ένα άρθρο, μας δείχνει και την τυπική πορεία του καρκίνου, από τη γέννηση μέσα στο σώμα ενός ανθρώπου μέχρι το θάνατο.

Τυπική πορεία αλλά όχι μοναδική μιας και ο κάθε καρκίνος φέρεται διαφορετικά από τον άλλο. Επειδή όμως  ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ο πιο συχνός, μπορούμε να δεχθούμε με ασφάλεια πως, λίγο έως πολύ, αυτή είναι η εξέλιξη του καρκίνου στο σώμα μας.

Την μετάφραση την κάνω εγώ οπότε θα είναι ελλιπής και πιθανώς να περιέχει λάθη στην ιατρική ορολογία, αλλά θα κάνω το καλύτερο που μπορώ. Αυτός είναι και ο λόγος που στο τέλος θα παραθέσω το αγγλικό κείμενο για αυτούς που προτιμούν να το διαβάσουν όπως γράφτηκε.

Μέχρι τις αρχές του 1990, οι ογκολόγοι μπορούσαν να φτιάξουν ένα μοντέλο της γέννησης του καρκίνου σε επίπεδο μοριακών αλλαγών στα γονίδια. Για να γίνει κατανοητό αυτό το μοντέλο, ας ξεκινήσουμε με ένα φυσιολογικό κύτταρο που βρίσκεται στον αριστερό πνεύμονα ενός 40χρονου που έχει ως επάγγελμα την εγκατάσταση μηχανημάτων πυρασφάλειας. Ένα πρωί το 1968, μια μικρή αγκίδα αμίαντου από τα εργαλεία του περνάει μαζί με τον αέρα και σφηνώνεται κοντά σε αυτό το κύτταρο. Το σώμα του αντιδρά στην αγκίδα με μια φλεγμονή. Τα κύτταρα γύρω από την αγκίδα  αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται με μανία, όπως μια μικροσκοπική πληγή που προσπαθεί να θεραπευθεί, και μια μικρή μάζα κυττάρων που προέρχονται από το αρχικό κύτταρο δημιουργείται στην περιοχή αυτή.

Σε ένα κύτταρο στην εν λόγω μάζα μια τυχαία μετάλλαξη συμβαίνει στο γονίδιο ras. Η μετάλλαξη δημιουργεί μια ενεργοποιημένη εκδοχή του ras. Το κύτταρο που περιέχει το μεταλλαγμένο γονίδιο “σπρώχνεται” από τους γείτονές του να πολλαπλασιάζεται ταχύτερα και δημιουργεί μια μάζα εντός της αρχικής μάζας κυττάρων. Δεν είναι ακόμα ένα καρκινικό κύτταρο, αλλά ένα κύτταρο στο οποίο η ανεξέλεγκτη κυτταρική διαίρεση έχει εν μέρει ελευθερώσει έναν πρόγονο του καρκίνου.

Μια δεκαετία περνά. Η μικρή συλλογή των ras-μεταλλαγμένων κυττάρων συνεχίζει να πολλαπλασιάζεται, απαρατήρητη, στην άκρη του πνεύμονα. Ο άνθρωπος καπνίζει, και ένα καρκινογόνο χημικό της πίσσας φθάνει στην περιφέρεια του πνεύμονα και συγκρούεται με τη συστάδα των ras-μεταλλαγμένων κυττάρων. Ένα κύτταρο σε αυτή την συστάδα αποκτά μια δεύτερη μετάλλαξη σε γονίδιό του, ενεργοποιώντας ένα δεύτερο ογκογονίδιο.

Ακόμα μια δεκαετία περνά. Ένα κύτταρο στην εν λόγω δευτερεύουσα μάζα κυττάρων βρίσκεται στη διαδρομή μια περιπλανώμενης ακτίνας X και αποκτά μια ακόμη μετάλλαξη, αυτή τη φορά αδρανοποιεί ένα ογκοκατασταλτικό γονίδιο. Αυτή η μετάλλαξη έχει μικρή επίδραση δεδομένου ότι το κύτταρο έχει ένα δεύτερο αντίγραφο του εν λόγω γονιδίου. Αλλά στο επόμενο έτος, μια άλλη μετάλλαξη αδρανοποιεί το δεύτερο αντίγραφο του ογκοκατασταλτικού γονίδιου, δημιουργώντας ένα κύτταρο που διαθέτει δύο ενεργοποιημένα ογκογονίδια και έναν ανενεργό ογκοκατασταλτικό γονίδιο.

Τώρα, μια μοιραία πορεία είναι σε εξέλιξη. Ένα ξεδίπλωμα αρχίζει. Τα κύτταρα, τώρα με τέσσερις μεταλλάξεις, αρχίζουν να ξεπερνούν τα αδέρφια τους. Καθώς τα κύτταρα αναπτύσσονται, αποκτούν πρόσθετες μεταλλάξεις και ενεργοποιούν μονοπάτια, με αποτέλεσμα τα κύτταρα να είναι καλύτερα προσαρμοσμένα για ανάπτυξη και επιβίωση. Μία μετάλλαξη στον όγκο του επιτρέπει να προκαλέσει τα αιμοφόρα αγγεία να αναπτυχθούν. Μια άλλη μετάλλαξη εντός του όγκου που τρέφεται με αίμα του επιτρέπει να επιβιώσει ακόμη και σε περιοχές του σώματος με χαμηλό οξυγόνο.

Τα μεταλλαγμένα κύτταρα γεννούν κύτταρα, τα οποία γεννούν κύτταρα. Ένα γονίδιο που αυξάνει την κινητικότητα των κυττάρων ενεργοποιείται σε ένα κύτταρο. Αυτό το κύτταρο, έχοντας αποκτήσει κινητικότητα, μπορεί να μεταναστεύσει μέσω του ιστού των πνευμόνων και να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος. Ένας απόγονος αυτού του κινητού καρκινικού κυττάρου αποκτά την ικανότητα να επιβιώνει στο οστό. Αυτό το κύτταρο, έχοντας μεταναστεύσει μέσω του αίματος, φθάνει στο εξωτερικό άκρο της λεκάνης, όπου αρχίζει ένα ακόμη κύκλο επιβίωσης, επιλογής και αποικισμού. Αντιπροσωπεύει την πρώτη μετάσταση ενός όγκου που προέρχεται από τον πνεύμονα.

Ο άνθρωπος έχει μερικές φορές δυσκολία στην αναπνοή. Αισθάνεται μικρούς πόνους στην περιφέρεια του πνεύμονα. Περιστασιακά, ο ίδιος αισθάνεται κάτι να κινείται κάτω από τα πλευρά του όταν περπατά. Άλλη μια χρονιά περνά, και τα συμπτώματα έχουν αυξηθεί. Ο άνθρωπος επισκέπτεται ένα γιατρό και κάνει αξονική τομογραφία, αποκαλύπτοντας μια μάζα τυλιγμένη γύρω από ένα βρόγχο στον πνεύμονα. Η βιοψία αποκαλύπτει καρκίνο του πνεύμονα. Ένας χειρουργός εξετάζει τον άνθρωπο και την αξονική τομογραφία του θώρακα και κρίνει πως ο καρκίνος είναι μη εγχειρήσιμος. Τρεις εβδομάδες μετά την επίσκεψη, ο άνθρωπος επιστρέφει στην ιατρική κλινική παραπονούμενος για πόνους στα πλευρά και τους γοφούς του. Ένα σπινθηρογράφημα οστών αποκαλύπτει μετάσταση στη λεκάνη και τα πλευρά.

Ξεκινά ενδοφλέβια χημειοθεραπεία. Τα κύτταρα στον όγκο πνεύμονα ανταποκρίνονται. Ο άνθρωπος προχωράει γενναία μέσα από μια εξαιρετικά δύσκολη ακολουθία θεραπειών που σκοτώνουν κύτταρα. Αλλά κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ένα κύτταρο στον όγκο αποκτά μια ακόμη μετάλλαξη που το καθιστά ανθεκτικό στο φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία του καρκίνου. Επτά μήνες μετά την αρχική διάγνωση του, ο όγκος υποτροπιάζει σε όλο το σώμα, στους πνεύμονες, τα οστά, το ήπαρ. Το πρωί της 17 Οκτωβρίου, 2004, βαθιά ναρκωμένος από τα οπιούχα σε ένα κρεβάτι νοσοκομείου στη Βοστώνη, με τη σύζυγο και τα παιδιά του γύρω του, ο άνθρωπος πεθαίνει από μεταστατικό καρκίνο του πνεύμονα και μια αγκίδα του αμιάντου εξακολουθεί να παραμένει στην περιφέρεια του πνεύμονα.

Η ιστορία αυτή είναι αληθινή, όπως μπορείτε να καταλάβετε από τις λεπτομέρειες που δίνονται. Είναι ταυτοχρόνως και ενδεικτική του πως μπορεί να αναπτυχθεί ο καρκίνος.

Αυτή είναι η εκκίνηση μιας προσπάθειας να ενημερώσω τους ελάχιστους που διαβάζουν αυτό το blog για τον καρκίνο, μέσα από αυτά που διαβάζω και παράλληλα να δείξω πως όλες οι “μαγικές” θεραπείες που κυκλοφορούν για τον καρκίνο δεν έχουν καμία βάση στην επιστήμη και την πραγματικότητα. Αντιθέτως μόνο προβλήματα και πόνο μπορούν να προκαλέσουν στους ασθενείς και τις οικογένειές τους.

Ελπίζω να άξιζε το χρόνο που αφιερώσατε για να διαβάσετε μέχρι εδώ. Ακολουθεί το πρωτότυπο αγγλικό κείμενο.

“By the early 1990s, cancer biologists could begin to model the genesis of cancer in terms of molecular changes in genes. To understand that model, let us begin with a normal cell, say a lung cell that resides in the left lung of a forty-year-old fire-safety-equipment installer. One morning in 1968, a minute sliver of asbestos from his equipment wafts through the air and lodges in the vicinity of that cell. His body reacts to the sliver with an inflammation. The cells around the sliver begin to divide furiously, like a minuscule wound trying to heal, and a small clump of cells derived from the original cell arises at the site.

In one cell in that clump an accidental mutation occurs in the ras gene. The mutation creates an activated version of ras. The cell containing the mutant gene is driven to grow more swiftly than its neighbors and creates a clump within the original clump of cells. It is not yet a cancer cell, but a cell in which uncontrolled cell division has partly been unleashed—cancer’s primordial ancestor.

A decade passes. The small collection of ras-mutant cells continues to proliferate, unnoticed, in the far periphery of the lung. The man smokes cigarettes, and a carcinogenic chemical in tar reaches the periphery of the lung and collides with the clump of ras-mutated cells. A cell in this clump acquires a second mutation in its genes, activating a second oncogene.

Another decade passes. Yet another cell in that secondary mass of cells is caught in the path of an errant X-ray and acquires yet another mutation, this time inactivating a tumor suppressor gene. This mutation has little effect since the cell possesses a second copy of that gene. But in the next year, another mutation inactivates the second copy of the tumor suppressor gene, creating a cell that possesses two activated oncogenes and an inactive tumor suppressor gene.

Now a fatal march is on; an unraveling begins. The cells, now with four mutations, begin to outgrow their brethren. As the cells grow, they acquire additional mutations and they activate pathways, resulting in cells even further adapted for growth and survival. One mutation in the tumor allows it to incite blood vessels to grow; another mutation within this blood-nourished tumor allows the tumor to survive even in areas of the body with low oxygen.

Mutant cells beget cells beget cells. A gene that increases the mobility of the cells is activated in a cell. This cell, having acquired motility, can migrate through the lung tissue and enter the bloodstream. A descendant of this mobile cancer cell acquires the capacity to survive in the bone. This cell, having migrated through the blood, reaches the outer edge of the pelvis, where it begins yet another cycle of survival, selection, and colonization. It represents the first metastasis of a tumor that originated in the lung.

The man is occasionally short of breath. He feels a tingle of pain in the periphery of his lung. Occasionally, he senses something moving under his rib cage when he walks. Another year passes, and the sensations accelerate. The man visits a physician and a CT scan is performed, revealing a rindlike mass wrapped around a bronchus in the lung. A biopsy reveals lung cancer. A surgeon examines the man and the CT scan of the chest and deems the cancer inoperable. Three weeks after that visit, the man returns to the medical clinic complaining of pain in his ribs and his hips. A bone scan reveals metastasis to the pelvis and the ribs.

Intravenous chemotherapy is initiated. The cells in the lung tumor respond. The man soldiers through a punishing regimen of multiple cell-killing drugs. But during the treatment, one cell in the tumor acquires yet another mutation that makes it resistant to the drug used to treat the cancer. Seven months after his initial diagnosis, the tumor relapses all over the body—in the lungs, the bones, the liver. On the morning of October, 17, 2004, deeply narcotized on opiates in a hospital bed in Boston and surrounded by his wife and his children, the man dies of metastatic lung cancer, a sliver of asbestos still lodged in the periphery of his lung.”

Advertisements

Tagged: , ,

One thought on “Η εξέλιξη του καρκίνου στο ανθρώπινο σώμα

  1. […] Αυτό θα είναι το τρίτο άρθρο για τον καρκίνο, τα άλλα δύο μπορείτε να τα βρείτε εδώ και εδώ. […]

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: