Η αξία της αμφισβήτησης στα παιδιά


“Ορίστε κύριε Στράτο” λέω, “πάρτε το laptop και με αυτό τον τρόπο (του δείχνω τον τρόπο) θα μπορείτε να αλλάξετε σελίδα και να διαβάσετε και το υπόλοιπο κείμενο που δεν φαίνεται τώρα στην οθόνη.”

“Μικρά δεν είναι τα γράμματα; Δεν μεγαλώνουν άλλο;”

Κάνω μια κίνηση και τα γράμματα μεγαλώνουν. Χαρούμενος πλέον ο πεθερός μου αρχίζει να διαβάζει ένα από τα παλαιότερα άρθρα μου για τα οποία τον έχουν πρήξει οι κόρες του και τον πιέζουν να διαβάσει.

Φτάνοντας στο τέλος του μου είπε: “καλό ήταν, αλλά αυτό το τελευταίο δεν μου άρεσε”.

“Ποιό δεν σας άρεσε” ρωτάω.

“Να, όχι όλες οι εντολές που αναφέρεις, αλλά αυτή η τελευταία, διαφωνώ να πούμε!”

Η τελευταία εντολή (που δεν είναι όμως εντολή) είναι το “Να αμφισβητείς τα πάντα” και δεν χρειαζόταν να τη διαβάσω για να το ξέρω μιας και είναι ο πιο σημαντικός κανόνας στη ζωή μου.

“Γιατί κύριε Στράτο σας προβλημάτισε;”

“Ε, δεν μπορείς να αμφισβητείς τα πάντα. Όχι ΤΑ ΠΑΝΤΑ! Σε κάτι πρέπει να πιστεύεις, πώς θα γίνει;”

Δεν ήταν δύσκολο να καταλάβω πως εννοούσε τη θρησκεία και πως ο ίδιος δεν μπορεί να φανταστεί το να αμφισβητεί την πίστη του στον θεό και τον Ιησού Χριστό το Ναζωραίο. Τί να κάνουμε, μερικοί άνθρωποι είναι έτοιμοι να αμφισβητήσουν τα πάντα, εκτός από αυτά που οφείλουν να αμφισβητήσουν.

Ίσως όμως δεν τα λέω σωστά, οπότε ας ξαναρχίσω για να μην μπερδευτείτε.

Ζούμε σε ένα κόσμο τον οποίο έχουμε ελέγξει σε τέτοιο βαθμό ώστε η ζωή μας έχει βελτιωθεί τρομακτικά. Από την εποχή που μας κυνηγούσε το λιοντάρι στη στέπα, μέχρι σήμερα που είμαστε οι κυρίαρχοι του πλανήτη, δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια. Τα μερικές χιλιάδες που έχουν περάσει δεν είναι παρά μια σταγόνα στα δισεκατομμύρια έτη που υπάρχει ζωή στον πλανήτη Γη. Αυτά που έχουμε καταφέρει μέχρι σήμερα δεν τα κατάφερε κανένα άλλο πλάσμα διότι κανένα δεν ανέπτυξε τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί εργαλεία. Από αυτό το σημείο και πέρα η επιστήμη, ως μέθοδος παρατήρησης και επεξήγησης του περιβάλλοντός μας, μας καθοδηγεί και μας προσφέρει συνεχώς καινούργια πράγματα και ασταμάτητη βελτίωση.

Αλλά πως φτάσαμε σε τέτοιου βαθμού βελτίωση; Γιατί δεν μείναμε στην άμαξα και το άλογο και προχωρήσαμε σταδιακά στη μηχανή εσωτερικής καύσης και στο αυτοκίνητο; Τί ήταν αυτό που μας έσπρωξε στο επόμενο βήμα;

Νομίζω πως είναι προφανές; Η διάθεσή μας να αμφισβητούμε το υπάρχον, να πιστεύουμε πως μπορούμε να βελτιώσουμε τα πάντα και η πεποίθηση πως ο εχθρός του καλού είναι το καλύτερο. Αυτή είναι η νοοτροπία που έχει κάνει τη διαφορά.

Η αμφισβήτηση όμως δεν εφαρμόζεται μόνο εκεί, στη βελτίωση των υπαρχόντων αντικειμένων, αλλά και στην επιστήμη.

Δεν θα ακούσετε ποτέ έναν επιστήμονα να λέει πως είναι απόλυτα βέβαιος για κάτι. Ακόμα και για θεωρίες όπως η εξέλιξη των ειδών, ή αυτή της βαρύτητας που πλέον χαίρουν παγκόσμιας αποδοχής από την επιστημονική κοινότητα, πάντα όλοι αφήνουν μια χαραμάδα ανοιχτή στην αμφιβολία. Μπορεί να έχουν γίνει χιλιάδες πειράματα και όλα να καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα που επιβεβαιώνει τη θεωρία, αλλά μπορεί αύριο να γίνει ένα άλλο το οποίο να παρουσιάσει κάτι καινούργιο, κάτι διαφορετικό και έτσι   η θεωρία να πρέπει να αλλάξει προκειμένου να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα.

Μη με παρεξηγείτε, εδραιωμένες θεωρίες όπως αυτές που ανέφερα πιο πάνω, ναι μεν μας επιτρέπουν να τις αμφισβητούμε, αλλά η πιθανότητα να ανατραπούν πλήρως και ξαφνικά να ανακαλύψουμε πως είναι λανθασμένες είναι τόσο μικρή που δεν έχει νόημα να το συζητάμε. Όσο πιο πολλά δεδομένα έχουμε τα οποία υποστηρίζουν τη θεωρία τόσο πιο σίγουροι είμαστε για αυτήν, χωρίς όμως να φτάσουμε ποτέ στο 100% βεβαιότητας.

Εδώ λοιπόν βρίσκεται  και το νόημα αυτού του άρθρου.

Από την γέννηση του ανθρώπινου είδους  μέχρι και σήμερα, πάντα βρίσκαμε μια “αυθεντία”, κάποιον “σοφό”, που μας έλεγε πως είχε όλες τις απαντήσεις και πως δεν χρειάζεται να ψάξουμε μακρύτερα. Αυτή την πρακτική ακολουθούν τα απολυταρχικά καθεστώτα αλλά και οι θρησκείες και η ομοιότητα δεν είναι τυχαία.
Αν ρωτήσετε κάποιον πιστό θα σας πει πως όλες οι απαντήσεις που χρειαζόμαστε είναι στο ιερό του βιβλίο, όποιο και αν είναι αυτό. Μπορεί να δεχθεί την επιστήμη και αυτά που προσφέρει, αλλά ως εκεί που δεν αγγίζει τη θρησκεία του. Από εκεί και πέρα όμως κανείς δεν πρέπει να αμφισβητήσει τίποτα!

Εκεί είναι λοιπόν που πιστεύω πως γίνεται το λάθος. Όταν κάποιος μας λέει πως δεν πρέπει να ψάξουμε περισσότερο διότι η απάντηση είναι μια και είναι απόλυτη, τότε είναι που πρέπει να απομακρυνθούμε με ελαφρά πηδηματάκια και να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε.

Σε αυτό το σημείο είναι που η ευθύνη του γονιού μεγαλώνει υπερβολικά και μπορεί η απόφαση που θα παρθεί να είναι καταδικαστική για το μέλλον του παιδιού. Βλέπετε, τα παιδιά γεννιούνται με έμφυτη την περιέργεια, εκ γεννετής επιστήμονες και, όπως όλοι οι γονείς ξέρουν, η λέξη “γιατί;” πέφτει βροχή τα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Η συμπεριφορά μας (των γονιών) όμως είναι αυτή που είτε ενδυναμώνει αυτή την περιέργεια, είτε την καταπνίγει. Αν σε κάθε “γιατί” η απάντησή μας είναι να γυρίσουμε τα μάτια προς τα πάνω και να βρίσουμε για το χρόνο που χάνουμε απαντώντας, ή αν η απάντησή μας είναι “γιατί έτσι”, ή “ο θεός είναι μεγάλος”, τότε το παιδί καταλαβαίνει πως δεν υπάρχουν πολλές απαντήσεις αλλά μία, ή καμία και δεν έχει νόημα να ψάχνει πλέον.

Πάει ο επιστήμονας μέσα του, πέθανε και τη θέση του πήρε ένα άτομο έτοιμο να δεχθεί το δόγμα, και την “ανώτερη δύναμη” με όποια μορφή και αν εμφανιστεί.

Η αμφισβήτηση είναι που μας έφερε εδώ που είμαστε σήμερα σαν ανθρώπινο είδος, η αμφισβήτηση είναι που μας βοήθησε να ξεπεράσουμε τον εαυτό μας και τα εμπόδια που βάζει στο δρόμο μας η φύση. Αν την καταπνίξουμε στο όνομα της “σωστής συμπεριφοράς” και της μη δημιουργίας κυμάτων, τότε κάνουμε κακό όχι μόνο στα παιδιά μας αλλά και στο ανθρώπινο είδος συνολικά.

Είναι καθήκον μας ως  γονείς να προτρέψουμε τα παιδιά να αμφισβητούν. Αν σκεφτόμαστε πως θα αμφισβητήσουν και εμάς τους ίδιους, ας μη φοβόμαστε, αντιθέτως να χαιρόμαστε και αν έχουμε σωστά και λογικά επιχειρήματα η αμφισβήτηση θα μετατραπεί σε αποδοχή και θα έχουμε κερδίσει ένα μικρό επιστήμονα, ένα σκεπτόμενο και όχι ένα ελεγχόμενο παιδί.

Για εξάσκηση ξεκινήστε με το να αμφισβητήσετε αυτό το κείμενο. Είναι μια καλή αρχή.

Advertisements

Tagged: ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: