Τελικά ποιός είναι ο πιο έξυπνος;


Τις τελευταίες ημέρες το inbox μου έχει λάβει τόσες φορές το ίδιο email που έχω βαρεθεί να το σβήνω. Δυστυχώς για εμένα το email αυτό δεν  περιέχει ένα πορνοβίντεο ή φωτογραφίες από χαριτωμένα γατάκια, σε αυτή την περίπτωση θα το κρατούσα.
Περιέχει την έρευνα που δείχνει πως οι άθεοι είναι πιο έξυπνοι από τους πιστούς. Δεν το κρύβω, το αποτέλεσμα αυτής της έρευνας μου αρέσει, “μιλάει” στον εγωισμό μου. Στο κάτω- κάτω, από τότε που άρχισα αυτό το blog έχω δεχθεί τόσες επιθέσεις (όλες λεκτικές ευτυχώς) από θρήσκους για τα κατά-της-θρησκείας γραπτά μου, ώστε η έρευνα αυτή έρχεται, επιστημονικά πλέον, να επιβεβαιώσει τα πιστεύω μου και να “ταπώσει” τους κριτικούς μου. Αλλά είναι έτσι τα πράγματα; Όντως οι άθεοι είναι εξυπνότεροι από τους θρήσκους;

Πριν από χρόνια, όταν ήμουν στο πρώτο έτος των σπουδών μου και έκανα για πρώτη φορά μάθημα στατιστικής, η καθηγήτριά μου είχε πει το εξής: Η στατιστική είναι η επιστήμη που δείχνει πως, όταν ένα άτομο έχει φάει ένα κοτόπουλο και ένα άλλο δεν έχει φάει κανένα κοτόπουλο, και οι δύο έχουν φάει από μισό.
Η καθηγήτρια διάλεξε αυτό τον αστείο τρόπο για να μας πει, όχι πως η στατιστική είναι άχρηστη ή πως παράγει λάθος αποτελέσματα, αλλά πως για να καταλήξεις στο σωστό συμπέρασμα πρέπει να είσαι προσεκτικός. Πολύ προσεκτικός!
Στο συγκεκριμένο παράδειγμα με το κοτόπουλο είναι φανερό πως το να καταλήξεις σε ασφαλές στατιστικό  συμπέρασμα για την κατανάλωση του πουλερικού έχοντας ένα πλήθος 2 ατόμων είναι λάθος. Ο αριθμός των “συμμετεχόντων” είναι πολύ μικρός για να προκύψει ένα ασφαλές συμπέρασμα. Αλλά αυτή ακριβώς η υπερβολή είναι που κάνει αστείο το παράδειγμα ενώ ταυτοχρόνως περνάει το μήνυμα πως όταν παίζουμε με τους αριθμούς μπορούμε να καταλήξουμε σε λάθος συμπεράσματα, κατά λάθος ή επίτηδες.

Προφανώς δεν λέω πως η έρευνα στην οποία αναφέρομαι έχει πρόβλημα. Καλώς ή κακώς τα μαθήματα στατιστικής που έκανα δεν ήταν αρκετά να μου εξάψουν τη φαντασία και να με κάνουν να ασχοληθώ βαθύτερα με το θέμα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να μην είμαι σε θέση να κρίνω την “επιστημονικότητα” της έρευνας ή την εγκυρότητά της. Αυτό θα το αφήσω σε άλλους που είναι σωστά καταρτισμένοι στο θέμα και γνωρίζουν τι διαβάζουν. Δεν τα ξέρω όλα, τί να κάνω;

Αλλά, όπως έλεγα σε μια φίλη με την οποία συζητούσα το θέμα, σε αυτό το μπλογκ δεν γράφω για να επιβεβαιώνω αλλά για να αμφισβητώ, οπότε δεν μπορώ να γράψω για την έρευνα αυτή και να τη δεχθώ. Αν τη δεχόμουν δεν θα έγραφα καθόλου. Από την άλλη, όπως παραδέχθηκα νωρίτερα, δεν έχω τις γνώσεις να την αμφισβητήσω. Οπότε βρίσκομαι σε δύσκολη θέση. Κανονικά δεν θα έπρεπε να ασχοληθώ μιας και ότι και αν γράψω από εδώ και πέρα μπορεί να είναι λάθος και δεν μου αρέσει να κάνω λάθη. Βέβαια, κάποιος οξυδερκής θα παρατηρήσει πως δεν έχει νόημα να κάνω μια τέτοια εισαγωγή αν δεν σκοπεύω να γράψω κάτι, και θα έχει δίκιο. Είτε με τον ένα τρόπο είτε με τον άλλο από εμένα δεν γλυτώνετε και εφόσον είστε ένας από τους 17 αναγνώστες τότε την πατήσατε γιατί θα διαβάσετε ένα από τα ελάχιστα άρθρα όπου δεν ξέρω τί να πω. Συνεπώς θα ξεκινήσω δίνοντας μερικές λεπτομέρειες.

Το συμπέρασμα της έρευνας είναι το παρακάτω:

“Οι πιστοί και θρησκευόμενοι άνθρωποι έχουν χαμηλότερη νοημοσύνη κατά μέσο όρο σε σχέση με τους άπιστους και άθεους.”

Τα χαρακτηριστικά της έρευνας είναι τα εξής:

  • Ερευνήθηκαν 63 διαφορετικές μελέτες στο θέμα.
  • Οι μελέτες αυτές έγιναν από το 1958 μέχρι το 2012
  • 53 έδειξαν αρνητική σχέση μεταξύ νοημοσύνης και θρησκευτικής πίστης
  • Από τις 53, οι 35 έδειξαν έντονα αρνητική σχέση μεταξύ θρησκευτικότητας-νοημοσύνης.
  • 10 μελέτες έφθασαν στο ακριβώς αντίθετο συμπέρασμα ότι υπάρχει θετική σχέση (δηλαδή θρησκευτικότητα και νοημοσύνη συμβαδίζουν)
  • Από αυτές τις 10 μόνο οι δύο συμπέραναν ότι υπάρχει έντονα θετική σχέση μεταξύ θρησκευτικότητας και νοημοσύνης.
  • Οι ερευνητές όρισαν τη νοημοσύνη ως «την ικανότητα λογικών συλλογισμών, σχεδιασμού, επίλυσης προβλημάτων, αφαιρετικής σκέψης, κατανόησης πολύπλοκων ιδεών και ταχείας μάθησης από τις εμπειρίες».
  • Ως θρησκευτικότητα ορίστηκε οποιαδήποτε εμπλοκή με κάποια όψη της θρησκείας.

Άλλα, δευτερεύοντα συμπεράσματα είναι τα εξής:

  • Από την παιδική ηλικία όσο πιο έξυπνο είναι ένα παιδί (έχοντας υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης), τόσο  πιθανότερο είναι να απομακρυνθεί από τη θρησκεία
  • Στην τρίτη ηλικία, όσο πιο έξυπνος είναι ένας ηλικιωμένος, τόσο πιο πιθανό είναι να μην πιστεύει στον Θεό.
  • Παράγοντες όπως το φύλο ή το μορφωτικό επίπεδο δεν φαίνεται να παίζουν ιδιαίτερο ρόλο στη σχέση μεταξύ νοημοσύνης και πίστης, ενώ το επίπεδο της τελευταίας σε έναν άνθρωπο τείνει να αυξάνει με το πέρασμα του χρόνου.
  • Οι θρησκευτικές πίστεις φαίνονται παράλογες, αντιεπιστημονικές και αναπόδεικτες σε πολλούς έξυπνους ανθρώπους, με αποτέλεσμα οι τελευταίοι να αποστασιοποιούνται από τη θρησκεία.
  • Οι πιο έξυπνοι άνθρωποι συνήθως δίνουν μεγαλύτερη σημασία στον αυτοέλεγχο της προσωπικής ζωής τους, κάτι που τους απομακρύνει από τις πεποιθήσεις περί Θεού.

Ταυτότητα της έρευνας:

  • Η έρευνα διενεργήθηκε από ψυχολόγους με επικεφαλής τον καθηγητή Μάιρον Ζάκερμαν του πανεπιστημίου του Ρότσεστερ
  • Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό κοινωνικής ψυχολογίας «Personality and Social Psychology Review»

Το τελευταίο το αναφέρω διότι προσδίδει εγκυρότητα στην έρευνα μιας και οποιοσδήποτε επιστήμονας θέλει να τον παίρνουν στα σοβαρά οφείλει να δημοσιεύει τις έρευνές του ώστε να τις ελέγξουν άλλοι επιστήμονες με τις κατάλληλες γνώσεις.

Πρέπει να ομολογήσω πως, με τις λίγες γνώσεις που έχω περί στατιστικής, η έρευνα δείχνει σωστή. Έχω μόνο τρία σημεία στα οποία θέλω να επιστήσω την προσοχή.

  1. “Οι πιστοί και θρησκευόμενοι άνθρωποι έχουν χαμηλότερη νοημοσύνη κατά μέσο όρο σε σχέση με τους άπιστους και άθεους” Αυτό το “κατά μέσο όρο” σημαίνει πως από τους 100 άθεους που μετρήθηκαν (όλα τα νούμερα τυχαία) ο μέσος όρος τους IQ ήταν 110, ενώ το αντίστοιχο νούμερο για τους θρησκευόμενους ήταν 100. Αυτό δεν σημαίνει πως εγώ, ως άθεος, είμαι πιο έξυπνος από τους θρησκευόμενους. Αντιθέτως υπάρχουν πολλές πιθανότητες μερικοί από τους θρησκευόμενους να είναι πολύ πιο έξυπνοι από εμένα. Αυτό επιβεβαιώνεται και από προσωπικές εμπειρίες (τις οποίες κανονικά δεν πρέπει να μετράμε αν θέλουμε να είμαστε επιστημονικά σωστοί) όπου θρησκευόμενοι φίλοι μου είναι χωρίς αμφιβολία πολύ έξυπνοι και μπορεί να είναι και πιο έξυπνοι από εμένα. Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, θεωρώ πως η δική μου νοημοσύνη δεν ξεπερνά τον μέσο όρο. Δεν έχω δει κάποιο σημάδι που να με κάνει να πιστεύω πως είμαι κάποια διάνοια, αν εξαιρέσουμε τη, χωρίς ουδεμία αμφιβολία, σωστή επιλογή μου  όταν ήμουν παιδί να γίνω Ολυμπιακός.
  2. Έχω πολλές αμφιβολίες για την αξία του IQ ως μέτρο της νοημοσύνης μας. Υπάρχουν πολλοί σοβαροί επιστήμονες που ισχυρίζονται πως δεν είναι αντιπροσωπευτικό σαν μέτρο και αυτό το κάνει αναξιόπιστο. Ούτε αυτό μπορώ να αμφισβητήσω ή να επιβεβαιώσω. Και πάλι δεν ξέρω αρκετά για να έχω άποψη. Αλλά όταν οι ειδικοί διαφωνούν σε ένα θέμα τότε είναι σωστό εμείς, οι μη ειδικοί, να είμαστε επιφυλακτικοί με τα συμπεράσματά μας.
  3. Τέλος, και δεν ξέρω αν η έρευνα το έχει προβλέψει σαν παράμετρο, υποψιάζομαι πως μπορεί να υπάρχει και μια αντίστροφη σχέση μεταξύ νοημοσύνης και πίστης. Εννοώ πως αν το IQ επηρεάζεται από τις σπουδές (όσο πιο μορφωμένος είναι κάποιος τόσο πιο υψηλό IQ έχει), τότε δεν είναι περίεργο που άτομα με υψηλό IQ είναι άθεοι. Προκειμένου να αποκτήσεις αυτά το υψηλό επίπεδο μόρφωσης πρέπει να σπουδάσεις σε μεγάλα πανεπιστήμια τα οποία έχουν συνήθως επιστημονικό και όχι θρησκευτικό προσανατολισμό. Οπότε είναι λογικό να έχεις έξυπνους άπιστους.

Δεν ξέρω. Νομίζω πως το έχω ξεκαθαρίσει από την αρχή, μη με πάρετε με τις ντομάτες. Απλώς είναι στη φύση μου να είμαι σκεπτικιστής και σε αυτό το άρθρο παίρνετε μια ιδέα του πως είμαι όταν αμφισβητώ κάτι χωρίς όμως να είμαι σίγουρος, ή έστω να έχω υψηλό βαθμό αυτοπεποίθησης για την άποψή μου.

Το μόνο για το οποίο είμαι σίγουρος είναι πως αν θες να αλλάξεις την πίστη των ανθρώπων, κάτι που έχω πει επανειλημμένως πως δεν με ενδιαφέρει να κάνω, ή αν θες να τους δώσεις να καταλάβουν γιατί δεν πρέπει να σε πιέζουν να πιστέψεις τα ίδια που πιστεύουν αυτοί, κάτι που έχω επίσης επανειλημμένως πει πως είναι ο στόχος μου, δεν μπορείς να το κάνεις αν στέκεσαι πάνω σε βάθρο και διαλαλείς την ανωτερότητά σου. Ο μόνος τρόπος να πλησιάσεις κάποιον είναι να επικοινωνείς μαζί του ως ίσος. Μόνο τότε δεν πληγώνεις τον εγωισμό του και κρατάει τις πόρτες του ανοιχτές.

Ο πιο σίγουρος δρόμος να δημιουργηθεί ακόμα μεγαλύτερο χάσμα απόψεων είναι να αποκαλέσεις κάποιον ηλίθιο. Αν το κάνεις βασισμένος σε αυτή την έρευνα, καλό θα είναι να βεβαιωθείς πρώτα πως δεν ανήκεις στους άθεους που βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο νοημοσύνης. Ας μη ξεχνάμε, η πλειοψηφία από εμάς βρίσκεται στο μέσο όρο, κάποιοι λίγοι ξεχωρίζουν και στα πάνω και στα κάτω. Αν πατήσεις σε αυτή την έρευνα για να δείξεις ανωτερότητα τότε μάλλον το IQ σου δεν είναι αυτό που νομίζεις.

Πηγή (για την πλήρη έρευνα):

Advertisements

Tagged: , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: